Endamê Konseya Rayraberdişî ya KCKyî Mustafa Karasuyî vat ke seba averşîyayîşê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî ganî dewlete gamanê şênberan bierza û tekîd kerd ke bê azadî, huqûq û demokrasî haştî nêbena.
Karasuyî bernameyê taybetî yê Medya Haberî de derheqê rojdemî de nirxnayîşî kerdî. Karasuyî vat ke proses dekewto serra xo ya hîrêyine la gamê sey azadîya fîzîkî ya Rayber Apoyî, tatbîqkerdişê heqê hêvîye û verdayîşê hepsîyanê sîyasîyan hîna nêameyî eştene û ard ziwan: “Devlet Bahçelîyî vengdayîş Rayber Apoyî rê kerd çike herkes zano ke meseleya kurdan tena bi Rayber Apoyî reyde çareser bena. Rayber Apoyî gamê muhîmî eştî la sozê heqê hêvîye nêame ca, no nêyeno qebulkerdene. Ganî Rayber Apo sey serekmuzakerekarê nê meseleyî pêdîyayîşan bikero, ganî statuyê ey eşkera bibo. Heta ke Rayber Apo bi azadî nêxebitîyo û rayîrê azadîya ey a fîzîkî nêro akerdene averşîyayîşê nê prosesî mumkun nîyo. Heqê hêvîye cade eşkeno bêro tatbîqkerdene, no binê tesarufê îqtîdarî de yo. Qedîyayîşê pêkewtişan haştîya negatîf a, haştîya pozîtîf gamanê huqûqîyan wazena.”
‘Dayîkê Aştîye wijdan û îradeyê şarê kurdan ê’
Karasuyî vat ke Dayîkê Aştîye wijdan û îradeyê şarê kurdan ê û ard ziwan: “Eke Dayîkê Haştîye azadîya Rayber Apoyî wazenê no waştişê heme şarê kurdan o. Çalakîya înan a Ankara çalakîya heme şarê kurdan a û eşkera vengdayîş û hişyarîyêk a îqtîdarî rê. Nêhesibnayîşê Dayîkanê Aştîye nêhesibnayîşê şarê kurdan o. Dayîkê Aştîye dayîkê heme hepsîyan ê zî. Kesê ke goreyê dadgehanê Tirkîya cezaya xo qedênaya nêyenê verdayene; no 12ê êlule de zî çin bî. No mojneno ke seba kurdan huqûq çin o, îradeyê sîyasî est o. Prosesanê winasîyan de gamanê verênan ra yew verdayîşê hepsîyan o. Heta ke îqtîdarê AKPyî nê tepşî nêverdo tu vatişê ey kurdan ser o bitesîr nêbeno.”
‘Bê gamanê demokratîkbîyayîşî mesele çareser nêbena’
Karasuyî vat ke înan hêzê xo yê çekdarî Tirkîya ra antî, zaf şikeftî û mewzîyê şerî verdayî la dewlete gamê nêeştî û ard ziwan: “Ganî şertê rêxistinbîyayîşê azad û sîyasetê demokratîkî bêrê viraştene, bê gamanê demokratîkbîyayîşî mesele çareser nêbena. Dewleta tirke zîhnîyetê xo nêbedilnayo, wazena pêkewtiş nêbo la çareserîya kokdare nêwazena, meseleya kurdan kena amûrê weçînayîş û îqtîdarmendişî û goreyê konjonkturê herême hereket kena. Îttîfaqê ke Tirkîya teber de kena, netîceyê nêpêtkerdişê cepheyê zereyî yê. Tirkîya Osmanîyan ra nat her wext ke kurdan reyde dekewta lejkerdiş binkewta. Bê pêtkerdişê cepheyê zereyî tu îttîfaq feyde nêdano, heta eşkeno netîceyanê xofinan bido.”
‘Ganî komar bi fehmê demokrasîya ewroyî demokratîk bibo’
Karasuyî vat ke komar bi xo demokrasî nîya û ard ziwan: “Ganî komar bi fehmê demokrasîya ewroyî demokratîk bibo ke bingeyê azadîya fikr û rêxistinbîyayîşî û demokrasîya herêmkî ser o yo. Demokratîkbîyayîşê komare tena meseleya kurdan ney, meseleya elewîyan, cinîyan û kedkaran zî çareser keno. Ê ke vanê komar la vera demokrasî yê, komarperest nîyê, paşverû yê. Tirkîya ya do komare demokratîk bikera ya zî do na coxrafyaya tengîyin a Rojhelatê Mîyanênî de rastê xeteranê girdan bêra.”
Qirkerdişê xoza bîya parçeyê qirkerdişê kurdan
Karasuyî derheqê hêrişanê serê xoza yê Kurdîstanî de vat ke xoza bîya parçeyê qirkerdişê kurdan, Botan û Dêrsim yenê serûbinkerdene û ard ziwan: “Ganî her kurd wayîrê dewe, awe, ro, koy û birrê xo bivejîyo. Têkoşînê ekolojî têkoşînê estbîyayîşê şarê kurdan o û ganî her şaristan û dewe de rêxistinbîyayîşo ekolojîk bibo. Têkoşînê ekolojî tena têkoşînê Varto, Dêrsim û Botanî nîyo, têkoşînê heme şarê Kurdîstanî yo.”
Ganî êzîdî wayîrê dezgehanê xo yê îdarî û sîyasîyan û demokrasîya herêmkî bibê
Derheqê Şingalî de Karasuyî vat ke entegrasyonê YBŞyî sey hêzêka herêmkî ya artêşa Iraqî averşîyayîşêko muhîm o çike eke 2014î de rêxistinbîyayîşê leşkerî yê êzîdîyan est bîyêne DAÎŞ nêeşkayêne dekewo Şingal, la entegrasyono leşkerî bi tena bes nêkeno û ganî êzîdîyî wayîrê dezgehanê xo yê îdarî û sîyasîyan û demokrasîya herêmkî bibê.
‘Sosyaldemokrat û lîberalî nêeşkenê krîzê kapîtalîzmî çareser bikerê’
Derheqê têgêrayîşê ciwanan ê Fransa de Karasuyî vat ke krîzê modernîteya kapîtalîste xorîn beno la amadeyîya hêzanê sosyalîstan a îdeolojîk, polîtîk û rêxistinî qels a û ard ziwan: “Ganî sosyalîstê demokratîkî bi awayêko rexnekar xo ra bipersê ke qey nêeşkenê komelî rêxistine bikerê û cewabê hewceyîyanê ciwan, cinî û kedkaran bibê. Sosyaldemokrat û lîberalî nêeşkenê krîzê kapîtalîzmî çareser bikerê. Eke sosyalîstê demokratîkî bi programêko raşt û rexneya vîyarteyî xetêka newîye bivejê ver eşkenê nê şertanê krîzî de averşîyayîşanê zaf girdan temîn bikerê.”
