Îstanbûl – Tirkîya de bi serran o ke şerê taybet sewîyeya tewr berze de yeno kerdene. Hedefê şerê taybetî de nika zî zanîngehî est ê. Wezaretê Karê Zereyî derheqê unîversîteyan de yew agahîname erşawit unîversîteyan. Goreyê agahînameyî wendekarî sey “sucdar” û unîversîteyî zî sey “ lîsê sucdarîye” yenê vînayene.
Verê ke unîversîteyî dest bi perwerdeyî bikerê, 11ê êlule de Wezaretê Karanê Zereye yê Tirkîya; Mudirîyeta Pêroyî ya Emnîyetî, Fermandarîya Pêroyî ya Cendirmeyan, Wezaretê Ciwanîye û Sporî, Dezgehê Perwerdeyê Berzî (YOK) û walîtîyanê 81 şaristanê rê yew agahîname erşawit. Agahîname 17 madeyan ra yeno pê û xebatê sîyasî yê wendekaran na agahîname de sey “suc û provakasyon” ameyê namekerdene. Agahîname de ame waştene ke vera wendekaran bi maneyê “suc û provakasyonan” polîs û leşkerî unîversîteyan de tedbîran bigêrê.
Polîtîkaya şerê taybetî
Tirkîya de serranê peyênan de êdî polîtîkaya şerê taybetî vejîyaya asta tewr berze. Çarçewaya polîtîkaya şerê taybetî de bi operasyon, hêriş, girewtene, teda û îşkenceyê kesî, grûbe, sazgeh yan zî komelî yeno krîmînalîzekerdene. Dewlete bi nê hawayî wazena ke propagandaya xo bikero û kes wareyê azadîya fikrî û xo-rêxistinkerdişî de aver nêşêro. Goreyê nê agahînameyî ra, çalakîyê ciwananê unîversîte sey “propagandaya rêxistine” yenê vînayene û yeno waştene ke vernîya xebatanê ciwanan bêro girewtene. Goreyê nê agahînameyî zî amanc û hedefê Wezaretê Karê Zereyî yê derheqê wendekaran de xo eşkera keno. Wezaretê Karê Zereyî zî bi çekuyanê sey “teror”, “suc” û “propaganda” wazeno ke rêxistinkerdişê ciwanan krîmînalîze bikero.
Unîversîteyan do açarno qereqolan
Tirkîya de qismê tewr dînamîkî ciwanê û ciwanan her wext pêşengîya komelî kerda û vera nêheqîye xo ver dayo. Semedê nê sebebanê heqdaran ra ciwanî her tim hetê dewlete ra bîyê hedef. Agahînameya peyêne ya Wezaretê Karanê Zereyî zî hedefgirewtişê ciwanan nano çiman ver. Wezaret bi 17 madeyanê nê agahînameyî wazeno unîversîtayan bikero sey “zîndanî” û wendekaran zî sey “sucdar” bivîno. Wezaret bi nê agahînameyî hewl dano sînyalê vernîgirewtişê çalakîyanê wendekaran bigêro û unîversîteyan açarno qereqol û qerargehê eskerî.
Wazenê ke wendekaran bi şew û roje dorpêç bikerê
Wezaretê Karê Zereyê mîyanê unîversîteyan de zî wazeno ke tedbîrî bêrê girewtene. Goreyê waştişê wezaretî, wezîfedarê asayîşê taybetî yê warê perwerdeyî yê bi nameyê “Komelî reyde têkilî, komînîkasyon, hedîseyanê komelî rê mudaxele, psîkolojîya grûbe û kontrolê hêrsî” de tedbîran bigêrê.
No çî bi eşkera xo mojneno ke perwerdeyî kenê sebebê şerê psîkolojîkî. Wextêk de Wezaretê Karê Zereyî wazeno ke mîyanê kampusê unîversîteyan de kamerayê mobese bêrê ronayene û her ca bêro vînayene.
Wezaret bi nê agahînameyî wazeno ke derheqê rêxistinanê ciwanan û çalakîyanê ciwanan de agahîyê îstîxbaratî bêrê arêdayene. Hesabê medyaya dîjîtal bêrê teqîbkerdene. Bi nê kerdişan yeno waştene ke serê ciwanan de her tim yew çim bibo û ciwanî teberê kontrolê wezîfedaranê şerê taybetî de game zî nêeşke bierzê.
Astengkerdişê akerdişê standan
Her serre wexto ke unîversîteyî abenê, grûb û rêxistinê ciwanan mîyanê unîversîteyan de rojanê şinasnayîşî virazenê. Rojanê şinasnayîşî de standî yenê akerdene û şinasnayîşê grûban û rêxistinan yeno kerdene. Akerdişê standan agahîname de ameyo hedefgirewtene û yeno waştene ke akerdişê standan bêro astengkerdene.
Cayê standanê wendekaran de ame waştene ke polîsî standan akerê. Ders û panelê bi nameyê ‘bêteror’ do bêrê viraştene Wezaretê Karê Zereyî agahîname de Dezgehê Perwerdeyê Berzî (YOK) ra waşt ke dersê “bêteror”î bêrê dayene. YOKî zî waştişê wezaretî qebul kerd û do unîversîteyan de ders, panel, kombîyayîş û semîneranê bi nameyê “bêteror”î virazo.
