Sezaî Temellîyî vat ke ganî mabênê îdareyê herêmkî, kooperatîf û komunan de strukturêko kolektîf bêro caardene: “Seba ameyoxêko newe hewceyê ma bi fehmêko newe yê sosyalîzm û ekonomî est o.”
Hereketê Sîyasî yê Kurdan bi şaredarîyanê ke qezenc kerdî û programê xo yê ekonomî munaqeşeyanê komun û ekonomîya komunale rameno; peynî de DBPyî Amed de “Atolyeyê Ekonomîya Demokratîke û Rêxistinbîyayîşê Ekonomîk” viraşt. Wekîlê Mûşî yê DEM Partî Sezaî Temellîyî nê xebatî ajansê ma rê nirxnayî.
Temellîyî vat ke merkezê fehmê berhemdayîşî yê modernîteya kapîtalîste de erjbîyayîşê sermîyanî est o û no bi zêdeyêr îstîsmar û kolonyalîzmî reyde şino; sosyalîzmê reel nêeşkayo nê algorîtmayê berhemdayîşî bivurno, vurîyayîşê wayîrê sermîyanî bes nêbî: “Kapîtalîzm hema zî felaket, îstîsmar, şer û rijîyayîş vejeno; merdimîye hema zî xelasîye gêrena. Cigêrayîşê xelasîye vateyê ‘îsrar sosyalîzmî ser o, îsrar merdimbîyayîşî ser o’ de nimite yo, la seba ameyoxêko newe hewceyê ma bi fehmêko newe yê sosyalîzm û ekonomî est o. Ekonomîya komunale îfadeyê nê cigêrayîşî yo: berhemdayox îdare bikero, cuye erj bigîra, sermîyan ney; fehmêk ke bi xoza yew beno û vera heme têkilîyanê tehakumî rêxistin beno.”
Temellîyî ard ziwan ke DEM Partî seba ekonomîyêka nêdewletî û antîkapîtalîste programê vîyartişî yê ekonomîya demokratîke bi perspektîfê ekonomîya komunale amade kerd; ê vera heme mekanîzmayanê dewletperest, merkezîyetperest û wesayetperestan vejîyenê û bingeyê înan komelkîya bi merkezê cinî, ked û xoza ya: “Ganî strukturêk bêro awankerdene ke sîstemî rê nêyeno girêdayene, la vera sîstemî xoserî û taybetîya xo paweno. Awankerdişê komelê demokratîkî eynî wext de awankerdişê ekonomîya demokratîk o. Dinyayêka bîne mumkun a; la no bi wayîrvejîyayîşê merdimî yê ked û xozaya xo, bi têkoşînê sîyasî û rêxistinbîyayîşê komelkî mumkun o. Ma modelêk ser o xebitîyenê ke şaredarî benê îdareyê herêmkî yê komelperwerî, bazarî bi kooperatîfan yenê awankerdene û qerarî meclîsanê herêmkîyan de ke komunan ser o awan benê yenê girewtene: komun ra kooperatîf, kooperatîfan ra hemparîyê berhemdayîşî û koordînasyon bi îdareyanê herêmkîyan reyde.”
Temellîyî vat ke şaredarîyanê înan rijîyayîşê qeyûman girewto ser û ewro zî 10 şaredarîyanê înan de qeyûm est o, ê bînan de zî qeyûmê ekonomîk; ganî fehmê budceyê beşdarîye serdest bo û tecrubeyê sey Gimgimî hema merheleya ceribnayîşî de yê: “Ganî ma merkezê qerar û berhemdayîşî awan bikerê ke citekarê qijî, esnaf, karxaneyê qijî û karkerî tede hempar bibê. ‘Şaredarî komun o’ vatiş, bale antişê îdareyêkê herêmkî yo ke komunan esas gêno; muhîm o ke hewceyî goreyê qeraranê komun û kooperatîfan bêrê caardene û rolê dewleta herêmkî bêro sînordarkerdene.” Ey peynî de vat ke ekonomîya komunale Tirkîya de mumkun a, la rayîrêko derg o û hewceyê rêxistinbîyayîşêko cidî yo: “Pawitişê averşîyayîşêk seba ked, cinî, xoza û komelî bi qerarêkê Ankara, bêtarîxî ya. Nika wextê têhetardişê prosesê haştîye bi awankerdişê komelê demokratîk û ekonomîya demokratîk o.”
