Hemserekê Konseya Rayberdişî yê KCKyî Cemîl Bayik: Statu û azadîya fîzîkî ya Rayber Apoyî seba ma zaf muhîm a. Çike nêzdîbîyayîşê rayberê şarêkî, nêzdîbîyayîşê ê şarî yo.
Hemserekê Konseya Rayberdişî yê KCKyî Cemîl Bayikî cewab da persanê ANFyî.
Bayikî bale ante ser ke şarê kurdî demê peyênî de bi vîrameyîşanê girseyî wayîrê şehîdan vejîyeno û vat no paştdayişê Prosesê Haştîye û Komelê Demokratîkî zî vejeno werte. Bayikî vat, “Eke meseleya kurdan masaya îdamî ra kirişîyaye masa, no xeyrê têkoşînê şehîdanê ma yo. Wayîrvejîyayîşê mîrasê şehîdan bi caardişê waştişanê înan ê erjanê azadîye û demokrasî beno. Seba şarê kurdî cuya azad û demokratîke têna bi komelê rêxistinkerdeyî mumkun a.”
‘Nêzdîbîyayîşê rayberê şarêkî, nizdîbîyayîşê ê şarî yo’
Bayikî îfade kerd ke qanûnû çarçewa zaf bêçekkerdişî esas geno û vat ê qanûnî, kêm, nêbes û xetayin vînenê la red nêkenê. Bayikî nê vatî: “No qanûn ganî sey qanûnê verênî yê Prosesê Haştîye û Komelê Demokratîkî bêro destgirewtene. No proses têna prosesê bêçekkerdişî nîyo. Çîyo muhîm o yo ke gamê ke seba bêçekkerdişî hewce kenê bêrê eştene. Seba ke cuya demokratîke û sîyasî rê bêro vîyartene ganî kurdî bigêrê mîyanê qanûn û huqûqî, astengê verê ziwan û kulturê kurdan bêrê wedaritene û îdareyo sîyasî ê şarê kurdî û demokrasîyo cayî bêro naskerdene. Nê hetê qanûnî senî ke hewce keno wina nêameyî mojnayene, na kêmîye ya. Îqtîdarî seba çareserkerdişê mesela 50 serran berpirsîyarîye girewte xo ser, eke proses bi gamanê demokratîkan aver nêşiro, na berpirsîyarîya îqtîdarî ya.”
Bayîkî ard ziwan ke statu û azadîya fîzîke ya Rayber Apoyî seba prosesî bewlîkerdox a û vat, “Statu û azadîya fîzîkî ya Rayber Apoyî seba ma zaf muhîm a. Çike nêzdîbîyayîşê rayberê şarêkî, nizdîbîyayîşê ê şarî ya. Ê ke nê fam nêkenê ya zî nêwazenê fam bikerê, nê sîstemî goreyê xo sey sey sîstemêkî kesêkî vînenî. Eke rayberê şarêkî rê û temsîlkaranê ci yê sîyasî rê nizdîbîyayîşo pozîtîf nêro mojnayene, ê şarî rê zî nîno mojnayene. Heme raştîyê tarîxî û komelkî nê mojnenê. Kongreya 12. a PKKyî de qerar ame girewtene ke têkoşîno çekdar do bêro qedînayene û proses hetê Rayber Apoyî ra bêro rayraberdene. Heta ke Rayber Apo azad û serbest nêxebito û dima ra mereso azadîya xo ya fîzîkîye, çew nêeşkeno qala averşîyayîş, resayîşê hedefê prosesî bikero. Proses merhaleya munaqeşeyan ra vîyart merhaleya pratîkî, na merhale de ganî Rayber Apo aktîf rol bîgiro.”
Seba çareserîya meseleya kurdan ganî meclîs û sîyaset rolê bingeyî bigêrê xo ser
Bayikî vat ganî bêçekkerdiş senî beno û agêrayîşê Tirkîya û tewrbîyaîşê cuya sîyasî ya demokratîke senî yenê caardene, bêrê zelalkerdene û wina dewam kerd: “Seba ke kadroyê îdarekarî û xeylê kadroyê bînî teberê qanûnê çarçewa de ameyî verdayene, no problemo cîdî yo. Eke yeno waştene ke mesela bêro çareserkerdene, ganî rewşa Rayber Apoyî û kadroyanê îdarekaran bêro zelalkerdene. Heta ke warêko tede têkoşîno sîyasî yo demokratîke yeno rayraberdene, nêro afirnayene, agêrayîşê Tirkîya beno sey caardişanê verênan ke tira netîce nêame girewtene. Seba çareserîya meseleya kurdan ganî meclîs û sîyaset rolê bingeyî bigêrê xo ser.
Ganî astengîyê verê ziwan û kulturê kurdan bêrê wedaritene
Ganî îqtîdarî ra heta muxalefetî heme hêzê sîyasîyî tewrê prosesî bibê. Kurdî 100 serrî yo teberê huqûq û qanûnî de ameyî verdayene, çareserîya meseleya kurdan bi tewrbîyayîşê kurdan ê qanûn û huqûqî mumkun o. Heta ke estbîyayîşê kurdan nêro naskerdene, ziwan û kulturê kurdan azad nêbo, îradeyo sîyasî yê kurdan û demokrasîyê ci yo cayî nêro naskerdene haştîye û çareserîya mendî nêbena. Ganî astengîyê verê ziwan û kulturê kurdan bêrê wedaritene. Şarê kurdî ke estbîyayîşê ci fîîlî yeno qebulkerdene, ganî bi heqanê xo zî bêro qebulkerdene.”
Bayikî îfade kerd ke festîvalê kulturê kurdan ke Ewropa yenê organîzkerdene, têna aktîvîteyê kulturî nîyê û vat festîvalî pawitişê nasname, kultur û estbîyayîşê komelkî yê rêxistinkerdeyî de rolê girdî kay kenê. Bayikî vist vîrî ke Festîvala Kulturê Kurdan a 34. şehîdan rê ameye dîyarîkerdene û seba tewrbîyayîşê festîvale veng da.
