Însîyatîfê Yewîya Demokratîk serrgêra derbeya 12ê êlule de eşkerayîyêk da û dîyar kerd ke prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî seba ke verê mekanîka derbeyan bigîro, zaf muhîm o û vat: “Herindê derbeya leşkerî bi temamî tena bi wedaritena Qanûno Bingeyî yê 82î mumkin o.”
Însîyatîfê Yewîya Demokratîk, semedê serrgêra 46. ya derbeya 12ê êlule 1980î , eşkerayîyêka nuştekî weşana.
Însîyatîfê Yewîya Demokratîk eşkerayîye de dîyar kerdene ke zilmê derbeye heşê şaran de ganîya û hêrişê girdê vera cinî, cîwan, Kurd, Elewî, kedkar û Sosyalîstan ware ameyê. Sewbîna eşkerayîye de ame vatene ke derbeya 12ê êlule sey şerê vera şaranê Tirkîya û Kurdîstanî bîyo û nê çî vatî: “Bi hezaran kesî ameyê destbendkerdene, vera seyan kesan qerarê caardena cezayî ame girewtene û 50 kesî ameyê dardakerdene. Komeleyî ameyê girewtene, karmendî karî ra ameyê vetene û bi hezaran kesî binê îşkencan ra ame vîyartene. Nê zalimane mojna ma rê ke derbeya 12ê êlule raşteraşt qerarê şerî yê vera şaranê Tirkîya û Kurdîstanî bî.”
‘Derbe ferasetê yew milet û yew dînî vila kerd’
Eşkerayîye de ame dîyarkerdene ke derbeye tesîrêko gird ziwanê kurdkî ser o zî kerd û wina domna: “Derbekerê 12ê êlule karkerî hedefgirewtê û seba şikênayena komelê rêxistinî raşteraşt hetê hêzanê kapîtalîstî de ca girewt û bi nê amancî peynîyê têkoşînê sendîqayî ard. Sewbîna derbeya12ê êlule xizanîya komelkî xorînêr kerd, bi ferasetê “yew milet û yew dînî” rê ziwan û kulturî ameyê înkarkerdene. Ziwanê kurdkî zî raşteraşt hetê nê rejîmê derbekarî ra ame qedexekerdene. Kultur û ziwan û estbîyayîşê kurdan sey suc ame tesdîqkerdene. Ma bieşkê vajî ke serra 1980î eynî wextî de newe ra newekerdena polîtîkayanê asîmîlasyonî, înkar û îmhayî ya. La sey her zext û zordarî, rejîmê tedakerî zî waran û zîndanan de raştê xoverdayîşêko bêemsal ame.”
‘Herînda derbeye wedaritene destûrê aye mumkin a’
Mazlûm Doganan ra heta Kemal Pîran, xoverdayîşêk ke zîndanê Amed de vejîya, îşligê koletîye dirna û roşnîya xo da çar hetê welatî. Ewro qonaxa ke ma te ra vîyarenê de, paweyîya şaran têrîameyîşêko raştikin o. Loma şopê 12ê êlule hema zî nêameyê pakkerdene û travmaya ke şar tede rî bi rî mendo meydan ra nêameyê wedaritene. Heta ke tayê hetanê nîjadperestan ewro bi pratîk û hişmendîya 12ê êlule wazenê ke kurdkî tabelayan ser o zî nêro nuştene. Semedê sebebanê nê tewiran ra, lazimîye qanûnê demokratîk esta. Şopê derbeya leşkerî bi temamî tena bi wedaritişê qanûno bingeyî yê 82î mumkin o.
‘Proses seba vernîgirewtena derbeyan muhîm o’
Eşkerayîye de bale ancîya prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî ser û wina ame vatene “Ma heme derbeyanê leşkerî û sîyasî red kenê û vengdayîş kenê ke verê demokrasî, seyyewbînîye û azadîye bêpeynîye bêro akerdene. Nê semedî ra, ewro prosesê aştî û komelê demokratîk seba ke verê mekanîkê derbeyan bêro girewtene, zaf muhîm a. Ganî dewlete zî badê tecrubeya bi desan serran na raştîye bivîno û seba caardena qanûnê çarçewaye berpirsîyarîya xo bi hawayêko acîl bîyaro caardene. Bi nê ewnîyayîşan, ma heme kesanê ke derbeya 12ê êlule de ameyê kiştene bi rêzdarî vîr anê û vengdayîşê heme şaran kenê ke bi amancê komelê demokratîk têkoşînê seyyewbînîye, azadîye û aştîye de ca bigîrê.”
