Wan – Temsîlkarê DFG’yî yê Wanî rojnameger Adnan Bîlenî û muxabîra Ajansê Mezopotamya Zeynep Durgute sansurê îqtîdarî yê vera dezgehanê çapemenîye û rojnamegeran rexne kerd. Înan dîyar kerd ke Çapemenîya Azade Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî de rolê xo kay kena û wina vat: “Verê ma megîrê; verdê ke ramanê birêz Ocalanî û Têgêrayîşê Azadîye biresê şarî ke komel bi aştîye bawer bikero.”
Awanbîyayîşê komare ra nat, taybetî 1990î ra heta ewro, tedaya vera Çapemenîya Azade tena şekl û metodê xo vurnayê. 90an de bêvengkerdiş bi hêrişanê fîzîkîyan, qefilnayîş û bombekerdişê rojnameyan û qetilkerdişê rojnamegeran bî. Ewro hêriş bi rayîrê teknolojî benê: sansur û qefilnayîşê hesabanê medyaya dîjîtale. Keyepelê fermî yê Ajansê Mezopotamya (MA) heta nika bi bahaneyanê “emnîyetê neteweyî” yan zî “vindarnayîşê sucî” 44 rey ameyo astengkerdiş; keyepelê JinNewsî zî 33 rey bi qerarê astengkerdişî rîbirî mendo. Peynî de keyepelê T24î bi bahaneyê “zeîfkerdişê sîstemê keyeyî” ame astengkerdiş û heme hesabê ey ê dîjîtalî ameyî qefilnayîş. Adnan Bîlenî û Zeynep Durgute sansur û astengan ser o ajansê ma rê qisey kerd.
‘Teda awanbîyayîşê komare ra heta nika dewam kena’
Adnan Bîlenî dîyar kerd ke awanbîyayîşê komare ra heta ewro heme îqtîdaran cehd kerdo ke vengê çapemenîye bêveng bikerê. Goreyê ey 90an de zaf rojnameger û nuştoxê muxalifî ameyê kiştiş, girewtiş, kar ra vetiş yan zî mecbur mendî şîyê sirgun. Bîlenî wina vat: “Badê 90an înan dî ke Çapemenîya Azade û Têgêrayîşê Azadîye bi hêz vejîyayî meydan; coka Çapemenîya Azade kerde hedefê xo yo verên. 2000an de AKP’yî wexto ke waşt şer xorîn bikero, verê cû waşt rayîrê xo pak bikero û kesê ke heqîqetî nusenê bêveng bikero. La bi girewtiş, şehîdkerdiş, sirgunkerdiş û qefilnayîşê ajans û keyepelan zî Çapemenîya Azade rayîrêko bîn akerd. Ciwanê nê şarî bîyî rojnameger. AKP’yî nêeşka Çapemenîya Azade bişikno; Çapemenîya Azade heqîqet resna heme dinya.”
‘Seba ke nêwazenê şerê înan yo taybet eşkera bibo sansur kenê’
Bîlenî helwestê îqtîdarî yê nêzdîyê di serranê peyênan ê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî rexne kerd. Ey dîyar kerd ke bi heme tedayan zî ziwanê Çapemenîya Azade ziwanêko pozîtîf o: “Çapemenîya Azade seba çareserî û aştîye rolê xo bi berpirsîyarîye bi ca ana. La heto bîn ra keyepelê ajansanê ma yenê qefilnayîş, hesabê rojnamegeran bi bahaneyê ‘emnîyetê neteweyî’ yenê astengkerdiş. Seba ke nêwazenê dizdîye, talan û şerê înan yo taybet yê Kurdîstanî bêro dîyayîş sansur kenê. Hetêk ra behsê aştîye kenê, heto bîn ra hesaban asteng kenê; tîya de tenaquzêko gird est o. Wexto ke ma fotograf yan ramanê birêz Ocalanî pare kenê astengî vejenê. Eke ti heme sînoran bigîrî, ti do şarê kurdan senî îqna bikerî? Ma înan rê vanê: verê ma megîrê, verdê ke ramanê birêz Ocalanî û têgêrayîşî biresê şarî ke komel bi aştîye bawer bikero.”
‘Tewr zaf Ajansê Mezopotamya rîbirîyê astengan maneno’
Rojnameger Zeynep Durgute heme şehîdê Çapemenîya Azade, taybetî Gurbetelî Ersoze û Nagîhan Akarsele bi rêz vîr ardî û soz da ke têkoşînê înan do dewam bikero. Durgute tedayê 90an û ewroyî pêver kerdî: “90î serrê tewr tarî bîyî. Eke ewro ma raştîye nusenê, no bi sayeyê nê embazan o. O wext dewlete waştêne embazan bi fîzîkî meydan ra wedaro. La vera nê zihnîyetî xoverdayîşêko bêemsal bî. Ajansê Mezopotamya ke bingeyê ey nê tradîsyon ser o yo, ajanso ke tewr zaf bedel dayo û tewr zaf rîbirîyê astengan beno yo.”
‘Wayîrê Çapemenîya Azade vejîyê’
Durgute helwestê dewlete yê vera weşananê Çapemenîya Azade rexne kerd: “Çapemenîya Azade roja verêne ra heta ewro seba vindarnayîşê şerî, aştîyêka daîmîye û cuya seyyewbînîye ya şaran xizmet kena. La vera kesan ke bi ziwanêko tûj û hêrişkar vera nê prosesî vejîyenê, dewlete bêveng a. Wexto ke mesele bena Çapemenîya Azade, her roje bi bahaneyanê bêbingeyan MA, JinNews yan Ajansê Welatî ser o qedexeyan nanê ro. Eke dewlete heqîqetî qebul nêkero, do aştîye komelî de senî ronişno? Cewabê ma no yo ke ma hîna zaf xeberan virazê û xo hîna rind rêxistin bikerê. Wezîfeyê her ciwanêk kurd o ke dezgehanê Çapemenîya Azade de ca bigîro û bibo qelema heqîqetî.”
