WAN – Endamê Sekreteryaya Însîyatîfê Yewîya Demokratîke Omer Şaybakî derheqê vurîyayîşanê Rojhelatê Mîyanênî û rolê yewîya kurdan de vat ke herême de xerîtayêka newîye yena antene: “Tarîxî de tu miletê ke yewîya xo awan nêkerda, nêbîyî wayîrê statuyî. Ewro seba ma yewîye sey nan, awe û şertê îmanî ferz a.”
Rojhelatê Mîyanênî de badê rijîyayîşê Rejîmê Baasî yê Esedî, prosesêko newe dest pêkerd û averşîyayîşê zaf muhîmî benê. Nê averşîyayîşan de Kurdîstan hem sey cografya hem sey sîyaset cayêko muhîm gêno û kurdî bi heme dezavantajan masa ser o yê. Nê rojanê tarîxîyan de babeta ke tewr zaf yena munaqeşakerdene, yewîya neteweyî ya kurdan a. Seserre ra zêdeyêr o kurdî parçe yê û nêeşkayê yewîyêka neteweyî awan bikerê. Hema ke averşîyayîşê xeternak û muhîmî benê zî, yewîye bi şênberî nêyena caardene û hetî tena bi eşkerayîyan sînordar manenê.
Omer Şaybakî averşîyayîşê lezabezî yê Rojhelatê Mîyanênî, krîzê herême û cehdanê seba yewîya neteweyî ya kurdan ajansa ma rê erjnayî.
“Rojhelatê Mîyanênî de serdemêko newe dest pêkeno”
Şaybakî dîyar kerd ke bi dînamîk û vurîyayîşanê neweyan prosesêko newe verê herême de yo û wina vat: “Seserra newîye de Rojhelatê Mîyanênî de merheleyêka newîye dest pêkena. Hadîseyî hende bilez vurîyenê ke kesî texmîn nêkerdêne û vurîyayîşê xorînî benê. Beno ke sînorê zaf dewletan newe ra bêrê dîyarkerdene û Rojhelatê Mîyanênî de xerîtayêka newîye bêra awankerdene. Na rewşe de seba kurdan û heme şaranê bindestan firsendê tarîxî vejîyenê meydan. Eke kurdî yewîya xo awan bikerê, do bieşkê na masa ser o bibê wayîrê qerarî û cayê xo bigîrê.”
“Nêweşî çinbîyayîşê statuyî yo, derman zî yewî ya”
Şaybakî bale ante bedelanê giranan ser o ke şarê kurdan dayê û vat ke ganî statu bêro garantîkerdene: “Şarê kurdan hema ke seserra peyêne de bedelê giranî dayê zî, heta ewro têkoşînê xo dewam kerdo. Ewnîyayîş, îdeolojî û bawerîya ey çi bo wa bibo, ewro her kurd sebebo bingeyin ê problemî zano. Nêweşîya ma çinbîyayîşê statuyî yo, dermanê na nêweşîye zî yewî ya. Heta ke yewîye nêbo, statu nêbeno; heta ke statu nêbo, merdim nêşêno warê mîyanneteweyî de heq û waştişanê xo bido qebulkerdene.”
“Însîyatîfê Yewîya Demokratîke sîwana heme pêardoxan o”
Şaybakî derheqê amanc û awanîya Însîyatîfê Yewîya Demokratîke de agahî dayî û wina dewam kerd: “Seba cewabdayîşê na hewcedarîya tarîxîye, ma sîwanêk awan kerd ke heme ewnîyayîşanê sîyasîyan, bawerîyan û partîyan binê banê xo de arê bikero. Însîyatîfê Yewîya Demokratîke 301 kesan ra yeno pê. Se ra 60ê delegeyan kesê xoser ê, se ra 40 zî temsîlkaranê dezgeh û partîyanê sîyasîyan ra yeno pê. Amancê ma no yo ke na herre ser o cuyêka seypêye û mîyanê aştîye de bêra awankerdene û vernîya rijnayîşê gonî bêra girewtene.”
“Seba statuyî yewîye hewcedarîyêka bêalternatîf a”
Şaybakî peynîya qiseykerdişê xo de polîtîkayê serdestan û astengê vera yewîye rexne kerdî û wina vat: “Hêzê serdestî seba ke şarê bindestî nêbê yew û nêbê wayîrê îrade û statuyî, her qeyde cehd kenê ke parçebîyayîşî xorîn bikerê. Tayê rey bi îmkananê madîyan, tayê rey bi pêşkêşkerdişê meqaman, tayê rey zî bi teda, tehdît û tepiştişan vernîya yewîye gênê. Dewletî heqê kesî bi xo nêdanê; ganî merdim hêzê xo yê rêxistinbîyayeyî awan bikero. Coka yewîye seba heme kurdan sey nan û awe hewcedarîyêka cuy a. Vengdayîşê ma heme hetgiranê aştî û azadîye rê no yo ke wayîrîya nê însîyatîfî bikerê û tede ca bigîrê.”
