Li gorî rapora KCDPê ya şeş mehên pêşîn ên sala 2026an, jin pir caran li malên xwe ji aliyê mêrên herî nêzîkî wan ve hatine kuştin. Platformê bal kişandin ser zêdebûna mirinên gumanbar ên jinan û teqez kir ku nebûna lêpirsînên bi bandor û polîtîkayên bêcezatiyê hîn jî mafê jiyanê yê jinan tehdît dikin.
Platforma Em ê Kuştina Jinan Rawestînin rapora xwe ya li ser kuştinên jinan û mirinên gumanbar ên jinan di şeş mehên pêşîn ên sala 2026an de, bi civîneke çapemeniyê ragihand. Aktîvîsta Tevgera Jinên Azad (TJA) Sebahat Tuncel, nûnerên Komeleya Dema Jinan, Platforma Jinan a ji bo Wekheviyê (EŞÎK), Ekmek ve Gul, jinên ji Partiya Karkerên Tirkiyeyê (TÎP), Şaxa Jinan a Stenbolê ya CHPê, endamên Meclîsa Jinan a Stenbolê ya DEM Partiyê û nûnerên Meclîsa Jinan a Stenbolê ya Kongreya Demokratîk a Gelan (HDK) beşdarî civînê bûn.
Nûnera Giştî ya KCDPê Gulsum Kav di civînê de axivî û diyar kir ku malbat bi salan e li edaletê digerin, lê berpirsiyariya lêpirsînê ku divê dewlet bicih bîne, pirî caran ji malbatan re tê hiştin.
Gulsum Kav diyar kir ku lêpirsînên bi bandor li ser mirinên gumanbar ên jinan nayên kirin û teqez kir ku divê îhtîmala komkujiyek were lêkolînkirin, nemaze di dozên ku hevjîn an xizmên nêzîk tê de ne û wiha got: “Li welatê me, ev doz bêyî lêpirsînên pêwîst bi lez têne girtin. Lêbelê, di dozên mirinê de, dem pir girîng e. Divê delîl di çend demjimêrên pêşîn de werin berhevkirin. Piştî windakirina delîlan gihîştina rastiyê pir dijwartir dibe. Sîstemeke hiqûqî ya rastîn bêyî berhevkirina delîlan nikare edaletê pêk bîne. Lêpirsîna bi bandor yek ji berpirsiyariyên bingehîn ên dewletek ku bi serweriya hiqûqê ve tê rêvebirin e.”
‘Mirinên gumanbar ên jinan zêde dibin’
Fîdan Ataselîm jî diyar kir ku dema li daneyên salan tê nihêrtin, zêdebûnek girîng di mirinên gumanbar ên jinan de diyar dibe û vê yekê bi polîtîkayên bêcezatiyê ve girê dide û wiha axivî: “Dema em daneyên şeş mehên dawî bi salên berê re didin ber hev, em zêdebûnek girîng di mirinên gumanbar ên jinan de dibînin. Zêdebûna kuştinên jinan berdewam dike. Nebûna tedbîrên pêşîlêgirtinê, polîtîkayên bêcezatiyê dibin sedema vê rewşê. Beşek mezin ji mirinên gumanbar ên jinan bi têra xwe nayên lêkolînkirin. Ji ber vê yekê, bersiva pirsa ‘Çima ew mir?’ hîn jî nehatiye dîtin. Dosya têne tepeserkirin, lêpirsînên bi bandor nayên kirin û tewra piştî ku mafê jiyanê yê jinan tê binpêkirin jî, rastî nayê eşkerekirin.”
‘Em ê bişopînin’
Fîdan Ataselîm derbarê avahiya nû ya ku di nav Weqfa Jin û Dadmendiyê de hatiye damezrandin de ev tişt anî ziman: “Em ê çavdêriya çawaniya xebata vê yekîneyê bikin. Lêbelê, em dipirsin; gelo kuştinên jinan, dozên ku wekî xwekuştin an qezayan hatine girtin, dê ji nû ve werin lêkolînkirin? Em ê vê yekê bişopînin. Ev doz bi awayekî xweber nehatine vekirin û ne jî bi awayekî xweber pêşveçûn çêbûye. Em ew kes in ku vê têkoşînê bi malbatên jinên ku hatine kuştin re didomînin. Ji niha û pê ve, em ê hem van pêvajoyan û hem jî mekanîzmayên ku hatine damezrandin bişopînin.”
Civîn bi axaftinên xizmên jinên ku di bin şert û mercên gumanbar de mirine bi dawî bû.
