Parîs de Vera Cezaya Dardekerdişî Kongreya Dinya ya 9. ameye viraşteiş. Kongre de ame dîyarkerdiş ke serra 2024î de welatê ke tewr zaf cezaya dardekerdişî bicaarda; Çîn, Îran, Erebîstanê Seûdî û Îraq bîyî.
Bi rayberîya dezgehanê komelanê sivîl ê bi nameyê “Vera Cezaya Dardekerdişî Pîya”, paytexta Fransa Parîs de Kongreya 9. a Dinya ê Vera Cezaya Dardekerdişê dest pêkerd. Têgêrayîşê her cehdanê seba wedaritîşê cezaya dardekerdişî ya dinya, na kongreya ke ameya viraştene do heta 2yê temmuze dewam bikera.
Kongre de ke xeylê sîyasetmedar, cigêrayox, avûkat û aktîvîsê zafêrê 100 welatan beşdar bîyî, rewşa cezaya dardekerdişî ya pêroyê dinya de û têkoşînê mîyanneteweyî yenê qiseykerdiş ke vera na ceza yeno kerdiş.
Wezîrê Karanê Teberî yê Fransa Jean-Noel Barrotî akerdişê kongre de qisey kerd û dîyar kerd ke ê seba wedaritîşê cezaya dardekerdişî têkoşînê xo yê warê gerdûnî de domnenî. Jean-Noel Barrotî da zanayîş ke par mîyanê 17 welatan de zafêrê 2 hezar kesî ameyî dardekerdene û vat ke Mehkemaya Heqanê Merdiman a Ewropa (MHME) seba wedaritîşê cezaya dardekerdişî ya dinya de rolêko pîl gênê xo ser.
Serekkomarê Fransa Emmanuel Macronî zî bala ant ser nê çî ke cezaya dardekerdişî xeylê herêmanê dinya de hema est a. Emmanuel Macronî vat: “Hûmara înfazan a par, dimayê serra 1981î ra heta nika resaya asta tewr berze. Tena mîyanê 17 welatan de hetê rayraberan ra 2 hezar û 707 kesî ameyî dardekerdene.”
Emmanuel Macronî dîyar kerd ke ê wedaritîşê cezaya dardekerdişî ya Zambîya û Zîmbabwe de, sewbîna zî reformanê sînorkerdişê bicaardişê cezaya dardekerdişî ya welatanê bînan bi keyfweşî pêşwazî kenî.
Daneyê cezaya dardekerdişî
Goreyê zanayîşanê ke dezgehê komelê sivîlî yê “Vera Cezaya dardekerdişî Pîya” yo ke kongre organîze kerd, pare kerdî; serra 2024î de welatê ke tewr zaf cezaya dardekerdişî bicaarda Çîn, Îran, Erebîstanê Seûdî û Îraq bîyî.
Goreyê dane û zanayîşanê dezgehê komelê sivîlî yê Heqanê Merdiman ê Îranî zî, par Îran de tewr kêmî hezar û 639 kesî ameyî dardekerdene. Na hûmare, mîyanê welatî de serra 1989î ra heta nika sey hûmara tewr berz a înfazî kewta qeydan.
