Raporê “Xerîtaya Şîdetî ya Tirkîya” ya 2025î ke Laboratuwarê Edaletî û Psîkolojîya Sûcan a Unîversîteya Kulturî ya Îstanbulî (ASLAB) amade kerd, nîşan da ke serebûdê şîdetî rekorêko berz de zêde bîyî.
Goreyê raporan serebûdê şîdetî goreyê serra 2024î se ra 75 zêde bîyî û resayî 2 hezar 289î. Sûcê ke tewr zêde aseno, birîndarkerdişê camêrdan o ke se ra 61,5 o. Beşbîyayîşê cografîkî yê şîdetî de zî vurîyayîşêko muhîm bî; serebûdê ke verê Herêma Marmara de zêde bîyî, nika Akdeniz û tayê herêmanê Kurdîstanî de zêde benê.
Mîyanê bajaran de ke şîdet tewr zaf zêde bîyo, Riha û Adana vernî de ca girewt. Goreyê raporan Rihî de serebûdî teqrîben 13 qat û Adana de 5 qat zêde bîyî û nê bajarî bîyî “noqteyê germî” yê neweyî.
Raporan de dîyar kerd ke se ra 95î zêdeyêr faîlê şîdetî camêrd ê. Bi taybetî rêjaya faîlanê xerîban ke yew serre de se ra13,2 ra resaye se ra 38,8, nîşan dano ke şîdet êdî hîna zaf warê pêroyî de yo û bawerîya komelkî zeîf bîya. Rêjaya şuxulnayîşê çekanê adirênan kiştişan de resayo se ra 62 û nîşan dano ke çekê şexsî şîdetî hîna kenê kiştox.
Raporan de pêşnîyazê çareserîye zî cay girewtî: herêmanê ke rîsk de yê ganî bêrê îlankerdene warê asayîşî û xizmetê komelkî, çekê şexsî ganî bêrê sînordarkerdene, kontrolê çekanê birnayoxan zêde bibo û bi taybetî seba faîlanê camêrdan merkezê mudaxeleyê vernîgirewtişî bêrê viraştene.
