• Kurmancî
  • Kirmanckî
  • |
  • Derheqê Ma De
  • |
[email protected]
Ajansa Welat
22 MIJDAR 2026
No Result
View All Result
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • Heme Xeberî
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • Heme Xeberî
No Result
View All Result
Ajansa Welat
No Result
View All Result

Tarîtî ra ver bi Roştîye: Têkoşînê Cinîyan/DOSYA 1
Wayê Mîrabalî û 25ê Teşrîna Peyêne

Heval Onkol / AW

22 MIJDAR 2026 - 09:40
Kategorî: Genel, KIRMANCKÎ - CINÎ, KIRMANCKÎ - MANŞET
A A
Amed – Roja Têkoşînê ya Mîyanneteweyî ya Vera Şîdetê Serê Cinîyan her serre 25ê Teşrîna Peyêne de sey roja xoverdayîşî ya cinîyan yena zanitene. Na roje de, meydanan ra heta kuçeyan, vera her tewir zilm, tacîz û şîdetê nêrkî bena vengê hempar ê cinîyanê pêro dinya. Labelê kokê na roje şono heta Amerîkaya Latîne, reseno Komara Domînîkî û têkoşînê hîrê wayan.

Sembolê Xoverdayîşî: Perpûleyî (Las Mariposas)

Serra 1960î de, Komara Domînîkî binê rejîmê dîktatorîya girane ya Rafael Trujilloyî de bîye. Hîrê wayî bi nameyê Patria, Minerva û Maria Teresa Mîrabal vera nê rejîmê zilmkarî bîyî pêşengê yew têgêrayîşê eşkera û bêmiraz. Ê mîyanê şarî de bi leqabê xo yê têkoşînî “Las Mariposas” (Perpûleyî) ameyêne şinasnayene.

Trujilloyî ke nêeşkayêne verê vengê nê cinîyan bibiro, roja 25ê Teşrîna Peyêne ya 1960î de ferman da hêzanê xo yê asayîşî. Hêzanê rejîmî her hîrê wayî remnayî, îşkence kerdî û dima ra kerdî ke otomobîla înan zinar ra bikewo warî seba ke serebût sey qezayêke bêro nîşandayene. Labelê qetilkerdişê înan vera dîktatorîye bî adirê serhildanî û bi nê tewir dima ra peynîya dîktator Trujilloyî zî ameye.

Bogota ra Heta Neteweyanê Yewbîyayan

Têkoşîn û mergê Wayanê Mîrabalî dinya de bî vîrê hempar ê têkoşînê cinîyan

Serra 1981î: Paytextê Kolombîya Bogota de, Yewin Kombîyayîşê Femînîstan ê Amerîkaya Latîne û Karayîban de qerar ame girewtene ke 25ê Teşrîna Peyêne sey roja têkoşînê vera şîdetê serê cinîyan bêro qebulkerdene.

Serra 1999î: Meclîsê Pêroyî yê Neteweyanê Yewbîyayan (NY) bi qerarê xo yê humar 54/134 na roje bi hawayêkê fermî sey Roja Têkoşînê ya Mîyanneteweyî ya Vera Şîdetê Serê Cinîyan îlan kerde.

Ewro zî têkoşîn dewam keno

Tarîxê Wayanê Mirabalî ra nata 64 serrî vîyartî. Labelê şîdetê dewlete, yê sîstemê nêrkî û bêcezatîya sucan hema zî dewam kenê. Cinîyî her serre 25ê Teşrîna Peyêne de bi slogananê wayanê Mîrabalî vejînê kuçeyan û anê ziwan ke têkoşînê cuya azade bêveng nêmaneno.

Dinya ra heta Kurdîstanî mîrasê cinîyan ê pêşengan

Têkoşînê vera sîstemê nêrkî, îqtîdarperestî û her tewir şîdetê serê cinîyan, ne bi yew erdî sînorkerde yo ne zî tena aîdê yew seserre yo. Mergê hîrê wayanê Mîrabalî yê Komara Domînîkî ra nat, cinîyan tim seba nasname, rûmet û keda xo verba zilmê dewletan, carmêdan, îqtîdar û hişmendîyê apeymende têkoşîn kerdo. No têkoşîn ewro Ewropa ra heta Amerîkaya Latîne, Asya û Rojhelatê Mîyanênînî bîyo yew pirdê xoverdayîşî yo hempar.

 Dinya de pêşengîya têkoşînî û vengê mayan

Tarîxê heqanê cinîyan de xoverdayîş tim bi keda pêşengan û bi fedakarîya mayan ameya averberdene. Kede û têkoşînê sîyasî serra 1910î de Clara Zetkîne Kopenhag de bîye vengê cinîyan ê karkeran û bingeyê 8ê Adare eşt. Embaza aye Rosa Luxemburg vera şerê dinya û sîstemê sermayedarîye qelema xo kerde çeka tewr xurte; aye da mojnayene ke bê azadîya cinîye komel azad nêbeno.

Vera nîjadperestî û cîyakerdişan

Dewletanê Yewbîyayan ê Amerîkayî de Angela Davîs û têgêrayîşê heqanê sîyayan, heqê cinîyan û azadîya komelî pîya girewtî dest û verba sîstemê hepisxaneyan de têkoşîn kerd.

Mayê Meydanê Plaza de Mayo yî

Serra 1977î de Arjantîn de, binê hukmê leşkerî de wexto ke bi hezaran kesî ameyî remnayene û kerdî vînî, dayîkan sereyê xo bi şarpanê sipîyan girê da û Meydanê Plaza de Mayo yî de bêters roniştî. Nê xoverdayîşê mayan nîşan da ke tu çek û îqtîdarî nêeşkenê vîr û heqê cinîyan bifetisnê.

Dayîkê Şemeyî

Tirkîya de zî seranê 1990an ra nata, mayê ke domanê înan binê çiman de ameyî vînîkerdene yan zî bi destê hêzanê dewlete ameyê remnayene û vîndîkerdene, Meydanê Galatasarayî de vera bêcezatîye û seba heqî mordemîye bîyî sembolêko zaf xurt ê wîjdanê komelî.

Tarixê Kurdîstanî de xoverdayîşê cinîyan û Mayê Aştîye

Cinîyê Kurdî qet teslîmê sînoranê sîstemê nêrkî nêbîyî; hem seba nasnameyê xo yê neteweyî hem zî seba rûmetê cinîbîyayîşê xo bîyî pêşengê çeperanê tewr giranan.

Pêşengîya zanist û komelkî

Destpêkê seserra vîyarte de Hepsêxanayê Neqîbe Silêmanî de seba perwerdeyê cinîyan û wendişê domananê kênayan mektebî akerdî û Yewîya Cinîyan a Kurd awan kerde.

Sembola Cesaretî

Serra 1974î de Leyla Qasime vera zilmê rejîmê Baasî ya Îraqî bîye vengê azadîya miletê xo û heta peynîya cuya xo verê zilmî de çok nêna ro.

Hişmendî û xoverdayîşê hepisxaneyan

Seranê 1980an de hepisxaneyê Amedî de, verba îşkence û zordarîya leşkerî, cinîyê Kurdî bi pêşengîya Sakîne Cansize de bîyî sembolê çekuya “Xoverdayîş cuye ya.” Na xete nîşan da ke îradeyê azadîye binê şertanê tewr giranan de zî nêşikîyene.

 Meqamê rûmetî: Meclîsê Mayanê Aştîye

Têkoşînê cinîyan ê Kurdan tena bi qadê sîyasî nêmende; mayanê ke berdêlê tewr giranî yê şerî dayê, bi şarpanê xo yê sipîyan bîyî estuna aştîyêka bi rûmete. Mayê Aştîye Amed, Îstanbul û pêro şaristanan de verba şer û mergî vindertî; tena seba domananê xo nê, seba pêroyê komelî edalet, aştî û cuya bi rûmete waşte û bîyî vengê domkarê xoverdayîşî.

 Felsefeya dinya ya cinîyan

Rojava de xoverdayîşê cinîyan pêro dinya heyran verdaye. Na xeta rêxistinkerde ra dima Rojhelatê Kurdîstan û temamê Îranî de bi qetilkerdişê Jîna Emînî ser o vurîya bî serhildanêko komelkî. Sloganê “Jin, Jîyan, Azadî” sînorê Kurdîstanî ra vejîya, bi manîfestoyê pêroyê cinîyan ê dinya.

25ê Teşrîna Peyêne: Pirdê Wayanê Mîrabalî û cinîyanê ewroyî

Wexto ke 25ê Teşrîna Peyêne yena vîrardene, tena hedîseyêka verêne nêyena rojeve; mergê perpûleyanê Mîrabalî, îradeyê mayanê Meydanê Plaza Dem Mayo yî û xoverdayîşê Mayanê Aştîye resenê yewbînan. Ewro vera şîdetê dewlete, şîdetê camêrdan û bêcezatîya sucan, cinîyê ke kûçeyan de qîrenê, xeta nê pêşengan domnenê û danê zanayene ke cuya newîye tena bi viraştiş û azadîya cinîye bena.

Siba: Cinî hemberê şîdetî de se bikerê?

Tags: 25ê Teşrîna PeyênecinîTêkoşîn
ShareTweetSendShareShare

Nûçeyên Din

Aqûbeta cinîyanê ke ameyê kiştiş û vîndîkerdiş ame persayîş

Aqûbeta cinîyanê ke ameyê kiştiş û vîndîkerdiş ame persayîş

21 MIJDAR 2026
Netîceya kombîyayîşê Platformê Yewîya Neteweyî ya Cinîyanê Kurdan ame vilakerdene

Netîceya kombîyayîşê Platformê Yewîya Neteweyî ya Cinîyanê Kurdan ame vilakerdene

21 MIJDAR 2026
‘Armancê ma cinîya azade û komelo azad o’

‘Armancê ma cinîya azade û komelo azad o’

21 MIJDAR 2026
‘Ma do kuçe bi kuçe rêxistinbîyayîşê xo qewetin bikerê’

‘Ma do kuçe bi kuçe rêxistinbîyayîşê xo qewetin bikerê’

19 MIJDAR 2026
Otomatik taslak

‘Cinî azadîya xo felsefeyê Jin Jîyan Azadî reyde girê danê!’

18 MIJDAR 2026
Jinan li ber dadgehê daxwaza edaletê kir

Cinîyan vernîya edlîye de edalet waşt

17 MIJDAR 2026

↗️ XEBERÊ KE ZAF AMEYÊ WENDIŞ

YCK-KURD yê Marmara: ‘Wext wextê azadîye yo’

YCK-KURD yê Marmara: ‘Wext wextê azadîye yo’

22 MIJDAR 2026
Kayê ‘Serpêhatîyê Nîkoyê Şilbik’ Amed de ame nîşandayîş

Kayê ‘Serpêhatîyê Nîkoyê Şilbik’ Amed de ame nîşandayîş

22 MIJDAR 2026
Kamuran Tanhan: ‘Eke aştî wazenê, wa verê cû hepsîyanê nêweşan texlîye bikerê’

Kamuran Tanhan: ‘Eke aştî wazenê, wa verê cû hepsîyanê nêweşan texlîye bikerê’

22 MIJDAR 2026
‘Ma do vera şerê xususî, tîryak û fuhuşî bi komîneyan xo rêxistin bikerê’

‘Ma do vera şerê xususî, tîryak û fuhuşî bi komîneyan xo rêxistin bikerê’

22 MIJDAR 2026
Sabahattîn Tekîn badê 30 serran texlîye bî: ‘Wayîrê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî bivejîyê’

Sabahattîn Tekîn badê 30 serran texlîye bî: ‘Wayîrê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî bivejîyê’

22 MIJDAR 2026

ARŞÎV

  • MIJDAR 2026 (308)
  • COTMEH 2026 (357)
  • ÎLON 2026 (274)
  • TEBAX 2026 (308)
  • TÎRMEH 2026 (406)
  • HEZÎRAN 2026 (336)
  • GULAN 2026 (327)
  • NÎSAN 2026 (349)
  • ADAR 2026 (422)
  • SIBAT 2026 (387)
  • ÇILE 2026 (540)
  • KANÛN 2025 (254)
  • MIJDAR 2025 (226)
  • COTMEH 2025 (209)
  • ÎLON 2025 (232)
  • TEBAX 2025 (210)
  • TÎRMEH 2025 (299)
  • HEZÎRAN 2025 (257)
  • GULAN 2025 (334)
  • NÎSAN 2025 (265)
  • ADAR 2025 (317)
  • SIBAT 2025 (317)
  • ÇILE 2025 (298)
  • KANÛN 2024 (293)

Ajansa Welat, bi xeberanê xusûsîyan, dosya, cigêrayîş, dîmen û vengan komelî agahdar û roşnî kena.

Bi şîarê agahîyanê raşt û objektîfan weşanî esas gêna, serê şopa heqîqetî de agahîyan vila kena.

Ajansa Welat bi xeber û tedeyanê xo bena veng û rengê welatî.

Xwediyê Îmtîyazê: Fahrettin Kılıç

Berpirsiyarê Karên Nivîsan: Mahmut Altıntaş

Navnîşan: Fırat Mahallesi, 553. Sokak, Tanlar Şehri Teras Evleri, B Blok,
Kat: 5 - No: 40, Kayapınar, Diyarbakır

Telefon: +90 (532) 519 37 73

E-mail: [email protected]
Malper: www.ajansawelat1.com
Twitter Youtube Instagram Whatsapp
  • Serrûpel
  • Têkilî
  • Derbarê Me De

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne

No Result
View All Result
  • HEME XEBERÎ
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • KURMANCÎ

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne