Endamê MED TUHAD-FED’î Mahsun Oruç, rayberê DBP’yî yê qezaya Rezanî Sedat Demîrtaş û raybera MEBYA-DER a Amedî Menîce Yenî dîyar kerd ke seba ke proses lez rayra şêro, ganî Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan azad bibo.
Prosesê ‘Aştî û Komelê Demokratîkî’ ke 27ê sibata 2025î de bi vengdayîşê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî amebi destpêkerdiş, dewam keno. Têgêrayîşê Azadîya Kurdan seba ke metodê demokratîkî, huqûqî û sîyasî bikewê dewre, destpêkê nê prosesî ra nat zaf gamê tarîxî û şênberî eştî. La rixmê nê gamanê tarîxî yê hetê kurdan zî dewleta Tirkîya nê serr û nêmî de teberê ronayîşê komîsyonê Meclîsî tu gamê pratîkî nêeştî û qanûnê ke hewceyî pê est a yê seba pênasekerdişê prosesî amade nêkerdî.
Heto bîn ra zî şertê sermuzakerekerdoxê prosesî Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî nêameyê başkerdiş û ‘Heqê Hêvî’ nêyeno caardiş. Endamê Federasyonê Komeleyanê Huqûqî û Paştîdayîşî yê Keyeyanê Girewte û Hukmwerdoxan reyde ê MED’î (MED TUHAD-FED) Mahsun Oruç, Rayberê Rêxistina Partîya Herêman a Demokratîke (DBP) ya Rezanî Sedat Demîrtaş û Raybera Komeleya Yewîye, Kultur, Paştîdayîş û Hetkarîya bi Keyeyanê ke Dergûşê Şaristanîye de Merdimê xo Vîndî Kerdê (MEDYA-DER) Menîce Yenî derheqê prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî û azadîya Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî de ajansê ma rê qisey kerd.
‘Dewlete seba çareserkerdişê nê problemê seserran gamêka şênbere nêeşta’
Mahsun Oruçî diyar kerd ke no proses di serrî û nêm de hetê pratîkî ra seba çareserî tu gamêka şênbere nêameya eştene û tena şer ameyo vindarnayene. Mahsun Orûçî rexneyê xo yê serê helwêstê sîstematîk yê dewlete bi nê hawayî ard ziwan: “Bi perspektîfê Serek Apo, şer ameyo vindarnayene. Labelê heto bîn ra, Komara Tirkîya, seba çareserkerdişê nê problemê seserran, gamêka wina şênbere nêeşta. Eke heta nika samîmîyetêk bibîyêne, zaf gamî ameybî eştiş û xeylê qerarê pozîtîfî zî seba nê welatî, do biameyêne girewtiş. La menfaetê xo yê şexsî serê menfaetanê pêroyî yê Tirkîya girewtî. Dewlete her tim goreyê konjektorê Rojhelatê Mîyanênî û goreyê menfaetanê hêzanê hegemonan têgêraye. No seserrî yo heqê şarêkî ameyo binpaykerdiş, heqê ey bi zor ameyo xespkerdene.”
‘Bi xêrê Serek Apoyî proses heta nika ameyo’
Mahsun Orûçî da zanayene ke seba domnayîşê muzakereyêko rûmetdar ganî îmkanî seba Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî bêrê awankerdiş û nêzdîbîyayîşêko exlaqî bingeyê seypêyî ser o vejîyo vernî. Mahsun Oruçî da bale ante astengîyanê zereyê sîstemê dewlete ser o û wina vat: “Komare nê hetî de bi rastî zî nêzdîbîyayîşêko exlaqî nîşan nêdana. Eke no proses heta nika ameyo, bi xêrê Serek Apo yo. Rayber Apo polîtîka de zaf nerm nêzdî beno. Heta eşkeno cayêk de wina çirûskêke roşn bibo, wazeno aye gird bikero û vila bikero. Çîyo Serek Apo keno, seba şarê kurdî yo, seba nê welatî yo, seba Tirkîya yo. Çi heyf ke mîyanê dewlete de tay kesî hetî est ê rast nêzdîyê serekî nêbenê. Wazenê krîz xorîn bibo, nêzdîbîyayîşê înan wina yo. Naye ra vera Serekî nêzdîbîyayîşê exlaqî çin o, ma naye qebul nêkenê. Eke Serekî reyde muzakere yeno kerdiş, ganî îmkanî seba serekî virazîyê ke bieşko têgêrayîşê xo reyde, mîyanê têkilî de bo.”
‘Ma wazenê Serekê xo şertanê azad de bivînê’
Menîce Yenî dîyar kerd ke sey dayîkêk azadîya Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî wazena û nê çîyî vatî: “Ma wazenê Serekê ma azad bibo û bikewo mîyanê şarê xo. Ma azadîya girewteyanê nêweşan wazenê. Serr û nêm o, prosesêk dest pêkerdo la tu gamêk hetê dewlete ra nêameya eştene. Hetê kurdan gamî eştî, partîya xo fesih kerd, çekê xo bi hawayêko sembolîk veşnayê, kongreya xo viraşte, hetê kurdan zaf gamî eştî. Serekê ma her çî kerd, dewleta Tirkîya tu çîyêk nêkerd. Ma wazenê ke ê zî gaman bierzê. Ma wazenê Serekê xo reyde pêvînayîş bikerê. Ma wazenê gerîla şaristanan de şarê xo reyde bieşko bixebitîyê û ma wazenê Serekê xo şertanê azadan de bivinê.”
‘Ganî azadîya fîzîkî ya Rayber Apo bera caardene’
Sedat Demîrtaşî zî îfade kerd ke kilîtê çareserîye Îmrali de yo û wina dewam kerd: “Aktoro ewilin û sereke yê nê prosesî Birêz Ocalan o. O ke proses dayo destpêkerdene û adirbest îlan kerdo, o yo. Seba ke no proses bireso netîceyêk, gamê serekeyî eşkera yê, ganî azadîya ey a fîzîkî bêra caardiş. Seba ney zî şert o ke warê sîyasî û huqûqî de gamê bilez bêrê eştene. Heta ke o zereyê şertanê giranan yê zîndanî de bo, mumkin nîyo ke çîyêko pozîtîf vejîyo meydan.”
‘Eke gamî nêrê eştiş, tehlukeyê agêrayîşê verê est o’
Sedat Demîrtaşî dîyar kerd ke eke dewlete sîyasetê xo nêvurna, do netîceyê giranî vejîyê meydan û wina vat: “Eke nê gamî nêrê eştene, do no proses bixetimîyo. O wext ma do agêrê rewşa 50 serranê verî ke tede qirkerdiş, asîmîlasyon û vîndîbîyayîşê pîlî bîyî. Ne şarê kurdî ne zî Birêz Ocalan nê çîyî nêwazenê. Hêvîya ma a ya ke dewlete bilez sîyasêtê xo bivurna û agêra serê raya demokrasî.”
