• Kurmancî
  • Kirmanckî
  • |
  • Derheqê Ma De
  • |
[email protected]
Ajansa Welat
21 MIJDAR 2026
No Result
View All Result
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • Heme Xeberî
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • Heme Xeberî
No Result
View All Result
Ajansa Welat
No Result
View All Result

Cuyeyêka şoriş awan kerda: Zabel Yesayan

Lêl AMED / AW

9 SIBAT 2025 - 15:00
Kategorî: KIRMANCKÎ, KIRMANCKÎ - CINÎ, KIRMANCKÎ - FORUM, KIRMANCKÎ - KULTUR, KIRMANCKÎ - MANŞET
A A
Zabel Yesayan serrê 20î de edebîyatê ermenî ra newîyêk ard. Nuşteyê xo de qet romantîzm nêard ziwan. Pawitoxîya cinîyan kerd, maxdûrîyeta cinîyan bi ewnîyayişê felsefî nuşt. Qirkerdişê Ermenîyan zî bi edebîyatê xo dinya ra resna.

Zabel Yesayan 5ê Sibata 1878î de Uskudarê Îstabulî de maya xo ra bî, na rojan de nameyê ci Zabel Hovhannesyan bî û perwerdeyê xo ra sifte Dibistana Ermenî ya Surp Haçî de destpê kerd. Zabel Yesayan edebîyatî ra bi pêşnîyazê pîyê xo Migirdiç Hovhannesyan destpê kerd, çimkî no dem şarê ermenî mîyanê feqîrî û bêzaneyî de cuyaynî.

Migidiç Hovhannesyan kêna xo ra qise kerd û fikrê xo yê sîyasî a reyde pare kerd. Tewro zaf pîyê ci, Zabele ra hetkarî daynî, no ser Zabel Yesayan emrê xo yê peynî yê otobîyografîya xo de zafêr behsa pîyê xo kena.

Bi edebîyatkarê namdar rê pêvînayiş kerd

Zabel Yesayan bawer kerdêne ke merdim encax bi perwerdeyêko xurt eşkena nuştoxêka xurt biba, no ser zî her tim waşt edebîyatkaran reyde têkilî rona. Zabele sifte nuştoxî ra bi Salonê Kayîane Madagyane destpê kerd peynî zî edebîyatkarê namdar ê sey Arpîar Arpîaryan, Levon Paşalyan û Dîkran Gamsaragan reyde pêvînayiş kerd.

Sifte eserê Zabel Yesayan “Yerk ar Kîşer” bî, edîtorîya nê eserî zî Arşag Çobanyan kerd. Salonê Madagyane averşîyayişê edebîyatî ya Zabele de cayêko zaf bi avzel bî. Serra 1890î seba ermenîyan serrêka zaf bi zehmet bî, çimkî Dewleta Osmanîyan de persgirikê ermenîyan destpê kerdbî.

No ser zî pîyê Zabel Yesayan, Zabele erşawit şaristanê Parîsê Fransa. Uca de zî Zanîngehê Sorbonne û Collage de dersê edebîyat û felsefe girewt, bi na sayeye zî cinîya ermenîya sifteyêk şona zanîngehî bî. Parîs de seba debara xo karê edebîyatî kerd.

Serra 1900î de Dîkran Yesayan reyde zewijya û na zewija ra zî 2 domanê ci bî. Serra 1902î de zî hewna agêra Îstabul û uca de zî eserê xo yê avzel “Odeya Vindertişî ya Sirahin Meçyanî” serra 1903î de weşan kerd. Hewna destpê romanê Dahîyê Sexteyî kerd labelê seba ke qehramanê romanî raşt bî, no ser roman nêmcetî verada.

Tirkê Jonî ra bawer nêkerdine

Zabel Yesayan her tim xebatê Tirkê Jonî ra bi şik û gumanî ewnîya, no ser edebîyat de ziwanê xo açarna sey dawetkerdeya şorişî. No dem Partîya Taşnaksutyunî ra bî endam la dima polîtîkayê partîye sereyê ci nêkewt, no ser na partî ra fek verada. Zabel Yesyan xo sey femînîstêk dîyne, çimkî zanayne cinî komel de nêheqî ra yena, no ser zî tena cinîyan nê, no ser maxdûrîya komelî zî nuştine.

Nîsana 1909î de Edene de şarê ermenîyan ame qirkerdiş, no zî Zabel Yesayan heqê Tirkê Jonî de heqdar vet. Zabel Yesayan seba cigêrayişê qirkerdişî şî Edene û uca de zî nêzdî 3 aşm mend û seba kitabê xo yê “Averagnerun Meç” yanî “Mîyanê Xerabayan” malûmatî kom kerd û serra 1911î de zî no kitab zî weşan kerd.

Qirkerdişê Ermenîyan dinya ra resna

24ê Nîsana 1915î de Îstanbul de êdî yew bi yew roşnvîrê ermenîyan ameynê hepskerdiş û nê hêrişan ra Zabel Yesayan seba xo bipawa, nêweşxaneyêk de xo nimit. Peynî zî rema, şî Bulgaristan. Bulgaristanî ra zî vîyart şî Parîs, uca de zî destpê weşanê Kovara Yerevanî kerd. Serrê 1927î de Zabel Yesayan Ermenistan zîyaret kerd û peynî zî seba weşbîyayişê pergalê Ermenistano Sovyet rê eserê xo yê Brometeosin Azadakrivadzyanî nuşt.

Zabel Yesayan merkezê cuya xo ra her tim cinîyan girewt û teda û zilmê ser cinîye ard ziwan. Qirkerdişê Ermenîyan zî bi edebîyatê xo yê zexm dinya ra resna.

 

 

Tags: cinîedebîyatê ermenkîfemînîstkirmanckîLêl AmedQirkerdişê ErmenîyanZabel YesayanZazaki
ShareTweetSendShareShare

Nûçeyên Din

Netîceya kombîyayîşê Platformê Yewîya Neteweyî ya Cinîyanê Kurdan ame vilakerdene

Netîceya kombîyayîşê Platformê Yewîya Neteweyî ya Cinîyanê Kurdan ame vilakerdene

21 MIJDAR 2026
Otomatik taslak

‘Cinî azadîya xo felsefeyê Jin Jîyan Azadî reyde girê danê!’

18 MIJDAR 2026
Jinan li ber dadgehê daxwaza edaletê kir

Cinîyan vernîya edlîye de edalet waşt

17 MIJDAR 2026
Hûmara newe ya Kovara Jin vejîya

Hûmara newe ya Kovara Jin vejîya

8 MIJDAR 2026

Startê 25ê Teşrîna Peyêne: Ma do vera bêcezayîye bêveng nêmanê

6 MIJDAR 2026
Mardîn de mergêko biguman ê cinîyêk!

Mardîn de mergêko biguman ê cinîyêk!

6 MIJDAR 2026

↗️ XEBERÊ KE ZAF AMEYÊ WENDIŞ

TOHAV’î avûkatê Kurdî yê ke ameyê qetilkerdiş vîr ardî

TOHAV’î avûkatê Kurdî yê ke ameyê qetilkerdiş vîr ardî

21 MIJDAR 2026
Aqûbeta cinîyanê ke ameyê kiştiş û vîndîkerdiş ame persayîş

Aqûbeta cinîyanê ke ameyê kiştiş û vîndîkerdiş ame persayîş

21 MIJDAR 2026
‘Ma do bi awankerdişê komîneyan nê prosesî de biresê serkewtiş’

‘Ma do bi awankerdişê komîneyan nê prosesî de biresê serkewtiş’

21 MIJDAR 2026
Hesekê de ciwanêk bi gulleyanê eskeranê Tirkan ame kiştiş

Çalakîya KHK’yî: ‘Polîtîkaya îxracî hêrişêko vera keda cinîyan a’

21 MIJDAR 2026
Girewteya neweşe Newroz Bozkurte vaznaya ra neweşxane!

Muracatê peydeştişê înfazî yê seba Newroz Bozkurte bê cewab mend

21 MIJDAR 2026

ARŞÎV

  • MIJDAR 2026 (294)
  • COTMEH 2026 (357)
  • ÎLON 2026 (274)
  • TEBAX 2026 (308)
  • TÎRMEH 2026 (406)
  • HEZÎRAN 2026 (336)
  • GULAN 2026 (327)
  • NÎSAN 2026 (349)
  • ADAR 2026 (422)
  • SIBAT 2026 (387)
  • ÇILE 2026 (540)
  • KANÛN 2025 (254)
  • MIJDAR 2025 (226)
  • COTMEH 2025 (209)
  • ÎLON 2025 (232)
  • TEBAX 2025 (210)
  • TÎRMEH 2025 (299)
  • HEZÎRAN 2025 (257)
  • GULAN 2025 (334)
  • NÎSAN 2025 (265)
  • ADAR 2025 (317)
  • SIBAT 2025 (317)
  • ÇILE 2025 (298)
  • KANÛN 2024 (293)

Ajansa Welat, bi xeberanê xusûsîyan, dosya, cigêrayîş, dîmen û vengan komelî agahdar û roşnî kena.

Bi şîarê agahîyanê raşt û objektîfan weşanî esas gêna, serê şopa heqîqetî de agahîyan vila kena.

Ajansa Welat bi xeber û tedeyanê xo bena veng û rengê welatî.

Xwediyê Îmtîyazê: Fahrettin Kılıç

Berpirsiyarê Karên Nivîsan: Mahmut Altıntaş

Navnîşan: Fırat Mahallesi, 553. Sokak, Tanlar Şehri Teras Evleri, B Blok,
Kat: 5 - No: 40, Kayapınar, Diyarbakır

Telefon: +90 (532) 519 37 73

E-mail: [email protected]
Malper: www.ajansawelat1.com
Twitter Youtube Instagram Whatsapp
  • Serrûpel
  • Têkilî
  • Derbarê Me De

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne

No Result
View All Result
  • HEME XEBERÎ
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • KURMANCÎ

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne