Goreyê raporê KCDP’yî yê şeş aşmanê verênan ê serra 2026î, cinîyî tewr zaf keyeyanê xo de hetê camêrdanê tewr nezdîyanê xo ra ameyî kiştene. Platformî bal ant zêdebîyayîşê merganê biguman ê cinîyan ser o û teqez kerd ke çinbîyayîşê tehqîqatêko bitesîr û polîtîkayê bêcezamandişî hema zî heqê cuya cinîyan tehdît kenî.
Platformê Ma do Kiştişanê Cinîyan Bivindarnî (KCDP), raporê xo yê derheqê kişîyayîşê cinîyan û mergê biguman ê cinîyan ê şeş aşmanê verênan ê serra 2026î de bi kombîyayîşêko çapemenî eşkera kerd. Aktîvîstê Têgêrayîşê Cinîyanê Azadan (TJA) Sebahat Tuncel,temsîlkarê Komeleya Demê Cinîyan, Platformê Cinîyan ê seba Têduştî (EŞÎK), Ekmek ve Gul, cinîyê Partîya Karkeranê Tirkîya (TÎP), Şubeyê Cinîyan ê Stenbolî yê CHP’yî, endamê Meclîsê Cinîyan ê Stenbolî yê DEM Partî û temsîlkarê Meclîsê Cinîyan ê Stenbolî yê Kongreya Demokratîk a Şaran (HDK) tewrê kombîyayîşî bîyî.
Temsîlkara Pêroyî ya KCDP’yî Gulsum Kav kombîyayîşî de qisey kerd û dîyar kerd ke keyeyî bi serran o edalet dima gêrenî, labelê berpirsîyarîya tehqîqatî ya ke ganî dewlete bica bîyara, tewr zaf keyeyan rê yena verdayene.
Gulsum Kav dîyar kerd ke tehqîqatê bitesîrî merganê biguman ê cinîyan ser o nêyenî kerdene û teqez kerd ke ganî îhtîmalê qatlîamêkê ser o xigêrayîş bêro kerdene, bi taybetî dewayî ke tede merde yan zî merdimê nêzdî est î û wina vat: “Welatê ma de, nê dewayî bêyî tehqîqatê hewceyî bi lez yenê girewtene. Labelê, dewayanê mergî de, wext zaf dîyarker û muhîm o. Ganî delîlî çend seatanê verênan de bêrê arêdayene. Dimayê vîndîbîyayîşê delîlan, resayîşê rastîye zehmet beno..Sîstemêko huquqî yo rastîn bêyî arêdayîşê delîlan nêşino edaletî bica bîyaro. Tehqîqatê bitesîrî, berpirsîyarîyanê bingeyên ê dewletan ra yew o ke bi serwerîya huquqî yenê rayraberdene.”
‘Mergê biguman ê cinîyan zêde benî’
Fîdan Ataselîm zî dîyar kerd ke wexto ke merdim daneyanê serran ra ewnîyeno, zêdebîyayîşêko pîl merganê biguman ê cinîyan de vîneno û na rewşe bi polîtîkaya bêcezamandişî girêdano û wina vat: “Wexto ke ma daneyanê şeş aşmanê peyênan serranê verênan reyde danî têhet, ma zêdebîyayîşêko muhîm merganê biguman ê cinîyan de vînenî. Zêdebîyayîşê kişîyayîşê cinîyan dewam keno. Çinbîyayîşê tedbîranê vernîgirewtişî, polîtîkayê bêcezamendişî benî sebebê na rewşe. Parçeyêko pîl ê merganê biguman ê cinîyan, mergan ser o nêvindertiş o. Nê semedî ra, cewabê persê ‘Çira a merde?’ hema zî nêameyo vînayene. Dosyayî yenê girewtiş, tehqîqatê bitesîrî nêyenî kerdiş û dima ra ke heqê cuya cinîyan yena binpaykerdiş zî, rastîye nêyena eşkerakerdiş.”
‘Ma do taqîb bikerê’
Fîdan Ataselîm derheqê awanbîyayîşê neweyî de ke mîyanê Weqfa Cinî û Edaletî de ameyo awankerdiş, nê çîyî ardê vatî: “Ma do çimdarîya senînîya na xebate bikerê. Labelê, ma persenî; gelo kişîyayîşê cinîyan, dewayî ke sey xokiştiş yan zî qezayî ameybî girewtiş, do reyna bêrê akerdiş? Ma do nê çîyî taqîb biker. Nê dewayî ne bi hawayêko xosere nêameyî akerdiş û ne zî bi hawayêko xosere averşîyayîş tede bîyo. Ma ê kesî yî ke na dewa keyeyanê cinîyan reyde domnenê ke ameyî kiştiş. Nika ra pey, ma do hem nê prosesan û hem zî mekanîzmayanê ke ameyî ronayene, înan taqîb bikerê.”
Kombîyayîş bi qiseykerdişanê merdimanê cinîyanê ke binê şert û mercanê bigumanan de merdî, qedîya.
