‘Şîdetê cinsî yê cinîyan ser xeylêk zêde bîyo’

Cinî destbendkerdiş, zîndan, kuçeyan û çalakîyan de şîdetê cinsî dir rî bi rî manenê. Raporo ke hetê; Hetkarîya Huqûqî yê hemverê Tecawiz û Tacizî yê Destbendkerdişî 2024ine de ameyo hadrekerdiş, 55 tepişteyê cinî, 40 cinî, tutêke û 14 cinîyê transî muracat kerdê. Ame dîyarkerdiş ke muracatî de, 37 kurdî, 15 tirkî û 3 zî multecî yê. Rapor de qalê tewirê muracatan zî yeno kerdiş. Ame dîyar kerdiş ke 20 kesî derb werdê, 22 kesî semedê tacizî, 12 semedê cigêrayîşê zitî, 9 kesî semedê sondwerdişî 9, kesek zî semedê tecawiz, 9 kesî zî semedê îşkence muracat kerdê.

Avûkata Buroyê Hetkarîya Huqûqî yê hemverê Tecawiz û Tacizî yê Destbendkerdişî de Jiyan Tosun derheqê babete de ajansê JINNEWS’î rê qisey kerd.

Jiyan Tosun, dîyar kerd ke cins sey hacetê şîdetî yeno şuxilnayîş û semedê qijvistişî yeno kerdiş û wina va: “Ma vînenê ke no şîdet tewr zêde hemverê cinî û tutan de yeno kerdiş. Komelî de no tewir şîdet xeylêk yeno şuxilnayîş. Semedo ke şîdetê cinsî sey metodêk îşkence yeno şuxilnayîş. Eynî wextî de serranê peyîn de zîndanan de cigêrayîşê zitî xeylê xo bî rojev. Badê reaksîyonê rayapêroyî serra 2021ine de qaşo hîn vurnayîşî ameyî kerdiş. Vurnayîşan de metodê cigêrayîşê teferuat ame ca ardiş. Goreyê vurnayîşê 2021ine ganî vernîya ke cigêrayîş bêro kerdiş, tepişteyî pêşmalk bidê verê xo labelê no bi xo cigêrayîşû zitî yo. No çî zî ganî rewşê cîya de bêrê kerdiş û labelê serdayîşê ke ameyî kerdiş de vejîya werte ke her tim cigêrayîşêk bi nê rengî yeno kerdiş.”

Jiyan Tosun, dîyar kerd ke raporê ke sazgehê alternatîf yê ke bi raporê ATK’yî qerar şîdetê cinsî ser o gênê, pêwa qerarê DMME’yî Şukran Aydin nînê girewtiş û wina va: “Raporê ATK’yî xeylê xo sewîyeya pirrî de raporê psîkolojîkî nînê hadrekerdiş. Rapor tena bi muayeneyê fizîkî yeno hadrekerdiş. Mumkin nîyo ke şîdetê cinsî ke şidetê fekî ra pê yeno, bêro tespîtkerdiş. Wextê destbendkerdişan de tacîzê fekî yê hemverê cinîyan zaf zêde yê, la hema vajê na babete de tu dewa nêameya akerdiş. Delîlî destê kesê ke şîdetê cinsî kenê de yê, nê semedî ra delîlî yenê çinkerdiş û tarîkerdiş. Ma rê tena eşkarîyê mendê. Çi heyf nê eşkerayî hetê meqamê edlî ra nînê girewtiş û cigêrayîşê ke hetê rêxistinê heqê merdiman ra yenê kerdiş zî nînê girewtiş.”

Jiyan Tosun tewr peyîn wina va: “Rêxistinê cinîyan ça muracat bikerê, xebatanê zaf başan kenê. Babeta desteştişê cinsî de kêmîyêk cidî yê zanayîşî est o. Ganî şima wexto ke rastê hêrişê cinsî ameyî, şima xo nêşûyê. Semedo ke 7 rojan de bedenî ser o yeno vînayîş. Hîn mexdûrî nêzanê muracat bikerê û ê delîlî vînî benê. Şîdetê cinsî yê cinîyan ser xeylêk zêde bîyo. Ganî hemverê nê de têkoşîn bêro dayîş. Muhîm o ke merdim nêfikrîyo ke do tu netîce nêvejîyo, qeydkerdişê nînan muhîm o. Ganî nêro fikrîyayîş ke do tu netîce nêro girewtiş û gerre bêro kerdiş. Şima eşkenê bi rayîrê malperê ma, numaraya têlefonê ofîsa ma, yan zî bi mektube muracatê ma bikerê. Ma xeylê xo zîndanan ra mektubanê muracatî gênê.”