Qezaya Çermûge ya Amedî, coğrafyaya tarîxî de ca gêna û şopê xoza xo de hewînena. Na herra de tewr weş ca, bi vilakanê namdar Koyê Veyveke yo. No koy vîrê kulturî yê Çermûge cayêko avzel de ca gêno.
Koyê Veyveke, aşmanê wisarî de bi vilikanê sûr, mor û pembeyî xo xemilneno. Nê vilikî zî dîmenêko weş nîşan danî û sey ke no koy, veyveke yo. Peynîya coşê nê renganî de estanika eşqêkî est a.
Eşqê Gulîzar û Delalî
Goreyê vatişê verênanî, dewa Çermûge de kênayêk bi nameyê “Gulîzar” cuyeyêne, keyeyê na kêna waştinî kênaya înan wa kesêkî nêheskena reyde bizewija. Gulîzar, Delalo ke koyan de karê şiwaneyî kerdî, ci rê eşiq bî. Nê di ciwanî, bi nimite ameynî têhet la belê rojêk keyeyê Gulîzare eşqê nê di ciwanî bonder bî. Keyeyê Gulîzare no şiwane, xo rê gef dî, waşt ke kênaya înan goreyê zerrîya înan mêrdeyêk de bizewija.
Dormeraya Koyê Veyveke de, tewr peynî nê di ciwanî yenî têhet. Gulîzare vana: “Eke ma cîya bikerî zî ez do qilê nê koyî de sey vilikêk biakera.” Çimanê a ra hesîr yenî war. No vatiş ser o zî Delal zî vano: “Ez zî do biba vayêk to rê bipana.”
Hesrê çimanî yê Gulîzare
Roja bîn, alayê veyveye yê Gulîzare dormeraya Koyê Veyveke ra vîyareno û ser Gulîzare de zî veyvekîno sûr est o û Gulîzare xo bi veyvekîno sûr teraşî ra erzena war. Eynî dem de dormeraya koyî , bi vilikanê sûrî xemilyeno. Şar bawer keno ke nê vilikanê sûrî bi hesrê çimanî yê Gulîzare virazîyayî.
Na mesele, tena efsaneyêk nîyo, eynî demî de nîşaneya ekosîstemî ya herêmî ya. Nê vilikan ser o Koyê Veyveke milçikanê koçberî rê sey halînêk o. Kênayê ciwanî, veyvekînî kom kenî, porê xo rê panenî û şiwaneyî zî meseleya sadakatî ya Delalî anenê ziwanî.
