Ankara – Endama MAF-DAD’î avûkat Rengîn Ergule derheqê kombîyayîşê Komîteya Wezîran a Ewropa de qisey kerd ke aşma kanûne de do bêro kerdiş. Aye dîyar kerd ke ê do sey MAF-DAD’î verê kombîyayîşî Komîteya Wezîran reyde pêro pîya kombîyayîşêk bikerê û derheqê heqê hêvîye de agahîyan pare bikerê. Rengîn Ergule wina va: “Ganî zext tena Komîte ser o nêbo, Meclîsê Tirkîya ser o zî bêro kerdiş.”
Komîteya Wezîran a Konseyê Ewropa do 3yê kanûne de kombibo. Kombîyayîş de do qerarê heqê hêvîye yê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî zî bigîro rojeva xo. No qerar koma Gurbanî de ca gêno. Komîte peyê cû kombîyayîşê 17ê êlula 2025î de derheqê heqê hêvîye de bale antbi Prosesê Aştîye û Komelê Demokratîkî ser. Komîte waştbi ke Komîsyonê Meclîsî derheqê heqê hêvîye de rastkerdişêk bikero. La herçiqas Prosesê Aştîye û Komelê Demokratîkî 2 serrî yo dewam keno û qerarê komîte ser ra serrêk vîyarto zî hetê Meclîsê Tirkîya ra seba heqê hêvîye û rindkerdişê şertanê xebate yê Abdullah Ocalanî tu gam nêameyo eştiş.
Komeleya Demokrasî û Huqûqî ya Mîyanneteweyî (MAF-DAD) û Buroyê Huqûqî yê Seserre avûkatîya Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî kenê. Ê verê kombîyayîşî xebatanê xo dewam kenê ke Komîte gamêkê şênberî bierzo. Xebatê MAF-DAD’î çarçewaya kombîyayîşê komîte de dest pêkerdî. MAF-DAD do teklîfanê xo pêşkêşê endamanê komîte bikero. Endama MAF-DAD’î avûkat Rengîn Ergule derheqê xebatanê MAF-DAD’î û kombîyayîşê komîte de Ajansê Welatî (AW) rê qisey kerd.
‘Planê Tirkîya de seba heqê hêvîye tu çî çin o’
Rengîn Ergule dîyar kerd ke komîte do kombîyayîşê 3yê kanûne de qerarê heqê hêvîye yê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî bigîro rojeva xo. Aye wina va: “Komîte her 3 aşman de reyê kombena û kombîyayîş de dewletan taqîb kena ke ê qerarê Dadgeha Heqanê Merdiman a Ewropa ca ardenê yan ney. Goreyê rewşe qerar dana. Serrêk bî ke komîte qerarê heqê hêvîye nêgirewtbi rojeve. Kombîyayîşo peyên de komîte qerar dabi û Tirkîya rê wext dabi. Tirkîya ra waştbi ke heta aşma hezîrane planê xo pare bikero. Tirkîya planê çalakîye pare kerd la planê çalakîye de tu çîyo newe çin o. Tirkîya çîyê ke verê cû vatbî tekrar kerde. Seba heqê hêvîye û vurnayîşê qanûnan tu planêko newe çin o. Coka ma pawenê ke komîte qerarêk bido ke Tirkîya ser o zext zêde bikero. Komîte verê nika qerarêko mîyanên girewtbi la ma pawenê ke qerarêko newe bigîro. La komîteya wezîran wezîfeya xo ca nêana. Tena seba heqê hêvîye ney, derheqê heme qeraranê Dadgeha Heqanê Merdiman a Ewropa de wezîfeya xo ca nêana û tena Tirkîya rê wext dana. Coka ma pawenê ke hem Tirkîya ra tayê çîyan pers bikero hem zî wext bido.”
‘Seba heme heqanê merdiman mucadeleyêko dinyayî lazim o’
Rengîn Ergule îfade kerd ke Tirkîya 12 serrî yo qerarê heqê hêvîye yê Dadgeha Heqanê Merdiman ca nêana. Aye qiseykerdişê xo wina dewam kerd: “Dadgeha Heqanê Merdiman a Ewropa serra 2014î de seba birêz Ocalanî qerarê heqê hêvîye dabi. Komîteya Wezîran a Ewropa serra 2015î ra nat no qerar girewtbi rojeva xo. La serra 2015î ra heta 2022î komîte no qerar nêard rojeva xo. Wezîfeya xo ca nêarde. Serra 2021î de ma sey sazgehanê heqanê merdiman û huqûqî raporî erşawitî. Badê hewldayîşan komîte no babet girewt rojeva xo. Îta de 2 problemî est ê. Yew, xora hetê heqanê merdiman ra krîzêka pîle est a. Ne Neteweyê Yewbîyayeyî (NY), ne Yewîya Ewropa û ne zî sazgehê mesulî wezîfeya xo ca ardenê. No zî seba heqanê merdiman krîzêka pîle ya. Vera naye tena seba dawaya heqê hêvîye ney, seba heme heqanê merdiman mucadeleyêko dinyayî lazim o. Eke ma sey sazgehan înan ser o zext nêkerê, ê wezîfeya xo ca nêardenê. Sey ke sazgehanê sîvîlan û yê heqanê merdiman Komîte ser o zext kerd û Komîte qerar girewt rojeva xo, seba caardişê qeraran zî mucadeleyêko dinyayî lazim o. Nê serranê peyênan de ma vînenê ke dostê kurdan ê mîyanneteweyî yê ke tesîrê înan Komîte ser o est o, zafêr mektuban erşawenê. No zî Komîte ser o tesîr keno. Coka ganî ma qerarî mepawê û înan ser o zext bikerê.”
‘Ma seba heqê hêvîye xebatanê huqûqî û dîplomasîye kenê’
Rengîn Ergule bale ante xebatanê MAF-DAD’î yê seba heqê hêvîye ser û wina dewam kerd: “Ma serra vîyarteye vera cezayê muebeto giran Komîte rê mektubêk erşawit. Ma emser zî aşma teşrîna verêne de mektubêk erşawit. Ma derheqê prosesê ke Tirkîya de dewam keno de qanûnê çarçewe ke nê peyênan de vejîya, sey nimûne da û na babet de Komîte agahdar kerd. Ma dîyar kerd ke qanûno ke vejîyo, seba heqê hêvîye çareser nîyo. Ziyaretê ma no babet ser o bî. Nê mektuban ra teber ma sey MAF-DAD’î tewrê kombîyayîşanê Konseyê Ewropa zî benê. Nê kombîyayîşan de endamanê Konseyî reyde pêvînayîşan kenê û agahî danê. Ma xebatanê huqûqî û dîplomasîye kenê. Verê kombîyayîşê aşma kanûne zî planê û hewldayîşê ma est o ke ma Komîteya Wezîran reyde pêro pîya kombîyayîşêk bikerê û derheqê heqê hêvîye de agahîyan pare bikerê.”
‘Ganî Meclîsê Tirkîya ser o zext bêro kerdiş’
Rengîn Ergule ard ziwan ke Meclîsê Tirkîya derheqê qerarê Komîte de mîsyonê xo ca nêano. Aye wina va: “Ganî Meclîs no qerar ca biyaro. Ma pawenê ke Komîte îşaret bikero Meclîsê Tirkîya û Tirkîya ser o qerarêko xurtêr bigîro. Çîyo ke na meseleye çareser keno, Meclîsê Tirkîya yo. Ganî Meclîsê Tirkîya ser o zextêk bêro viraştiş ke mesulîyetê xo ca biyaro. Yanî ganî ma çareserîye tena Komîteya Wezîran ra sînordar nêverdê. Eke Komîte qerarêko şênber nêdo, ma do reyna xebatanê xo dewam bikerê û Komîte ser o zext bikerê. Komîte zî goreyê nîzamnameyî Konseyê Ewropa û Parlamentoyê Ewropa rê hesab dana. Ma do Konsey û Parlamentoyê Ewropa reyde zî pêvînayîşan bikerê û xebatanê xo dewam bikerê. Neteweyê Yewbîyayeyî derheqê muebeto girankerde de tayê xebatan kenê û ma do înan reyde zî têkilî de bê. Tirkîya de zî ganî Meclîs ser o zext bêro kerdiş. Çunke çareserî uca de ya.
