Vayîya zêrrnî temamê dinya de zêde bena. Sebebê vayîya zernnî cîya-cîya yê, la O tewr muhîmî kaosê sîyasî û ekonomîk ê.
Zernn ke sey sermayegozarî ewle yeno vînayîş, her ke şino vayîya xo zêde keno. Nê demê peyênî de rîyê krîzê sîyasî, ekonomî û qeraranê faîzî yê bankayanê dinya û Amerîka, zernnî vayîya xo bineyna vêş kerd.
Sebebo tewr muhîm kaoso sîyasî yo
Wexto ke şer vejîyeno, kaos zêde beno û tersî şerî vejîyeno orte, zaf dewletî rîyê nezelalîya rewşe ra sermayegozarî xo kenê zernn. Nê semedî ra, badê xeylê eşkerayîyanê sîyasîyan vayîya zernnî wextêko kilm de vêş bena.
Faîz û dolar zî dîyarker ê
Sîyasetê Bankaya Merkezî ya Amerîka (FED) nîşaneyo sereke yê vaybîyayîşê zernnî yo. Eke faîz kêmî bibo, zernn pêroyî de vayîya xo zêde keno. Eke faîz vêş bibo, zaf reyan vayîya zernnî kewena. Eynî wextî de gama vayîya dolarî kewena zî zernn erjan beno.
Enflasyon
Berzbîyayîşê enflasyonî beno sebeb ke merdimî û sazgehê fînansî seba pawitişê erjanê xo yê ekonomî zernn bigîrê. Serranê peyênan de bankayê merkezî yê zaf welatan zernnî xo zêde kerdî. No bi xo zî beno sebebê zêdebîyayîşê vayîya zernnî.
Tesîrê sîyasetî û eşkerayîyan
Vayîya zernnî tena bi eşkerayîyan zêde nêbena yan zî nêkewena la tesîrê netîceyanê sîyasetî beno. Eke eşkerayîyêk de tersêko gird ê ekonomî, komelî û sîyasî bibo vayîya zernnî zêde bena. Serekê Dewletanê Yewbîyayeyan ê Amerîka Donald Trumpî vizêr Îran tehdîd kerd û vat ke ê do cewabêko huşk bidê Îranî. Na eşkerayî ra dima waştişê zernnî zêde bi û naye zî vayîya zernnî zêde kerd.
Vayîya neweyî ya zerrnî
Pisporê babete dîyar kenê ke rîyê kaosanê mîyanneteweyî ra, faîz, enflasyon, erjê dolarî û waştişê zernnî yê bankayanê merkezî yê girdî vayîya zernnî zêde kenê.
Vayîya zerrnê onsî 0.4 zêde bîye û o bîye 4 hezar û 80 dolar.
Nika vayîya zernnî wina ya:
Zernno gram: 6 hezar û 181 lîra
Zernno çarêk: 10 hezar û 124 lîra
Zerrno nême: 20 hezar û 248 lîra
Zernno tam: 39 hezar û 778 lîra
Zernnê komare: 40 hezar û 310 lîra
Zernnê gremseyî: 99 hezar û 750 lîra
Zernno ons: 4 hezar û 80 dolarî.”
