Raybera ANKA-DERî Emîne Oguz derheqê Konferansê Ziwanê Kurdkî de qisey kerd ke Amed de amebi viraştene û dîyar kerd ke goreyê qeraranê ke konferansî de ameyê girewtene, do dewrê neweyî de Kurdkî bibo ziwano sereke yê xebatanê dezgehan û wina vat: “Seba lehçeya kirmanckî do dezgehêko taybet û televîzyonêk bêrê awankerene. Do Komunê Dezgehanê Ziwanî bêro awankerdene. Ganî bi taybetî ziwan warê sîyasetî de bêro şuxulnayene.”
Dezgehê Ziwanê Kurdkî yê vakurê Kurdîstanî û Tirkîya, 27-28ê hezîrane de Amed de bi sloganê, “Statu ra Heta Perwerdeyî; Seba Muzakereyî Çarçiwayêka Newîye” Konferansê Ziwanê Kurdkî viraşt. Xeylê nuştox, akademîsyen, sîyasetmedar, huqûqnas, mamoste û aktîvîstê ziwanê Kurdkî ke nê babetan de serwext ê û eynî wext de temsîlkarê sazgeh û dezgehanê ziwanê Kurdkî yê, tewrê konferansî bîyî. Dezgehanê ziwanî dima ra deklarasyonê netîceyî raya pêroyî rê eşkera kerd. Deklarasyonê netîceyî yê konferansî de statuyê huqûqî yê ziwanê Kurdkî, polîtîkayanê ziwanî yê partîyanê sîyasî û rayberanê herêmî û xeylê babetan ser o vindertî û qerarî ameyî îlankerdene.
Konferans netîceyê komxebatan de ame viraştene ke şaristananê sey Cizîr, Anqara, Wan û Sêwregi de ameyî viraştene. Komeleya Ziwan, Kultur û Hunerî ya Anqara (ANKA-DER) ke Anqara de xebatanê ziwanê Kurdkî rayra bena, tewrê konferansî bîbî. Raybera ANKA-DER’î Emîne Oguz qerarê ke konferans de ameyê girewtene û xebatê ke tîya ra tepîya bêrê kerdene ser o, seba Ajansê Welatî (AW) erjnayî.
‘Seba kirmanckî do dezgehêko taybet û televîzyonêk bêro awankerdene’
Emîne Oguz bale ant serê qeraranê ke konferans de ameyê girewtene û dîyar kerd ke înan seba heqê perwerdeyê ziwanê Kurdkî û statuyê Kurdkî zaf qerarî girewtê û wina qisey kerd: “Qerarê ke ameyê girewtene hem hetê caardişê fîzîkî de hem zî sey pêşnîyazan de vejîyayê vernî. Qerarê ke ma girewtê înan ra yew zî kanalêkê televîzyonî bêro akerdene ke tena bi kirmanckî weşan bikero. Sewbîna seba averberdişê lehçeya kirmanckî weqf yan zî dezgehêko taybet ke bikirmanckî xebate bikero bêro awankerdene. Naye ra tepîya zî lazim o ke her di serran ra yew seba averberdiş û gandarkerdişê ziwanî konferansê pêroyî bêrê viraştene. Sey dezgehanê ziwanê Kurdkî ma do rol û mîsyonê xo yê ziwanî ser o goreyê şert û lazimtîyan bîyarî ca . Reyna sey dezgehanê ziwanî ma do xebatêka hempare zî bikerî. Yewna munaqeşeyo tewr muhîm o yo ke mîyanê dezgehanê kurdan de şuxulnayîşê ziwanî bi. Mîyanê nê dezgehan de Kurdkî kêm yena şuxulnayene. Ma temsîlîyetê xo bi ziwanê xo wazenê. Mîyanê dezgehan de Kurdkî do bibo ziwano sereke. Nê qerarî seba averşîyayîşê ziwanî zaf muhîm ê.”
‘Komunê Sazgehanê Ziwanî do bêro awankerdene’
Emîne Oguz da zanayene ke ê do demê ameyoxî de goreyê qerarê ke ameyê girewtene Komunê Sazgehanê Ziwani zî awan bikerî û wina vat: “Prosesê Aştî û Komelê Demokratîk de ma do xebatanê ziwanî aver berê û xurt bikerê. Sey nimûne Stenbol de seba perwerdeyê ziwanê Kurdkî tena Enstîtuya Kurdkî est a, ma cehd kenê ke uca de sazgehanê bînan akerê. Nê aşmanê verênan de ma do xeylê şaristananê vakurê Kurdîstanî de sazgehanê ziwanî akerê. Nê şaristanan ra teber zî şaristananê Tirkîya ke tede zaf kurdî ciwîyenê, seba xurtkerdişê xebatanê ziwanî do dezgehê ziwanî bêrê akerdiş. Ma hetanî nika sey dezgehanê ziwanî xebatê hemparî bi hawayêko xozayî kerdêne. Seba xurtkerdişê tekilîyanê mîyanê dezgehan do Komunê Dezgehanê Ziwanî bêro awankerene.”
‘Ganî ziwan heme waran de bêro şuxulnayene’
Emîne Oguz dîyar kerd ke mîyanê dezgehanê Kurdewaran de şuxulnayîşê Kurdkî kêm o û vat: “Mîyanê dezgehan de ziwanê Kurdkî sey alternatîf yeno şuxulnayene. Wexto ke Kurdkî nusenî zî bi zîhnîyetê Tirkî açarnenê. Ziwanê Kurdkî bi xo deryayêka cîya ya û zîhnîyetêko cîya yo. Ma vanê bi ziwanê xo qisey bikerê, biwanê û binusê. Wexto ke ma mîyanê dezgehan de nêşuxulnê, şar îqna nêbeno. Ziwanê Kurdkî na aste de aver şîyo la qada sîyasî û ekonomî de zaf kêm yeno şuxulnayene. Ganî ziwan heme waran de bêro şuxulnayene. Tena bi hawayêko sembolîk nêro şuxulnayene. Ê ke vanê ma do temsîlîyetê kurdan bikerî ganî bi Kurdkî xebatanê xo bikerî.”
‘Perwerdeyê ziwanî yo onlîne’
Emîne Oguz ard ziwan ke ê do xebatanê ziwanî bingeyê perwerdeyî ser o xurt bikerî û qiseykerdişê xo wina qedêna: “Mîyanê komelî de ziwanê Kurdkî yeno şuxulnayene, sewbîna qiseykerdişanê rojane de zî yeno şuxulnayene. La wexto ke perwerdeyê yew ziwanî çin bo, o ziwan keweno binê tehlukeyî. Seba naye ma wazenê mektebêko onlîne akerî. Merdimê ke wazenî bi ziwanê xo perwerde bivînê ça de bibê zî wa bieşkê xo biresnê perwerdeyî. Hetanî ziwanê ma bibo ziwanê resmî yê perwerdeyî û wayîrê statuyî ma do xover bidê. Heme waran de ma do ziwanê xo aver berê. No konferansê ma zî hetê metodan ra ewnîyayîşê ma vurna. Ma hetanî nika xebatê xo bi atolye û îmzakerdişê kitaban sînordar kerdbi. Ma naye ra tepîya seba statuyê Kurdkî çi bikerê, ziwanê Kurdkî do senî bibo ziwanê perwerdeyî, ma do senî xo amade bikerê? Nê esasan ser o ma do xebatanê xo rayra berê. Ma senî eşkenê şarê xo dorûverê ziwanî de kom bikerê, ma do nê xebatan bidê vernîya xo.”
