Hetkarê Hemserekanê Pêroyî yê DEM Partî Tayîp Temelî dîyar kerd ke Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî seba qanûnê çarçewa erjnayîşê ‘Bes nêkeno û kêmî yo, la eşkeno bibo destpêkêko muhîm. Ganî qonax bi qonax dewam bikero’ kerdo û wina vat: “Eke qanûn aşma tebaxe de Meclîsî ra bivejîyo, ganî aşma êlule de zî bikewo pratîk.”
Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî merhaleyêka krîtîke de ya. Qanûnê çarçewaya ke demêko derg o rojev de yo, ameyo merhaleyê qedîyayîşî. Yeno pawene ke vernîya ke qanûnê çarçewa na hewte hetê AKP’yî ra teslîmê Serekîya Meclisî bêro kerdene. Badê ke verkar teslîmê Serekîya Meclisî ame kerdene, roja Sêşeme yan zî roja Çarşeme do bierşawîyo Komîsyonê Edaletî yê Meclisî. Yeno pawene ke roja îne zî qanûnê çarçewa Heyetê Meclîsî yê Peroyî de sey qanûn bêro qebulkerdene. Pawîyeno ke roja Îne zî qanûnê çarçoveyî Meclîsê Pêroyî yê Meclisî de sey qanûn bêro qebûlkerdene. Badê ke qanûn Heyetê Meclîsî yê Pêroyî ra vîyart, do hetê Serekkomarî ra bêro tesdîqkerdene û badê zî rojnameyo fermî yê dewlete de bêro eşkerakerdene. Tarîxê kewtişê pratîkî yê qanûnî do hetê Serekkomarî ra bêro dîyar kerdene.
Heyetê DEM Partî ya Îmralîyî ke parlamenterî Pervîn Buldan, Mîthat Sancar û avûkat Faîk Ozgur Erolî yeno pê 20 temmuze de ya Îmralîyî ya ke parlamenterî Pervîn Buldan, Mîthat Sancar û parêzer Faîk Ozgur Erolî ra pêk yena, 20ê Temuze de Girawa Îmralîyî de Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî reyde pêvînayîş viraşt. Birêz Ocalanî serê qanûnê çarçewa de teklîfê xo pêşkêşî heyetî kerdî.Heyetê DEM Partî badê pêvînayîşî Îmralî meclîs de AKP’yî reyde pêvînayîş kerd.Badê pêvînayîşan liv û têgêrayîşê serê qanûnê çarçewa zêde bî û nika çimî meclîs de yê verê ke qanûnê çarçewa pêşkêşê Serekê Meclîsî bêro kerdene.
Muhtewaya verkarê qanûnê çarçewa do senî bo, qanûn do çi wext bikewo pratîk, rewşa Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî do senî bo, hetê raya pêroyî ra zî yena meraqkerdene. Hetkarê Hemserekanê Pêroyî yê DEM Partî yo ke Çapemenî û propaganda ra Berpirsîyar Tayîp Temelî, derheqê qanûnê çarewa û pêvînayîşê peyên ê birêz Abdullah Ocalanî reyde cewab da persanê Ajansê Welatî (AW). Alîkarê Hevserokanê Pêroyî yê Partiya DEMî yo ke Çapemenî û Propaganda ra Berpirsiyar o Tayîp Temelî, derheqê qanûnê çarçoveyî û pêvînayîşê peyên ê bi Serokê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî de persê Ajansa Welatî (AW) cewab dayî. *
Heyetê DEM Partî yê Îmralîyî 20ê temmuza de badê 2 aşman Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî reyde pêvînayîş viraşt. Astengkerdişê pêvînayîşî hem hetê partîya ey ra hem zî hetê Têgêrayîşê Azadî ra ame rexnekerdene. Abdullah Ocalanî serê astengkerdişê pêvînayîşî de çi erjnayîş kerd? Çira pêvînayîş hende ame taloqkerdene?
Ganî Rayber Ocalanî reyde têkilîya domdare û pêvînayîşî bêsînor bibê. No vateyêko veng nîyo. Ma behsê heyetê Îmralî kenê ke 50 roje nêşîyê Îmralî. No demêko zaf derg o. Heyetê ma no rexne pêvînayîşo peyên de Îmralîyî de ard ziwan. Ma pê hesîyayê ke dem bi dem Rayber Ocalan û sekreterîyaya Îmralîyî reyde pêvînayîşî bîyî, serê qanûnê çarçewa de munaqeşeyî ameyê kerdene. Heyetê ma zî a yewe rexne kerde ke nê pêvînayîşan de ganî heyetê ma zî ca bigirewtêne. Birêz Ocalanî zî no rexne ca de dîyo. La Rayber Ocalan rewşa xo nêfîneno vernîya prosesî. Birêz Ocalan uca de zî derheqê babete de erjnayîşê ‘Eke ez dewre de nêbî, zaf hêzî eşkenê proses bixerepnê’ kerdé
Pêvînayîş qonaxêko muhîm de demo ke munaqeşeyê serê qanûnê çarçewa de dewam kerdêne virazîya. Birêz Ocalanî serê qanûnê çarçewa de çi erjnayîşî û teklîfî pêşkeşê heyetî kerdî?
Heyetê ma bi verkarêk nêşîye Îmralîyî. Heyetê dewlete birêz Ocalanî reyde babete ser munaqeşe kerdbî. Serê na yewe de heyetê ma zî birêz Ocalanî reyde û Sekreterîya Îmralîyî reyde munaqeşe kerd. Derheqê qanûnê çarçewa de tayê madeyî ameyî munaqeşekerdene. Rayber Ocalan vano, ‘Bes nêkeno û kêmî maneno, la eşkeno bibo destpêkeko muhîm. Ganî qonax bi qonax dewam bikero.’ Sewbîna zî birêz Ocalan vano ke ganî qanûn vernîya heme astengîyan ê ke yenê ciwîyene zî akero. Ma zî sey DEM Partî vanê qanûnêko vernîya Rayber Ocalanî nêakero, qanûnêko destûr nêdo Rayber Ocalanî ke bi hawayêko azad nê prosesî rayra bero do xo reyde zehmetî û probleman bîyaro. Ganî madeya yewine na bo ke vernîya Rayber Ocalanî bêro akerdene ke proses rayra bero, bi rayîrê heyet û pêvînayîşanê tengî nêro kerdene. Pêvînayîş de na babete zî ameya erjnayene.
Heyetê DEM Partî badê ke pêvînayîşê birêz Ocalanî reyde kerd, AKP’yî reyde zî pêvînayîşêk viraşt. Nê pêvînayîşî de serê qanûnê çarçewa de çi munaqeşeyî û teklîfî ameyî kerdene?
Heyetê ma badê pêvînayîşê Îmraliyî, kadroyê averî yê AKP’yî ke proses rayra benê reyde zî pêvînayîş kerd. No pêvînayîş muhîm o. Çike heyetê ma verê birêz Ocalanî reyde pêvînayîş kerd û dima ra zî AKP’yî reyde pêvînayîşêk viraşt. Nê pêvînayîşî de teklîfî ameyê kerdene rayedaranê AKP’yî reyde bi hawayêko hîra ameyî parekerdene. Yanî hesasîyetê şarî, Têgêrayîşê Azadî û Rayber Ocalanî, Sekreterîya Îmralîyî û DEM partî pare kerdî. Partiya DEMî badê pêvînayîşê bi Serokê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî kerd, AKPî reyde zî pêvînayîşêk viraşt. Pêvînayîş de serê qanûnê çarçoveyî de çi ame nîqaşkerdene û çi teklîfî ameyî kerdene? Heyeta ma badê pêvînayîşê Îmralîyî, kadroyanê verênan ê AKPî yê ke pêvajoyî bi ray de benî reyde zî pêvînayîş kerd. Nê hesasîyetî nê yê ke qanûn pêroyî bo û verê sîyasetê demokratîkî akero ke kesê ke teberê sîyasetî de ameyî verdayene, bieşkê sîyaset bikerê. Rayedarê AKP’yî zî serê verkarê qanûnê çarçewa de munaqeşeyan kenê û bi fekî heyetê ma reyde pare kerdî. goreyê parekerdişê înan tayê hetê ci qelsî est ê. Ziwan û çarçewaya qanûnî, eke vernîya birêz Ocalanî û sîyasetê demokratîkî anêkero qanûnêko teng o. Heyetê ma zî nê hesasîyetî AKP’yî reyde pare kerdî. Heyetê ma sewbîna vatişê Devlet Bahçelî ke vatbî Ocalan eşkeno meclîs de bikero vist vîr. Çike no vateyêko rêze ra nîyo û ganî hewcedarîya nê vateyî bêrê caardene.
Çimî rayîr de yê ke nê rojan de verkar bierşawîyo Serekîya Meclîsî. Yeno vatene do AKP verkar pêşkeşê meclîsî bikero. Mîyanê verkarî AKP’yî serê kamcîn madeyan de pêkerdiş esto û kamcîn madeyan de nakokî estê? Şima reyde bi fekî yan zî nuştekî verkar ame parekerdene?
Verkaro nuştekî ma reyde nêame parekerdene. Ma zî nuştekî waşt. Ma wazenê ke verkarê qanûnê çarçewa verê ke şêro tayê cayan, ma reyde bêro parekerdene, muxataban reyde bêro parekerdene. Yew înan ra qanûnan esas bigîro Têgêrayîşê Azadîye yo. Badê ke PKK’yî xo fesîh kerd tu astengî vernîya birêz Ocalanî de çin a ke bieşko sîyaset bikero. Çike dinya de bi desan mîsalî est ê. Nelson Mandela ra bigîrê zaf kesî est ê. Ganî ey kesê netewperestê ke wazenê Rayber Ocalanî asteng bikerê nêrê goşdarî kerdene.Eke bi înan bimano, heta hetayê do şer dewam bikero. Aye ra ma vanê qanûno ke do bivejîyo, ganî astengîyanê vernîya sîyasetê pêşenganê Şorişê Kurdan akero ke bieşkê sîyaset bikerê.
Qanûnê çarçewa yo ke yeno pawene rojanê aver de bêro meclîs, gelo derheqê statu yan zî şertê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî de tu madeyî bibê?
Mîyanê munaqeşeyan de ma sey DEM Partî kerdê, seke heyetê ma kerdo, madeya sereke azadîya birêz Ocalanî ya. Qanûnêko ke birêz Ocalan prosesî rê pêşengî nêkero, mumkin nîyo ke netîce bigîro. No çîyêko xozayî yo. Heqîqet no yo. Karêko eksê na yewe, vera heqîqetê prosesî yo. Ganî fek tahrîkanê nîjadperestan ê vera prosesî veradê û vernîya birêz Ocalanî û Têgêrayîşê Azadîye akerê. Qanûnêko rolê înan baş nêerjno, do xetimîyayîşê girdî xo reyde bîyaro. Eke şertê birêz Ocalanî nêrê rastkerdene zehmet o ke prosesî rayra şêro.
Yew babeta sereke zî agerayîşê endamanê Têgêrayîşê Azadîye yo. Verê na yewe ser agêrayîşê rayberanê Têgêrayîşê Azadîye de pênêkerdişêke est bî. Gelo no pênêkerdiş çareser bîye yan zî cayê aye de formulêko senî do bêro vînayene? Agêrayîşê endamanê Têgêrayîşî de do metodêko senî bêro caardene?
Şervanan ra bigirê heta Rayberanê Têgêrayîşî, şorişgerê ke verê xebatanê sîyasîyan de bî û mecburî ra surgûn bîyê, ganî ey heme çarçewa qanûnî de bieşke agêrê. Ganî heme bêrê serê erdê xo û welatê xo. Amancê nê qanûnî ganî no bo. La seba na yewe ganî teqwîmek bibo û proses merhale bi merhale aver şêro. Yanî programêko qonax bi qonax hewce yo. La ganî heme kesê ke verê şerê 50 serran dewam kerdo, ê ke rastê înkarê dewleta Tirkîya bîyê, ê ke teberê qanûnan de mendî, agêrê welatê xo.
Yew ji babeta ke yena munaqeşekerdene zî vurîyayîşê TMK’yî yo. Gelo do made û bendanê azadîya xoorganîzekerdişî, fikr û xoîfadekerdişî de vurîyayîş bêro kerdene?
Qanûno verên, heme çîyan çareser nêkeno, eşkeno bingeyê şer û pêkewtişî wedar o. La badê nê qanûnî problemê kurdan ê nasnameyî esto. Problemê Kurdan ê ziwan û xorayraberdişî estê. Problemê heme komelê Tirkîya yê xoîfadekerdiş û organîzekerdişî esta. Bi qanûnê TMKyî, teror serê şaranê Tirkîya de yeno rayraberdene. Aye ra zî ganî no qanûn teqez bêro vurnayene. Pêvînayîşê peyên ê Îmralîyî de zî amebî vatene. Qanûn do merhale bi merhale, game bi game Tirkîya de problemanê Kurdan çarçewa Entegrasyonê Demokratîkî de çareser bikero.
Badê ke qanûnê çarçewa Meclisê Pêroyî de sey qanûn bêro qebûlkerdene, do Serekkomar tesdîq bikero û ganî qanûn badê ra bikewo pratîk . Gelo serê caardena pratîka qanûnî de, dayîşûgirewtişê şima do bibê yan do key no qanûn bikewo pratîk. Naye ser tarîxêko dîyar kerde esto?
Amanc no yo ke aşma tebaxe de qanûn bivejîyo. Badê do Lîjneya Ewleyîya Neteweyî (MGK) de bêro erjnayene û hetê Serekkomar Erdoganî ra bêro tesdîqkerdene û badê bikewo pratîk. Îhtîmalêko gird eke bêpoblem qanûn bivejîyo, do aşma êlule de bikewo pratîk. Seba na yewe zî ganî sîyaset rola xo kaybikero. Ganî meclis ‘heyetê şopnayîşî’ awan bikero. Rayber Ocalan zî tede heyetêk ganî kar û barê agêrayîşî koordîne bikero. Ê ke yenê do kamca de ronişê û sênî tewrê cuyêka demokratîke bibê, ganî bi hîrayî amadekarî bêrê kerdene.
Seba na yewe zî wexto ke qanûn vejîya û badê zî seba pratîkkerdişê qanûnî wextêk hewce yo. Ma sey DEM Partî û hêzanê demokrasî bi hêza xo bawer ê. Ma tena bi têkoşîn û rêxistinîye eşkenî nê prosesî berê sere. Rayber Ocalan zî Têkoşînê Azadîye zî bi qerar ê ke nê prosesî berê sere.
