Rayberîya Têgêrayîşî derheqê qanûnê çarçewa ke yeno pawitiş ke do bêro Meclîs, eşkerayî daye û vat: “Vetişê qanûnêk ke rayberî ra heta şervanan beşdarbîyayîşê sîyasetê demokratîkî ke tede azadîya rêxistinbîyayîş û fikrî temam bo, temîn bikero, no îcabê problemî yo ke wazenê bêro çareserkerdene.”
Rayberîya Têgêrayîşî vat: “Di aşmî yo Rayber Apoyî reyde pêvîyayîş nêyeno kerdene. Demêk de ke prosesê haştî û komelê demokratîkî dewam keno, nêkerdişê pêdîyayîşî bi sermuzakerekarê şarê kurdî reyde rewşêk a ke îzahê ci zehmet o. Heyetê DEM Partî badê pêdîyayîşê bi heyetê AKP’yî û Devlet Bahçelî reyde eşkera kerd ke derheqê vetişê qanûnê çarçewa yê aşma temmuze de mutabaqatî bîyî. Serekkomar û tayê selahîyetdaranê AKP’yî gelek reyan tekîd kerd ke no proses zaf muhîm o. Nêverdayîşê pêdîyayîşî bi muxatabê dereceyê verênî reyde di aşmî, îfadeyê naye yo ke vatiş û pratîkî pê nêgênê. Eke seba çareserîye qanûnêko çarçewa bêro vetene, no bi îradeyê yewhetî û zordayîşî nêbeno. Mutabaqat bi pêkerdişê fikranê dihetn yeno temînkerdene. Coka ganî verkar û fikrê ke Rayber Apoyî pêşnîyaz kerdî, bêrê çimvergirewtene.
Badê pêvîyayîşê DEM Partî û AKP’yî reyna derheqê qanûnê çarçewa de tayê erjnayîşê ke qebul nêbenê, ameyî kerdene. Tayê kesê ke nêzdîyê AKP yê, vat ke nê qanûnê çarçewa de derheqê Rayber Apoyî de made çin o û qadroyê îdarekerî zî do qanûnî ra teber bimanê. Qanûnêko ke azadîya fîzîkî ya Rayber Apoyî tede nêbo, beno qanûnêk ke tu problemî çareser nêkeno; eşkera yeno a mana ke proses yeno sabotekerdene. Coka ganî resayîşê Rayber Apoyî bi şert û mercanê azadan bi qanûnêk bêro temînkerdene.
Ganî eşkera bêro qebulkerdene ke Rayber Apo aktorê prosesî yo bingeyin o
Ganî her qismo ke averşîyayîşê prosesî wazeno, eşkera qebul bikero ke Rayber Apo aktoro bingeyin ê nê prosesî yo; no zî tena bi qanûnî beno. Tena îqtîdarî ney, heme hêzê sîyasî yê muxalîfî û rêxistinê komelê sivîlî zî ganî derheqê muxatabîya Rayber Apoyî de tepşêko pozîtîf bîyarê meydan, çunke problemî tena wexto ke bibê huqûqî û qanûnî, qalê çareserîye beno.
Eke rewşa pêkewtişî ya 50 serran bêra antene bi zemînê huqûqî û sîyasî û bêro çareserkerdene, dûrîtepiştişê qadroyanê Rayberîya Têgêrayîşê Azadîye muhîtê sîyasî ra çareserîyêk nêvejeno meydan. Coka vetişê qanûnêk ke rayberî ra heta şervanî beşdarbîyayîşê sîyasetê demokratîkî yê ke tede azadîya rêxistinbîyayîş û fikrî temam bo, temîn bikero, îcabê problemî yo.
Bêşik ganî gamî wextê xo de bêrê eştene. La qanûnêko ke pêroyî nêbo û derheqê çareserîye de vengîye verdo, netîceyanê nêwaşteyan vejeno meydan. Coka ganî mutabaqato ke Rayber Apoyî reyde bi munaqeşe bêro temînkerdene, qanûnêko bêkêmanî bivejo meydan, çunke no qanûn tena Têgêrayîşê Azadîye ney, heme şarê kurdî û hêzanê demokrasî yê Tirkîya zî eleqedar keno. Her qanûn eke piştîya lazime bigîro, serkewte beno. Êdî ne Tirkîya ne şarê ma nêeşkeno pêkewtişêk bihewêno. Muhîm o ke no qanûn, ke do bibo qanûnê kokî yê çareserîya meseleya kurdan, bi serkewtiş bivejîyo. Têgêrayîşêko ke problemî tena verdayîşê çekan ser o kilm keno, nêbeno ke nê prosesî bero serkewtişî.
Demokratîkbîyayîş tena tepşê rêxistinan û dewlete rê nêyeno verdayene
Qedîyayîşê temamî yê prosesê pêkewtişan û çareserîya meseleya kurdan zî esasê xo de babeta demokratîkbîyayîşî ya. Eke pêkewtiş, şîdet û şerî eser o îsrar nêbo, rayîrê çareserîye demokratîkbîyayîş o. Her polîtîkaya ke demokratîkbîyayîşî nêdana xo ver, îsrarkerdişê pêkewtiş û şerî kena. Coka Rayber Apo seba qedênayîşê prosesê pêkewtişî yê bi desan serran çareserîya haştî û komelê demokratîkî de îsrar keno.
Demokratîkbîyayîş tena tepşê rêxistinan û dewlete rê nêyeno verdayene. Ganî sazgehê demokratîkî yê komelî û rêxistinê komelê sivîlî aktîf bikewê dewre. Pawitişê ke ‘dewlete do se bikero’ yeno a mana ke merdim têkoşîn û tarîxê demokratîkbîyayîşî fehm nêkeno. Demokratîkbîyayîş dewlete reyde netîceyê têkoşîn û tansîyonan de qewmîyeno. Coka nê prosesî de bê ke merdim bikewo pawitişê gamanê dewlete, rêxistinbîyayîş û awankerdişê komelkî ferz o. Coka ganî heme şarê Tirkîya û hêzê demokrasî wayîrê prosesê haştî û komelê demokratîkî bivejîyê û têkoşînê demokrasî berz bikerê.”
