• Kurmancî
  • Kirmanckî
  • |
  • Derheqê Ma De
  • |
[email protected]
Ajansa Welat
21 MIJDAR 2026
No Result
View All Result
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • Heme Xeberî
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • Heme Xeberî
No Result
View All Result
Ajansa Welat
No Result
View All Result

Çarşîya Şewitî çi dî çi nêdî

Lêl AMED / AW

27 KANÛN 2024 - 09:11
Kategorî: KIRMANCKÎ, KIRMANCKÎ - FORUM, KIRMANCKÎ - KOMEL, KIRMANCKÎ - KULTUR, KIRMANCKÎ - MANŞET
A A
Seserra 17î de Evlîya Çelebî demo zîyaretkerdişê xo yê Amedî de vano ke Amed de 66 sûka esnafan bîyo. Nê sûkan ra Bazarê Xeleyî, Suka Sipahî nê sûkan ra fînak ê la tewro muhîm sûk Çarşiya Şewitî bî

Sûka Sipahî, tewro kan o sûka Amedî ra yew o. Serrê 1895 û 1914î de peynîya şewatî, no sûk nameyê Çarşiya Şewitî girewt. Yeno vatiş ke seba ke esnafan vatê; sûka şewitî, suka şewitî no ser nameyê çarşîye, bîyo Çarşiya Şewîtî.

Bi pêameyişê Berlînî yê serra 1878î de ame armanckerdiş ke herraya Osmanîyan de şarê Ermenîye bêrê pawitiş. Serra 1895î de Dewleta Osmanîyan de qanûnê reformî ser o nîqaş ameynî kerdiş. Demê nîqaşan zî mabenê şarê Misilman û Xirîstîyanî de zî hêdî hêdî pêkewtiş destpê kerdinî. Şarê Xirîstîyanê tersê hêrişê şarê Misilmanan ser o dikananê xo girewtê.

Demê akerdişê dikanan zî yew keso ke nîno zanayiş gule dikanê Xirîstîyanî ra veradayo û no ser Papola Şeyh Matarî de adir vejîyayo. Peynîya 3 roje ya adirî de Bazarê Xelayî, Kazanciyan, Kurkçuyan, Çarşiya Saraciyan û Çarşiya Derg zirar dîyê. Nê şewatî de nêzdî 4 hezar dikan veşayî, keye û dikanan ra hêriş ameyî kerdiş. Yeno vatiş ke demê veşnayişî de, taxê Xirîstîyanan ra hêriş ameyo kerdiş û nê hêrişan de zî nêzdî 5 hezar Xirîstîyan cuya xo dayê.

Destanê Aşik Melulî

Goreyê rîvayetêk Destanê ‘Âşik Melul’ destanê eşqê ermenîyêkî no dem ser ameyo nuştiş. Aşik Melul seba ke qetilan rixne kerdo no ser ameyo kiştiş.

Serra 1914î de şewatêko bîn vejîyayo, no şewat de zî demê Walîyê Amedî Mehmet Reşîdî, Bazarê Xeleyî de destpê kerdo. Mîyanê çend saetan de adir resayo Çarşiya Derg, Xenê Borsayî û Çarşiya Kazanciyan. No şewat de zî 1 hezar dikanî zirar dîyî, hewna no şewat de zî dikanê Ermenîyan ra hêriş ameyî kerdiş.

Nobedaran tena Misilmanan pawitê

Wezîrê Dahiliyeyî, vîlayetê Amedî ra telgrafêk erşawito û telgraf de ameyo vatiş ke nobederan mudaxaleyê şewatî nêkerdî, destûr dayê ke Misilmanan şewatî ra xilas bibê la kiştişê Xirîstîyanan ra zî bîyê semed. Telgraf de ameyo vatiş ke wa na babete ser o cigêrayişêk bêro kerdiş. Netîceyê cigêrayişî ser o çi heyfo ke belgeyo fermî çîn o. Ser şewatî ra di serre vîyarto la pankî nêameyo kerdiş no demî.

Peynîya îlan Komare, Çarşiwa Şewitî bîyo merkezê tîcaretî, na çarşi de westeyê kalay, keçe û kazanan estbî. Na çarşi de nameyêk (lakab) her esnafêk estbî; Kel Fahrî, Topal Çavuş, Şeytan Remo û Kupelî Miho nê nameyan ra sey nûmuneyêkî. Çarşiya Şewitî de kelmelê qeçaxî ke Sûrîye ra ameynê ardiş zî estbî, no ser çarşi ra her dormera merdim ameynê.

Baharatkar Kor Yusuf

Na çarşi de şarê Cihû, karê çercitî kerdinê. Hetanî serrê peynî zî na çarşi de esnafê Ermenî, Suryanî û Keldanî estbî. Çarşi de tewro zaf ameynî zanayiş dikanê Yusuf Seyrekî bî, no dikan peynî nameyê Baharatkar Kor Yusuf girewt. Kor Yusuf baharatê xo Bexda û Halebî ra ardinê. Yusuf Seyrek serra 1960î de dikanê xo dewrê Thomas Nalbantogluyî  kerd û peynî şî Îstanbul de ca bî.

Çi heyfo ke mîyanê serran de xususîya xo Çarşiya Şewitî vînî kerd û nika çarşi de tena dikananê sol, cil û bergî estê la hema zî Çarşiya Şewitî ganîya xo domnena.

 

 

Tags: AmedAşik Melulîçarşiya dergÇarşiya Şewitîsuka spahi
ShareTweetSendShareShare

Nûçeyên Din

Aqûbeta cinîyanê ke ameyê kiştiş û vîndîkerdiş ame persayîş

Aqûbeta cinîyanê ke ameyê kiştiş û vîndîkerdiş ame persayîş

21 MIJDAR 2026
Hesekê de ciwanêk bi gulleyanê eskeranê Tirkan ame kiştiş

Çalakîya KHK’yî: ‘Polîtîkaya îxracî hêrişêko vera keda cinîyan a’

21 MIJDAR 2026
Welatijê Amedî: ‘Wextê gamanê şênberan o, ganî hepsîyê nêweşî texlîye bibê’

Welatijê Amedî: ‘Wextê gamanê şênberan o, ganî hepsîyê nêweşî texlîye bibê’

21 MIJDAR 2026
Şarê Amedî: Gamê şênberî hewceyê û gerekê girewtîyê nêweşî bêrê veradayene

Şarê Amedî: Gamê şênberî hewceyê û gerekê girewtîyê nêweşî bêrê veradayene

21 MIJDAR 2026
Wendekarê Unîversîteya Dîcle vera tacîzan rayra şîyî

Wendekarê Unîversîteya Dîcle vera tacîzan rayra şîyî

19 MIJDAR 2026
Kayê ‘Serpêhatiyên Nîkoyê Şilbik’ vejîyeno sahne

Kayê ‘Serpêhatiyên Nîkoyê Şilbik’ vejîyeno sahne

19 MIJDAR 2026

↗️ XEBERÊ KE ZAF AMEYÊ WENDIŞ

TOHAV’î avûkatê Kurdî yê ke ameyê qetilkerdiş vîr ardî

TOHAV’î avûkatê Kurdî yê ke ameyê qetilkerdiş vîr ardî

21 MIJDAR 2026
Aqûbeta cinîyanê ke ameyê kiştiş û vîndîkerdiş ame persayîş

Aqûbeta cinîyanê ke ameyê kiştiş û vîndîkerdiş ame persayîş

21 MIJDAR 2026
‘Ma do bi awankerdişê komîneyan nê prosesî de biresê serkewtiş’

‘Ma do bi awankerdişê komîneyan nê prosesî de biresê serkewtiş’

21 MIJDAR 2026
Hesekê de ciwanêk bi gulleyanê eskeranê Tirkan ame kiştiş

Çalakîya KHK’yî: ‘Polîtîkaya îxracî hêrişêko vera keda cinîyan a’

21 MIJDAR 2026
Girewteya neweşe Newroz Bozkurte vaznaya ra neweşxane!

Muracatê peydeştişê înfazî yê seba Newroz Bozkurte bê cewab mend

21 MIJDAR 2026

ARŞÎV

  • MIJDAR 2026 (294)
  • COTMEH 2026 (357)
  • ÎLON 2026 (274)
  • TEBAX 2026 (308)
  • TÎRMEH 2026 (406)
  • HEZÎRAN 2026 (336)
  • GULAN 2026 (327)
  • NÎSAN 2026 (349)
  • ADAR 2026 (422)
  • SIBAT 2026 (387)
  • ÇILE 2026 (540)
  • KANÛN 2025 (254)
  • MIJDAR 2025 (226)
  • COTMEH 2025 (209)
  • ÎLON 2025 (232)
  • TEBAX 2025 (210)
  • TÎRMEH 2025 (299)
  • HEZÎRAN 2025 (257)
  • GULAN 2025 (334)
  • NÎSAN 2025 (265)
  • ADAR 2025 (317)
  • SIBAT 2025 (317)
  • ÇILE 2025 (298)
  • KANÛN 2024 (293)

Ajansa Welat, bi xeberanê xusûsîyan, dosya, cigêrayîş, dîmen û vengan komelî agahdar û roşnî kena.

Bi şîarê agahîyanê raşt û objektîfan weşanî esas gêna, serê şopa heqîqetî de agahîyan vila kena.

Ajansa Welat bi xeber û tedeyanê xo bena veng û rengê welatî.

Xwediyê Îmtîyazê: Fahrettin Kılıç

Berpirsiyarê Karên Nivîsan: Mahmut Altıntaş

Navnîşan: Fırat Mahallesi, 553. Sokak, Tanlar Şehri Teras Evleri, B Blok,
Kat: 5 - No: 40, Kayapınar, Diyarbakır

Telefon: +90 (532) 519 37 73

E-mail: [email protected]
Malper: www.ajansawelat1.com
Twitter Youtube Instagram Whatsapp
  • Serrûpel
  • Têkilî
  • Derbarê Me De

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne

No Result
View All Result
  • HEME XEBERÎ
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • KURMANCÎ

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne