DFGyî raporê xo yê binpaykerdişanê heqanê rojnamegerîye yê aşma teşrîna verêne eşkera kerd û dîyar kerd ke teşrîna verêne de 20 rojnamegerî ameyî destbendkerdene û 6 rojnamegerî ameyî tepîştene.
Komela Rojnamegeran a Dîcle-Firatî (DFG) raporê xo yê derheqê binpaykerdişanê heqanê rojnamegerîye yê teşrîna verêne de eşkera kerd û dîyar kerd ke rojnamegerî bi sebebê xebatanê rojnamegerîye û parekerdişanê medyaya dîjîtale ameyî destbendkerdene û tepîştene û derheqê înan de tehqîqatî ameyî destpêkerdene. DFGyî wina vat: “Raporê ma de ame tesbîtkerdene ke 20 rojnamegerî ameyî destbendkerdene, 6 rojnamegerî ameyî tepîştene, derheqê 8 rojnamegeran de tehqîqat ameyo ramitene û derheqê 3 rojnamegeran de dewa ameya akerdene. Eynî wext de awanîya dezgehêkê medya ameya sereştene, rojnamegerêk rastê muameleya xirabe ameyo û di hadîseyan de rayîrê şopnayîşê xeberan ê rojnamegeran ame girewtene. Cezayê hepsî yê ke rojnamegeran rê ameyî birnayene bi pêroyî bîyî 3 serrî, 2 aşmî û 20 rojî. Heta 3ê teşrîna peyêne 2026î hûmara rojnamegeranê hepisxaneyan 33 a.”
‘Tedaya edaletî ya serê rojnamegeran dewam kena’
DFGyî bale anta tedayanê serê rojnamegerîye ser o û vat: “Nê doneyî mojnenê ke tedayê serê rojnamegeran hadîseyê asayî û şexsîyî nîyê; rasterast rojnamegerîye, resnayîşê xeberan a raya pêroyî û heqê komelî yê agahîgirewtişî ser o tesîr kenê. Çarçewaya tehqîqatê fonan de rojnamegerî Îsmaîl Saymaz, Mûrat Agirel, Şaban Sevînç û Mûstafa Balci ameyî destbendkerdene; Şaban Sevînç û Mustafa Balci ameyî tepîştene; derheqê Murat Agirelî de verê qerarê hepsê keyeyî ame dayene la dima reyna ame destbendkerdene û tepîştene. Tepîştişê muxabîrê BîrGunî Îsmaîl Ariyî bi şikayeta serekê verên ê RTUKî Ebûbekîr Şahînî û tepîştişê wayîrê keyepelê xeberan ê herêmkî Hasan Guraksuyî mojnenê ke tedaya edaletî ya serê rojnamegeran waranê cîyayan de dewam kena.”
‘Rojnamegeran rê cezayî ameyî birnayene’
DFGyî dîyar kerd ke teşrîna verêne de zaf cezayî rojnamegeran rê ameyî birnayene û zaf dezgehê çapemenî ameyî destserronayene û vat: “Edîtora Xeberan a JINNEWSî Oznure Degere rê serrêk û 6 aşmî, edîtorê verên ê rojnameyê Yeni Yaşamî Osman Akinî rê zî 10 aşmî cezaya hepsî ameye birnayene. Bi sebebê parekerdişanê medyaya dîjîtale derheqê muxabîra JINNEWSî Rabîa Onvere de tehqîqat ame destpêkerdene. 14ê teşrîna verêne de awanîya Halk TVyî ya Îstanbulî ameye sereştene, kanalî rê qayûm ame tayînkerdene û weşanê ci ame vindarnayene; hesabê ci yê YouTube, X, Facebook, Instagram, TikTok û Telegramî ameyî astengkerdene. Keyepel û hesabê medyaya dîjîtale yê dezgehanê medya yê sey Ajansa Mezopotamya, Yenî Yaşam, Azadîya Welat, T24, bîanet, BîrGun, Kisa Dalga, Cûmhûriyet û Medyascope zî ameyî astengkerdene. Astengkerdişê keyepel û hesabê Xî yê Ajansa Mezopotamya û astengkerdişê keyepelê Yenî Yaşamî yê 31ê teşrîna verêne eşkera mojnenê ke bitaybetî xebatê çapemenîya azade yê warê dîjîtalî benê hedef.”
‘231 tedeyîyê dîjîtalî, 22 xeberî û 4 keyepelî ameyî girewtene’
DFGyî astengkerdişê keyepelanê rojnamegerîye sey pelçiqnayîşê rojnamegerîye tarîf kerd û vat: “Teşrîna verêne de resayîşê 231 tedeyîyanê medyaya dîjîtale û 22 xeberan ame astengkerdene, 4 keyepelî zî bi temamî ameyî girewtene. No mojneno ke sansur tena bi hewanayîşê tayê xeberan sînordar nêmenda; kanalê ke rojnameger û dezgehê medya xeberanê xo pê resnenê raya pêroyî zî bîyê hedef. Cezayê RTUKî zî dewam kerdî: bi sebebê xeber û nirxnayîşanê derheqê tehqîqatê fonan de cezaya pereyan SZC TV û Koza TVyî rê ameye birnayene, bi sebebê şîroveyanê derheqê tepîştişê Mûrat Agirelî de Sozcu TV ame cezakerdene. Teşrîna verêne de bi pêroyî 7 qerarê qedexekerdişê weşanî ameyî girewtene. Problemê ekonomîkî û kar ra vetişê sektorê medya zî rasterast emnîyetê meslekî yê rojnamegeran ser o tesîr kenê.”
‘162 rojnamegerî bêkar mendî’
Raporê teşrîna verêne de ame qeydkerdene ke tewr kêmî 162 rojnamegerî bêkar mendî. TELE2 Haberî bi sebebê ke nêeşka heqê lîsansê weşanî ya RTUKî bido weşanê xo qedêna, Cem TVyî zî weşanê xo qedêna. Manşetizî de 12 rojnamegerî, Yenî Şafak, GZT û TVNETî de nêzdîyê 100 kesî, Sozcuyî ra zî 50 xebatkarî kar ra ameyî vetene. Doneyê teşrîna verêne 2026î mojnenê ke rojnamegerî bi sebebê xebatanê xo yê meslekî yenê destbendkerdene û tepîştene, weşanê dezgehanê xeberan yenê vindarnayene, warê dîjîtalî yenê girewtene û emnîyetê ekonomîk ê xebatkaranê medya roj bi roje qels beno.
‘Vera sansurî çalakî ameyî organîzekerdene’
Averşîyayîşêko muhîm ê teşrîna verêne o bî ke rojnamegeran vera nê hêrişan 24ê teşrîna verêne de 10 bajaran de çalakî organîze kerdî. Nê rayîrşîyayîşan îradeyê têkoşînê hemparî yê dezgehanê meslekî û rojnamegeran ê vera tedayanê serê azadîya çapemenî mojna. DFGyî vat: “Nê rayîrşîyayîşî mojnenê ke têkoşînê azadîya çapemenî tena yê rojnamegeran nîyo, berpirsîyarîya hempare ya her kesî yo ke heqê şarî yê agahîgirewtişî paweno. Ma reyna dîyar kenê: rojnamegerî suc nîya. Ma wazenê ke destbendkerdiş, tepîştiş û prosesê edaletî yê vera rojnamegeran biqedîyê; rojnamegerê ke bi sebebê xebatanê xo yê rojnamegerîye hepisxane de yê bêrê verdayene; astengê serê keyepelanê xeberan û hesabanê medyaya dîjîtale bêrê hewanayene û azadîya weşanî ya dezgehanê medya bikewo binê emnîyetî.”
