Endamê Konseya Rayberdişî ya KCK’yî Mustafa Karasuyî, serrêka prosesê Haştî û Komelê Demokratîkî, berpirsîyarîyê dewlete û komelî, têkoşînê vera derûdoran ke vera çareserîye yê îzah kerdî.
Endamê Konseya Rayberdişî ya KCK’yî Mustafa Karasuyî ANF’yî rê qisey kerd û wina vat: “Cigêrayîşê çareserîya sîyasîya demokratîke ya Rayber Apoyî, heta roportajo ke 1988 de Mehmet Elî Birandî reyde kerde şono. Rayber Apoyî nê roportajê xo de vatbî ‘dewlete yew memurê xo bişawo, ma probleman munaqeşa bikerî.’ 1993 de sey cewabêk vera têgêrayîşê Ozalî yê nermî aşma adare de yewhetî adirbest îlan kerd.”
Karasuyî wina dewam kerd: “Rayber Apoyî 2006 de reyna yewhetî adirbest îlan kerd. 2008î ra hetanî nika Oslo de seba domdarkerdişê bêpêkewtişîye û çareserîya demokratîke ya meseleya kurdan muzakereyî bîyî. Heme nê raştîyî eşkera nîşan danê ke Rayber Apo her firsendî de çareserîya demokratîke gêrayêne; nê bingeyî ser o vindarnayîşê têkoşînê çekdarî kerdbî hedef.”
Têkoşîn û rêxistinbîyayîş heme tersan wedarneno
Karasuyî derheqê xoserîya komelê kurdan de vat: “Komelê kurdan bi feshê PKK’yî xemgîn bibo zî vîneno ke averşîyayîş û serkewtişê prosesî do kurdan rê zaf çîyan bido û piştgirîye dano cehdanê Rayber Apoyî û yê Têgêrayîşê ma. Komelê kurdan serrêk o prosesê polîtîzebîyayîşî ciwîyeno. No tena bingeyê DEM Partî nîyo, heme kurdî babeta meseleya kurdan û demokratîkbîyayîşî de hassas ê.”
Karasu îfade kerd: “Wayîrvejîyayîşê şarê kurdan pozîtîf o. Sîyaset bi tersan nêbeno. Her hedefêko sîyasî, pê têkoşînî eşkeno bêro ca. Têkoşîn, faktorêk o ke tersan wedarneno. Tersê înan ke prosesî rê wayîrîye nêkenê, têkoşîn nêkenê, veng û bêmana yê.”
Heta ke meseleya kurdan nêro çareserkerdene rîskê darbe tim do est bo
Karasuyî derheqê mekanîzmaya darbe de vat: “Rayber Apoyî bi desan serran verê mekanîzmaya darbe îfade kerdbî. Helbet çîyê ke Rayber Apoyî vatbî ca de bî. Darbeyê 15ê Temmuze zî rewşêka ke çaresernêkerdişê meseleya kurdan de virazîya. Heta ke meseleya kurdan nêro çareserkerdene, her wext tayê qismî do hewl bidê ke xo zêdeyêr dişmenê kurdan nîşan bidê û bingeyê darbe bivînê. Heta ke meseleya kurdan nêro çareserkerdene Tirkîya de habîtusê darbeyî, yanî bingeyêk o ke darbe ano, her wext do est bo.”
Karasuyî vat ke vera nê qisman têkoşîno raşt, komelkîkerdişê prosesî yo: “Na hetî ra ganî hukmat bi têgêrayîş û qiseyê xo pozîsyonêk de bo ke komelkîkerdişê prosesî temîn bikero.”
Tersê AKP û MHP’yî pê yenê
Karasuyî derheqê têgêrayîşê Îttîfaqê Cumhurî de vat: “Mabênê AKP û MHP’yî de têgêrayîşê îdeolojîk û polîtîkî de ferqî est ê. La AKP û MHP îttîfakêko zaf huşk de yê. Eke fikrê meseleya kurdan de sey babetêka zaf muhîme nêzdî nêbîyêne, Dewlet Bahçelî nê eşkerayî nêkerdêne. Nê hetî ra verê Tayyîp Erdoganî reyde no proses qisey kerd. Beno ke fikrê her dîyan sey yew nêbê. La ganî merdim bifikrîyo ke destpêkerdişê prosesêko winayênî de sîyasî hempar bîyê.”
Komîsyone, şîyayîşê Îmrali û têkilîdarîye
Karasuyî derheqê şîyayîşê Îmrali de vat: “Ronayîşê Komîsyonî gamêka muhîme bîye. Çend ke nameyê xo de kurd çin o zî her kes zano ke no komîsyon girêdayeyê meseleya kurdan o. Komîsyon zaf dezgeh û kesan reyde kom bî, nê kombîyayîşan de qiseyê derheqê meseleya kurdan û çareserîya aye de bîyî. Serekê Meclîsî zî ameyî vengdayene çunke problemêko zaf muhîm o, qiseyê vindernayîşê çekan û meseleya kurdan de fikrê xo îfade kerdî.”
Karasuyî dewam kerd: “Şîyayîşê tena hîrê partîyan ê temsilîye yê Îmrali nîşan da ke cidî nêzdîyê problemî nêbenê. Fehm beno ke mudaxele ameyo CHP’yî û gruba Rayîrê Neweyî ser o. La reyna zî zaf muhîm bî komîsyon şî Îmrali û Rayber Apoyî reyde ame têhet. Nika goge warê sîyasî de ya. Sîyasetê tirkan îmtihanêk de yo.”
