Hozan Serhad o ke bi muzîk û têkoşînê xo zerrîya şarî de ca girewto, 22yê temmuza 1999î de netîceyê damêk de qezaya Elkê ya Şirnexî de şehîd bi. Hunermend Rotînda ke ey reyde zaf xebatîyayo, dîyar kerd ke şehadetê Hozan Serhadî vîndîkerdişêko lez û zaf pîl bi û vat: “Şehadetê her embazî mi dejneno, la werrekna Serhad biciwîyayêne. La o bi deyîr û keda xo mîyanê ma de ciwîyeno û ruhêko gandar o. Ez bawer keno se serrî bînî zî bivîrê, o do reyna mîyanê ma de biciwîyo.”
Hunermend Hozan Serhed (Suleyman Alpdogan) o ke bi veng û têkoşînê xo zerrîya şarî de ca girewto, 22yê temmuza 1999î de netîceyê damêk de qezaya Elkê ya Şirnexî de şehîd bi. Koçê Hozan Serhadî ser ra 27 serrî derbaz bîyî. Hozan Serhad 24ê temmuza 1970î de qezaya Zêtka ya Agirî de ameyo dinya. Wexto ke Hozan Serhad hema yew serre beno pîyê ey şino heqîya xo, o şenikê 5 way û birayan bi. Dimayê mergê pîyê înan keyo şono qezaya Panosî ya Agirî û uca de bica benê. Gedeyî û ciwanîya Hozan Serhadî uca de vîyerte û dibistano seretayî ra heta lîse uca de waneno. Merdimêko zaf meraqdar beno û sereyê xo çîyanê cîyayan reyde dejneno. Hema 7 serrîya xo de tembûra birayê xo yê pîlî Arîf Alpdoganî girewtêne destê xo û goreyê xo tingînîyê tira ardêne.
Cuya Hozan Serhadî û destpêkê hunerî
Arîf Alpdogan, birayê ey behsê ê rojan wina keno: “Keye de tena yew tembûra ma est bî. Seba ke bieşka a tembûre biherîna, dayîka mi serrêk kede daye. Ey zaf meraq kerdêne. Ez tersayêne ke çîyêk bibo tembûre. Ma zaf şer kerdêne la ey qet tira fek veranêda. Serrêk ra pey mi dî ke o mi ra zî weşêr ceneno. Dima ke mi na meraqdarî û jêhatîbîyayîşê ey dî, mi paştî daye ey.”
Ey 16 serrîya xo de serkewtişê xo yê hunerî nawit, şi Stenbol û bi nameyê “Murat Esen” kasetê xo yê bi nameyê “Gulo” vet. La demêkî ra pey rîyê zehmetîyanê aborî ra bêçare mend û agêra Panos.
Beşê konservatuarî qezenc keno
Ey 18 serrîya xo de Beşê Konservatuarî yê Unîversîteya Egeyî ya Îzmîrî qezenc kerd û perwerdeyê muzîkî uca de girewt. Xo musna xeylê enstrumanan û ê cenayê; nê amûran yew zî Tarê Azerîyan bi. Heskerdişê muzîkê Kurdkî zerrîya ey de zêde bi û dest bi vatişê deyîranê Kurdkî kerd. Serra 1991î de hetanê hunerî yê neteweyî û ê şarî de xo aver beno û sey ciwanêko kurd keweno mîyanê munaqeşayanê problemanê welatî û polîtîkan.
4 serrî xebatê hunerkomî rayra beno
Serra 1991î de ey Yildiz Alpdogan nas kerd û aye reyde zewijîya. Ey aşma temmuze de verê xo da koyan. Embaza ey Yildiz Alpdogan Cizîr de ameye girewtiş, 12 serrî û 6 aşmî ceza daye aye û aye erşawit hepisxaneyê Amasya. Hozan Serhad zî mîyanê refanê PKK’yî de ca girewt. Seba averşîyayîşê hunerê Kurdî verê xo da Ewropa û mîyanê xebatanê Hunerkomî de ca girewt. Ey 4 serrî xebatê Hunerkomî rayra berdî. Xo tena xebatanê muzîkî reyde sînordar nêkerd, eynî wextî de bi xebata tîyatro reyde zî eleqedar bi.
‘Seba şorişgirêkî agêrayîşê welatî wezîfeyo tewr pîroz o’
Hozan Serhad tena hunerî reyde eleqedar nêbi, fikrê xo yê derheqê şorişî de wina îfade kerd: “Seba şorişgirêkî agêrayîşê welatî wezîfeyo tewr pîroz o.” Ey vera pêro tehlukeyanê serê kultur û hunerê Kurdî vejîya û wina vat: “Çimeyêkê ma yo xurt est o. Agêrayîşê ver bi ê çimeyî, bi taybetî uca de afirnayîşê kulturê Kurdî keweno serê milanê ma. Dengbêjan nê kulturî heta ewro ard astêk. Eger ma wayîrê nê kulturî nêvejîyê do no kultur vîndî bibo. Kultur û hunerê kurdan kenî Tirkî. Ma deyîranê xo virazê, vajê û seba demê ameyoxî biresnî, wa vîndî nêbê.”
Agêreno serê erdî ke tira zaf hes keno
Serra 1996î de agêreno ê erdî ser o ke tira zaf hes keno û şono sazgehê kulturî yê Hewlêrî, uca de beşdarê bi desan çalakîyanê hunerî beno. Pêşmergeyê PDK’yî 16ê gulana 1997î de erzenê merkezê kulturî ser o û tayê hunermendanê kişenê. Hozan Serhad ke nê qirkerdişî çar rojî ra ver derbazê Silêmanîyê beno, nê qirkerdişî ser o deyîra “Hewlêr” nuseno. Dima ra verê xo dano Botan û 22yê temmuza 1999î de Zozananê Feraşînî yê qezata Elkê ya Şirnexî de netîceyê damêk de şehîd keweno.
Hunermend Rotînda ke hem Merkezê Kulturê Mezopotamya (NÇM), hme Hunerkomî û hem zî koyanê Kurdîstanî de demêko derg Hozan Serhad reyde maneno, vîrameyîşanê xo û ey reyde ajansê ma rê behs keno.
Rotînda û Hozan Serhadî senî yewbînan nas kerd?
Hunermend Rotînda naskerdişê xo yê Serhadî reyde wina qisey kerd: “Serra 1993î bîye. Sey koma NÇM’yî ma seba turne amebi Ewropa. Ez zî Koma Gulên Mezrabotan reyde ameybîya. O wext mi reya ewilin Serhad nas kerd, o o wext Koma Berxwedan de bi. Zana bi, muzîsyenan mîyan de resabi û bala merdiman antêne. Dima ra ma zaf cayan de pîya konserî dayî.”
‘Serranê 90î de populîzm û takekesîyê çıne bî’
Rotînda bal ant hunerê serranê 90î ser o û vat: “O wext bi taybetî seba hunerî, zîhnîyetê takekesî û populîzm çin bi. No çî zaf muhîm o. Rewşa ke ma ewro tede yê, rîyê nê di çîyan ra ma vîndî kenî. O wext ma mîyan de ruhê şorişgirîye est bi. Kesî nêvatêne ez vejîyaya sehne yan zî populer bibo, ma sey komêk vejîyayêne.”
Rotînda û Serhad na rey koyî ser o rastê yewbînan yenê
Rotînda behsê rastameyîşê xo yê Serhadî reyde yê serra 1999î de nê çîyan vano: “Mi dî ke Serhad binê darêk de ronişteyo û pîrîyêke taqlît keno, henek kerdêne. Min ey ra pers kerd ke çira keno bi na kom re şêro Botanî, meşê Botanî zaf giran o. Ey vat: ‘Verê ke bieşka agêro Ewropa, ganî ez Senfoniya Botanî viraza.’ Ey bi waştış û ısrarê xo şî Botan.”
Viraştişê deyîra ‘Bihişt’
Rotînda behsê viraştişê deyîra ‘Bihişt’ keno û vano: “Min na deyîre seba Şehîdan de viraştbî. Serhadî tira zaf hes kerd û ey mi ra vat, ‘Na qet layiqê to nîya ti mevaje ez do vaja.’ Ma sozê xo kerd yew ke wa o vajo. La dimayê şehadetê ey mi album de wend, mi aranjoran ra vat ganî ma goreyê tarzê ey biafirnî.”
Şehadetê Hozan Serhadî û sirrê bêmergîye
Rotînda behsê şehadetê ey keno û vano: “Kewt dama dişmenî. Serhad qelew bi, nêeşkayêne rayra şêro. Dişmenî waşt poşmanîye ey rê ferz bikerê la Serhadî qebul nêkerd û ame înfazkerdiş. Ey deyîrê arabeskî zî seba ke ciwanan bîyaro mîyanê têkoşînî xebitîyayêne. O ewro zî bi deyîr û ruhê xo ciwîyeno. Hunermendê ke xo bikerê zerrîya şarî, ê qet nêmirenê.”
