Îstanbul – “Ko de; cuya ke ma ciwîyenê, mîyanê demê ke ma cuyenê de nimite ya. Wexto ke cuya ma biqedîyo, do bêro famkerdene ke cuya ke ma ciwîyenê çiqas bi mana ya.” Na misra şîîra Serdar Sumerî ya ke têkoşînê azadîye de cuya xo ra bîyo. Dayikê ey Xalîse Sumere vana, “Serdar, verê şewa ke şoro, ame û ewnîya mi ra. Lajê mi şîne la nêeşkayêne mi ra vajo. Eke mi bizanêni do şoro, ez zî ey reyde şîne.”
Endamanê Têgêrayîşê Azadîye tena çek destê înan de nîyo û şer nêkenê, eynî wextî de edebîyat, tarîx, ziwan û sîyasetî reyde zî eleqedar ê û wanenê û hîsanê xo bi şîîran îfade kenê. Yew zî nê ciwananê kurdî yê ke têkoşînê azadîye de cuya xo ra bîyo, Serdar Sumer o. Pey ey de misrayê şîîranê ey mendê.
Na hîkaye, hîkayeyê ciwanêk o ke kuçeyanê Amedî de bi sloganê “Wa Biciwîyo Serek Apo” berz kerdêne û veng dayene. Cuyê nê cîwanê kurdî, kuçeyanê Amedî ra ver bi kuçeyanê Îstenbolî, uca ra zî ver bi koyanê Kurdîstanî dewam kerd. Serdar Sumer (Egîd Amed), serra 1999î de Amed de, vera komploya mîyanneteweyîye ya ke Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan teslîmê Tirkîya kerdibi, rixmê emrê xo yo qij zî vengê sloganan ke berz kerdêne veng da. Ê bi sloganê “Wa Biciwîyo Serek Apo” komplo şermezar kerdibi. Serdar Sumer û keyeyê ey dima koçî Îstanbulî kenê. Serdar Îstanbul de zî tewrê xebatanê sîyasî beno. Hesreta Kurdîstanî zerreyê ey de her ke şono zêde û gird bena. Endî nêeşkeno herra Kurdîstanî ra dûrî bikewo û verê xo dano koyanê Kurdîstanî û endî cuya ey koyan de dest pêkena. Serdar Sumerî, serra 2007î de Zap de, şerêk de, artêşê Tirkîya de, cuya xo ra beno. Dayikê Serdar Sumerî, Xalîse Sumerî, qala cuya keyeyê xo û têkoşînê lajê xo kerd.
‘Rojêk zî zerrîya mi nêverda’
Xalîse Sumere îfade kerd ê Amedî ra yê û sebebanê cîyayan ra koçî Îstanbulî kerdo û wina vat: “7 gedeyê mi est ê 2 kêna û 5 laj ê. Serra 1999î de ma Amedî ra koçî Îstanbulî kerd. Serdarî qijîya xo Amed de vîyarna. Wexto ke Abdullah Ocalan ame girewtene, Amed de çalakîyî virazîyêne. Serdar zî tewrê çalakîyan bêno. Kuçeyan de ez pey Serdarî gêrayêne. Mi vatêne ti qij ê zî, la reyna şîyêne çalakîyan. Serdar kesêko kedkar bi. Xeylî karan de xebitîyêni. Badê ke karî ra ameyêne, keye de zî karê keyeyî kerdêne. Atolyeya solan de xebitîyêne, karê giranî kerdênê. Serê giştanê ey bîne sey sereyê marî. Hewteyêk de rojêk mi dest û lingê ey hine kerdêne. Dest û lingê ey pêro bînê birînî. Vatêne; ez do pere qezenc bikera û keyeyê xo bixelisnî. Rojêk zî zerrîya mi ey ra nêmende.”
‘Serdarî qijîya xo ra partî nas kerdêne’
Xalîse Sumerî dîyar kerd ke Serdar vera nêheqîye bi, her wext keyeyê xo pawitêne û wina qisey kerd: “Gedeyan cixare dayene birayê ey. 10 serrî bi, wexto ke vînayene hogir û hevalî cixare danê birayê ey, ê dayene înan ro. Nêwaştêni tu kes birayê ey bero rayîrêko xelet. Her game werd û şêranî mi ra waştêne û berdêne embazanê xo rê. Rojêk ey rayraşîyayîşêk bi meşaleyî viraşt, mi înan rê rîyê doşekan akerd û înan rê kerd meşale. Semedê ke keye welatparêz bî, Serdar qijîya xo ra partî nas kerdêne.”
Qerqelîyayîşê ey xatirwaştişê ey bî…
Xalîse Sumerî dîyar kerd ke Serdar her game waştêne ez ey rê werdê awin û goştî virazê û nê çî vatê: “Rojêk ame keye mi ra tirş waşt. Vatêne; ‘ez goşt nêwerî ez nêeşkena bixebitî’. Birayê xo reyde hetê apê xo ra xebitîyêne. Roja verê ke şoro, rew kar ra ame keye. Mi do werd herde bikerdêne. Serdarî nêverda û mi rê va ‘ti şo rakewe ez do werd amade bikera’. Şi serê xo şute, dima ra çay viraşte. Ê wextan zî rîyê dermanan ez xeylî rakewtêne. Şewêk rayêk ame serê mi û ewnîya mi ra. Mi va ti se kenê, va; vengê dayîka mi ameyo coka ez ameya. Mi va şo rabikewe. Saete 2 de reyna ame verê sereyê mi. Mi ey rê va; ti dewa çi kenê emşo, çira ranêkewenê? Mi rê va; mi vato dayika mi çiqas rindeka, ez aye biewnîya. Ez ey ra hêrs bîya, reyna mi va şo rakewe. Saete 3 reyna ame ver serê mi. Na rey zî va; mi waşt dayikê xo biewnîya. Lajê mi do bişîyêni la nêeşkayêne mi rê vajo. Siba ez werişta, mi do çay binanê sera. Serdar ame û nêverda ez areyî hedre bikerî. Mi ra va; ti nêweşa coka ez û biraya xo Sercan ma do şêri pogaça bigêri û biwerî. Serdarî birayê xo rê vato ti şo ez do bêra. Ti nêvanê keye de hedrekarîya xo kerdêne. Hema Serdar nêşîbi ez reyna hewn ra şîya. Ez werişta min dî ke tu kes keye de çin o. Wexto ke ez şîya doşekê ey wedarnayeyo, mi binê balişnaya Serdarî de kart û çîyê ey dî. Dima ra apê ey mi gêra û va; Serdar çira nêameyo kar? Min va; o û Sercan pîya vejîyayî. Wexto ke şîyê kar, Serdarî birayê xo rê vato; ‘ti şo, mi nasnameyê xo keye de xo vîr ra kerdo, ez do bigêrî û bêra’. Şîyayîş, o şîyayîş bi…”
‘Vera zordarîye şi ko’
Xalîse Sumerî dîyar kerd ke badê serrêk ke şîyayîşê lajê aye ra vîyarto, telefonî apê xo keno û aye wina va: “Apê ey ame û va; Serdar mi gêrayo. Dima gêrayo, mi ey rê va; ‘Kotî yo, to mi rê vatibi ez do dayikê xo rê keye biherînî, to çira wina kerd?’ Mi rê va; ‘ti tena dayikê mi nîya, tu dayikê hema embazan a’. Seba tirşî ra xeylî hes kerdêni, ma ey ra vatêne, ‘Hecî Tirşikê Farqînî’. Mi ra va; ‘her çiyê ma esto ma wenê’. Do her tim hesret û kesera ey zerreyê mi de bo. Vera zordarîya şarê kurdî şi, zordarîya şarê kurdî ser o qebul nêkerd. Şîyêne kar zî la hişê ey xebata partî de bi. Mi rê vatêne; dayê ez bêhewn û bêxebate zî nêmanena. Eke mi bizanêne do şoro, ez zî do ey reyde bişîyêne.”
Serdar Sumerî pey xo de na misraya şîîre verda;
“Koyan de; Cuya ke ma cuyenê
Mîyanê demê ke ma cuyenê de nimite ya.
Wexto ke cuya ma biqedîyo do bêro famkerdene ke
cuya ke ma cuyenê çiqas bi mana ya…”
