Bajarê Maînzî yê Almanya de, seba vîrardişê qurbananê Terteleyê Dêrsimî yê 1937-38î eşkerayîyêka girseyîye ameyê kerdene. Yadkerdiş de vengê “Xo vîra meke!” berz bî û waştena edalet û rûbirûbîyayîşî ameye kerdene.
Maînz Staatstheater de bi şîarê “Tertelê Dêrsimî Xo Vira Meke!” yadkerdişêko pîl amade bî. Bername bi gulbanga Ana Cevahir Altınok dest pêkerd. Dima ra eşkerayîye çapemenîye rê bi hîrê ziwanan (Kirdkî, Tirkî û Almankî) ameye wendene.
‘Qîrayîşê Dêrsimî do tim bêro hesênayene’
Eşkerayîye de ame dîyarkerdene ke 89 serrî verê cû Dêrsim de qirkerdişêko pîl ameyo kerdene û wina ameye vatene: “Ma nika tîya de yê ke bi hezaran cananê xo yad bikerê û wa waştena înan a ke nêameya hesnayene, biba vengê ma. Mabên ra se serrî yan zî hezar serrî derbas bê zî ma do qîrayîşê Dêrsim 1937-38î tim bihesênê.”
‘”Roza Şaye” 1937-38 hona sax nêbîya’
Ame vîrardiş ke 1937-38 de cînî, doman û kokimî ameyî kîştene û şar bi zorî surgun bî. Şarê Dêrsimî nê tarîxî sey “Roza Şaye” naskeno. Yadkerdiş de gamişê Seyit Rıza û embazanê ey sey meşaleyêka “hakîqat û onurî” ameye pênasene.
Asîmîlasyon û talanê xozayî
Merasîm de bal ancîye serê polîtîkayanê asîmîlasyonî, koçberî û talankerdişê xozayê Dêrsimî (bi projeyanê sey HES û madenan) zî.
Waştenê Şarî wina yê:
Merasîm de waştenê bingeyî wina rêz bîyî:
-
Arşîvê dewlete bêrê akerdene.
-
Nameyê “Dersim”î bîyero îadekerdene.
-
Dewlete bi hawayêko resmî uzrê xo biwazo.
-
Cayê mezelanê Seyit Rıza û embazanê ey bêrê eşkerakerdene.
-
Azadîya ziwan, bawerî û kulturî bêro naskerdene.
-
Projeyê bendaw (baraj) û madenan bêrê betalkerdene.
Program de hunermendanê sey Cemil Koçgîrî, Lale Koçgîrî, Dîlan û Erkan Top û Gulcan Yanlize bi lawik û lorikanê xo dejê Dêrsimî û hafizaya şarî reyna bî ardê ziwan.
