Endama Merkezê Piştîpêdayîşê Cinîyan reyde yê Çilkezî komelnase Şehrîban Ertaşe derheqê zêdîyayîşê kiştişê cinîyan de vat ke kiştişê cinîyan encamê problemêkê komelkî û sîstematîkî yo: “Bêcezayî, kêmîya tedbîranê pawitişî û vernînêgirewtişê şîdetê vera cinîyan na rewşe xorînêr kenê.”
Kiştişê cinîyan ke bîyo birînanê tewr xorînan ê komelî ra yew, tena sey serebûdanê şîdetî ney, sey encamê polîtîkayanê bêcezayî, kêmanîya mekanîzmayanê pawitişî û zîhnîyetê camêrdperestî vejîyeno meydan. Ertaşe rewşe ajansê ma rê nirxnaye.
“Zîhnîyeto camêrdperest cinî sey milkê xo vîneno”
Ertaşe vat: “Sebebo sereke yê kiştişê cinîyan zîhnîyeto camêrdperest o ke cinî sey milkê xo vîneno û wazeno cuya aye kontrol bikero. Wexto ke cinî wazena qerarê xo bido, têkilîyêka şîdetî ra vejîyo yan xoser biciwîyo, tayê camêrdî naye sey tehdîd vînenê. Ganî ma nê serebûdan tena sey kiştişanê şexsîyan nêvînê; no encamê problemêkê komelkî û sîstemî yo.”
“Ganî dezgehê têkildarî zî bêrê tehqîqkerdene”
Ertaşe bêvengî û xemsarîya dezgehanê dewlete rexne kerde: “Zaf serebûdan de tedbîrê pawitişî bes nêyenê bicaardene, gazin û waştişê cinîyan bi cidîyet nêyenê girewtene. Problem tena vetişê qanûnan de nîyo, bicaardişê înan de zî yo. Wexto ke cinîyêk verê tehdîd û şîdet resnayo û reyna cuya xo vindî kerda, ganî berpirsîyarîya dezgehanê têkildaran zî bêro tehqîqkerdene. Pawitişê cinîyan zerrîwazî nîyo, wezîfeyê dewlet o.”
“Ganî gamê şênberî bêrê eştene”
Ertaşe ard ziwan ke seba vindarnayîşê kiştişê cinîyan ganî qanûnî bi tesîr bêrê bicaardene, tedbîrê pawitişî seba cinîyanê binê xeterî lez bêrê girewtene, bêcezayî çin bo û kesê xemsarî zî sey berpirsîyar bêrê dîyene; sewbîna ganî xizmetê psîkolojîk, huqûqî û komelkîyî bêrê xurtkerdene û merkezê biemnîyetî bêrê zêdekerdene. Ertaşe peynî de va: “Bi taybetî Wan û herême de ganî xebatê hişyarkerdişî, perwerdeyê seypêyî û heqanê cinîyan bêrê xurtkerdene. La ma nêeşkenê heme berpirsîyarî bidê komelî; ganî dezgehê dewlete, dadgehî, polîs û îdareyê herêmkî pîya bixebitîyê.”
