Kulturzanê Kurdî da zanayîş ke Kulturê Horevazîye tenya malê Germîyanî nîyo, belkî malê pêro şarê Kurdî yo ke yew kome awazanê Kurdkî yê resen û kehenan ra pê yeno û va; “Rîçikê ci şonê resenê verê Mîtrayîyan û game bi game heta roja ma ya ewroyêne amo.”
Hore yan zî Horevazî yew kulturê şarê Kurdî yo û demanê zaf kehanan ra hetê pî û kalanê ma ra ameyo pawitiş. Bi rayîrê vatişî, civat û çalakîyan de, xeylêk hîkaye û newe ra vatişê deyîran hetê kesenê ehilan ra ke înan rê Horevaz vajîyeno, ameyê vatene.
Kulturzanê Kurdî Ebdullah Hesenî tarîx, cûre û xususîyetanê Horeyî ser o ajansê Rojnewsî rê qisey kerd.
Derheqê kulturê Horeyî de Kulturzanê Kurdî Ebdullah Hesenî wina vat; “Hore tenya malê Germîyanî nîyo, belkî malê pêro şarê Kurdî yo ke yew kome awazanê Kurdkî yê resen û kehenan ra yeno pê. Rîçikê ci şonê resenê verê Mîtrayîyan ke qonaxe bi qonaxe heta roja ma ya ewroyêne amo. Hore Rojhelatê Kurdîstanî de zaf aver şîyo. Bilhassa şaristanê Kirmaşan, Îlam, Serpêl, Dalahû, Kamyaran û Ciwanro de. Nê cayan de, cinî û camêrdan ra Horevazê zaf ehilî est ê.”
Ebdullah Hesenî eleqedarê ganîverdayîşê Kulturê Horevazîye û zeîfbîyayîşê ci yê herêma Hewramanî de wina vat; “Ewro cinîyî zî Horan vanê û aver benê. Labelê heyf ke, Hore herêma Germîyanî de zeîf bîya û sey verî zaf ehemîyet nêdîyeno ci. Sozê derwêşî yew şêwazêko bîn o ke mîyanê şêx, tekya û xaneqayan de hîna vila bîyo. Heyf ke Hore, sebebê averşîyayîşê teknolojî ra mîyanê ciwanan de namdar nîya û ehemîyeto lazim nêdîyeno ci. No zî sebebê heyfî yo. La seba ke Hore sembolê Kurdan o û zerrîya miletî de ya, a do qet çinê nêba.”
Hore karanê dînîyan de zî ameyo gurênayîş ke dua û mesajê merdiman Homa rê biresno. Horeyî ra xeylêk beşî sey şexsîyeto tund, xerîbîya tunde û dubendîya tunde est ê. Naye ra ber, cûreyê Horeyî yê bînî yê ke înan de pîya çend cûreyê bînî zî est ê. Hore seba bermayîş, şayî û xemgînîye yeno gurênayîş. Horeyî Rojhelatê Kurdîstanî de ziwanê Kurdkî ser o tesîrêko bêhempa kerdo. Hore seba şînî zî yeno gurênayîş. Cinîyî bi hewa yan zî henekanê Pawemûrî bermenê. No yew beşê Kulturê Horeyî yo muhîm o.”
Peynî de, Kulturzanê Kurdî derheqê Hore û Horevazanê namdaran ê ke dewrê ma de Germîyan de ciwîyenê de bi nê qiseyan ard ziwan; “Tayê awazê Horeyî est ê ke şima eşkenê bi muzîkî pîya bigurênê, bi o şert ke muzîsyenêko ehil bo, wayîrê tecrubeyî bo û enstrumanê ci yo orîjînal bi Kurdkî bo. Hore xorînîya qirike ra vejîyeno, aye ra her kes nêeşkeno bi o şêwazî vajo û qewetê her kesî çin o ke Horan biwano. Coka ciwanî ci ra hes nêkenê. Naye ra ber, kesê ehilî est ê ke nika Horevazîya rinde kenê. Xaseten Germîyan de kesê sey Elî Mêweka, Xalid Kelarî, Sebah Caf ûsn. Naye de pîya çend nuşteyî Kulturê Horevazîye ser o ameyê nuştiş la bes nîyê.”
