AMED – Hemserekê Şaredarîya Sûrî Adnan Orhanî bale ante serê tehlûkeyê vîndîbiyayîşê ziwanê kurdkî-zazakî û vat: “Ewro ziwanê ma qonaxê vîndîbîyayîşî de yo. La ma her ca de zazakî qisey nêkenê û ziwanê ma tewr zêde binê asîmîlasyonî de yo û çiqas şino vîndî beno. Semedê ke zazakî rewşa vîndîbîyayîşî ra bixelisîyo ma do sey şaredarî hewl bidê ke kursan akerê, medyaya şaredarî û xizmetê şaredarî de hîna zêde ca bidê zazakî.”
Seba polîtîkayanê asîmîlasyonî, lehçeyê kurdkî zazaki her roje hîna zêde ver bi vîndîkerdene şina. Nê polîtîkayê ke bi înkar dest pêkerdê, dima ra resayî qedexeyan. Ewro vanê ‘qedexe çinî yo, her kes eşkeno qisey bikero’ la bê tahamulîya sîstemî hîna zî dewam keno. Waştişê şarê kurdî yê seba statû û perwerdeyê ziwanê dayîke, rojevê dewlete de ca nêgênê. Na semed ra zî çimê şarî her tim sazgehanê ziwanî, şaredarîyan û temsîlkaranê kurdan ser o yê.
Mîyanê lehçeyanê kurdkî de tewr zêde zazakî binê tehlukeyê vîndîbîyayîşî de ya. Ma sey ajansî, xebata şaredarîyan warê zazakî de kamcîn aste de yê, xebat û xizmetê xo de çiqas ca danê zazakî û Meselaya ziwanî de problemê senînî vejîyenê vernîya înan û tîya ra tepîya do nê warî de se bikerê ? Na babete ser o Hemserekê Şaredarîya Sûrî yê Amedî Adnan Orhanî ajansê ma rê qisey kerd.
‘Kêmîya mamostayan est a’
Hemşaredarê Sûrî Adnan Orhan qiseykerdişê xo dê vat roja ke şaredarî girewte û heta ewro amancê înan o sereke na bî ke şaredarî reyna bibo zafziwanî û wina dewam kerd: “Birastî zî roja destpêkî ra heta ewro, waştena ma a bî kê ma na şaredarî de zafziwanî bikar bîyarê. Zazakî zî nê ziwanan ra yew bi. Ma heta nika şaredarîye de çiqas zazakî bikar anê. Serê rîpelanê xo yê medîyaya dîjîtal de zî ma ca danê zazakî. Sewbîna ma meclîsê xo yê ziwanî awan kerde. Nika zî seba perwerdeyê ziwanî ma amadekarîyanê xo kenê. La nika seba ma kêmîya mamostayan est a. Semedê perwerdeyê zazakî ma nika mamostayanê zazakî gêrenê. Ma hema mamostayî nêdîyê, la ma do demêko nêzdî de mamostayan bivînê û dest bi xebatanê xo bikerî.”
Warê ziwanî de kêmanî ma est ê
Adnan Orhan bale ante serê xebatanê şaredarî û dîyar kerd ke heme ziwanan reyde ganî zazakî zî biciwîyo û seba naye gere perwerdeyo zazakî bibo û wina vat: “Ez nê warî de eşkena rexne xo zî bidî: Rast a, ez bi xo zazaya la nê warî de kêmanî ma zî est ê. Ewro ziwanê ma yo pîroz, ziwanê ma yê dayîke semedê ke vîndî nêbo şarê ma tekoşînêko pîl dano. Her çend kurmancî tîya de hinî zêde bo zî, la ma her ca de zazakî qisey nêkenê û ziwanê ma roje bi roje vîndî beno. Meclîsê ma de peşniyarî ameyî kerdene ke zazakî qetî tede bibo. Sûr dê tena zaza yan zî Kurmancî çin ê; Ermenî, Suryanî û zaf qewmê bînî zî tiya bîyî. Sûr zaf zengîn o, na semed ra xebatê ma semedê hemê ziwanan ganî bibo. Meclîsê ma de tena yew ziwan ney, hemê ziwanê nê herêmî ganî biciwîyê.”
‘Ma zafane Kurmancî yan zî tirkî qisey kenê’
Hemşaredar Adnan Orhan rexneyê ke derheqê ziwanî de înan rê yenê sey Meclîsê Ziwanê yê Sûrî de û xebatanê şaredarî de zêde ca nêdanê zazakî ser wina vat: “Wexto ke Meclîsê Ziwanî awan bî, embazan vat ma do her ziwanî de xebate bikerê. La merdim vîneno ke merdiman de ewnayîşêke virazîya yo; ma rojane mîyanê xo de zafane kurmancî qisey kenê. Ganî her kes haydar bo, her platformî de û her ca de bi zazakî qisey bikero ke ziwanê ma aver şêro. La meclîsê ma de hema zî komîsyonê zazakî çin o. Ma do na kêmanî çareser bikerê. Seba mamostayan û kursanê zazakî xebata ma est a. Badê roşanî ma do qetî dest pê bikerê. Şaredarî de kêmanîyê ma yê ke est ê ma do verê çiman ra derbas bikerê. Tîya ra pey ganî ma na mesela de hesasî bê. Semedê ke zazakî tehlukeyê vîndîbîyayîşî ra bixelisîyo çi destê ma ra bêro ma do bikerê. Hem qursan akerê, hem mamostayan bivînê, hem zî medyaya şaredarî de hina zêde ca bidê zazakî. Ziwanê dayîke her çî ra ver yeno û muhîm o. Zazakî ziwanêko qedîm, hîra û xorîn o. Wa şarê ma yo ke ziwanê ey zazakî yo, her tim û heme cayan de cuya xo ya rojane de bi zazakî qisey bikero.”
