Mamoste û nuştoxê kurdî cezayê ke Amedsporî rê ameyê dayene û helwêstê Kolejê TED’î yê Amedî ke helwêstê yewziwanî mojna, şermezar kerd û vat, “Nê polîtîkayê dewlete yê, tehamulê ziwanê Kurdkî nêkerê.”
26ê êlule de Komela Perwerdeyî ya Tirke (Kolejê TED’î) Amed de bi munasebetê roja ziwanê tirkî wendekarî ardê têhet û înan rê fermanê tirkî yê “Ganî heme ca de tena bi ziwanê tirkî bêro qiseykerdene” dabi wendene. Reyna Amedsporî aşma êlule de marketê “Tez Gel Komî” hempeymana sponsorî îmza kerdbi. Nê semedî ra sponsorî sloganî “Koma Me Bona We” formaya Amedsporî ser o ameye bicakerdene. Federasyonê Fûtbolî yê Tirkîya (TFF) nê kerd bahane û 110 hezar TL cezaya pereyî daye Amedspor. Hem cezadayîşê Amedsporî hem zî helwêstê Kolejê TED’î mîyanê şarê kurd ke bi sebebê nerazîbîyayîş û reaksîyonan.
‘Qedexekirdişê ziwanî sucê merdimîye yo’
Nuştoxa kurd Sultan Yaray dîyar kerd ke hêrişê vera ziwanê Kurdkî se serrî yo dewam kenê. Sultan Yaray da zanayene ke do nê hêrişan qebul nêkerdê û nê çîyî vatî: “No se serrî yo ziwanê Kurdkî yeno astengkerdene. Ma nê polîtîkayan şermezar kenê. No zîhnîyet polîtîkaya dewlete ya. Mîyanê sazgeh û sîstemê xo de zî nê çîyî awan kerdo. Her netewe bi heqanê xo est a. Ganî her netew edebîyat, sîyaset û her qada cuye de ziwanê xo bişuxulno. Zafêrê se serrî yo ke komare ameya awankerdene û ziwanê Kurdkî yeno astengkerdene û qedexekerdene. Ewro ma ewnîyenê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî dest pêkerdo. Nê prosesî de çi heyf ke şar dewlete ra bawer nêkeno. Na bêbawerî zî riyê polîtîkayanê dewlete ra ya. Tehemulê înan bi nuşteyanê Kurdkî ê formayêk ser o çin o. Reyna Kolejê TED’î yê Amedî gedeyanê kurdan bi zîhnîyetê xo perwerde kenê. Komîsyonê meclîsî de nêverda dayîkê ma ziwanê xo qisey bikerê. No bêtehemulî û nîjadperestî yo. Ma vanê qedexekerdişê ziwanê sucê merdimîye yo, wa vera şarê kurdî nê sucî nêrê kerdene.”
‘Kerdişê winasînî prosesî xetimnenê’
Mamosteya ziwanê Kurdkî Dîlan Guvenç zî vera hêrişanê ziwanê Kurdkî reaksîyon mojna û wina qisey kerd: “Demanê peyênan de hêrişê tewir bi tewirî ziwanê Kurdkî ser o yenê kerdene. Ma nê kerdişan şermezar kenê. Na polîtîka ziwanê Kurdkî krîmînalîze kena. Ziwananê xerîban rê tu astengî û qedexeyî çin ê la wexto ke babete bena Kurdkî, hêriş kenê. Reyna Kolejê TED’î yê Amedî gedeyanê kurdan ser o bi ziwanêko bîn wazenê nîjadperestî bikin. Ma hemverê tu ziwanî nîyê, heme ziwanê pîroz ê. Ziwanê ma nasname, kultur, tarîx û estbîyayîşê ma yo. Keridşê winasînî, prosesî xetimnenê û samîmîyetê prosesî zî nîşan danê.”
‘Bêtehemulîya ziwanê Kurdkî est a’
Endam û rayberê Komela Cigêrayîşanê Kultur û Ziwanî yê Mezopotamyay (MED-DER) Murat Aydinî dîyar kerd ke nêzdîbîyayîşê dewlete vera ziwanê Kurdkî, rêbazêkê xirab o û vat: “Ziwanê Kurdkî ser o bêtehemulîyêk est a. Seba ke ma bale biancê nê hêrişan ser o ganî ma hîna xurt têkoşîn bidê. Ziwanê erjê ma yo. Ma her ca de ziwanê xo pawenê û qisey kenê. Ma seba ziwanê Kurdkî statu waΩenê. Hemverê ziwanê ma de bêtehemulî, hêriş, bêrêzî est ba, ma do qadan de bibê, wayîrê erjanê xo û ziwanê xo vejîyê.”
