Îstanbul – Îdarekara Komeleya Dema Jinan Derya Aslane dîyar kerd ke gamê ke nafaqa kenê hedef, esasê xo de heqê cîyabîyayîşê cinîyan kenê hedef û vat: “Qerar do hezîrana 2027î de bikewo merîyet. Wexto ke qanûno newe bêro nuştene, cinî bêveng nêmanenê, do bi waştişanê xo meydanan ra bê. Ma azadîya cinîyan nêverdanê însafê dewleta pederşahî rê.”
Dadgehê Destûrî (AYM) 4ê hezîrane de rêziknameyê nafaqaya bêdemî ya cinîyanê ke cîya bîyê û nafaqaya domanan betal kerdbî. AYM’î qerarê xo yo esasdar 30ê êlule de weşana. Rêxistinê cinîyan vera qerarê AYM’î reaksîyonê xo anê ziwan.
‘Gamê ke nafaqa kenê hedef, heqê cîyabîyayîşê cinîyan kenê hedef’
Derya Aslane vat ke meseleya nafaqa meseleyêka huqûqîya teknîke nîya: “Persa esasîye na ya: Cinîyê ke rastê şîdetî yenê, şenê zewacê xo ra cîya bibê yan nê? Dadgeh piştî dano camêrdan la keda cinîyan a serran û perwerdeyo ke nêmcet mendo, hesab nêkeno. Îqtîdarî serranê ma yê verînan sey ‘serranê keyeyî û nufûsî’ îlan kerdî. Mesaj zelal o: Domanan bîyarê dinya, keye de bimane, la heme rîsk yê to yo. Têkoşînê ma yê serran ma rê musna ke îqtîdar destkewteyanê ma sey heqan ney, sey tavîzanê ke şêno peyser bigîro vîneno. La no qerar şikîyayîş nîyo, destpêkê nuştişê qanûnêkê neweyî yo.”
Derya Aslane dîyar kerd ke cinî badê şîdetî wazena keye ra vejîya, la verê ey persena ‘ez kamca de bimana, kam do domananê mi weye bikero?’ “Nafaqa cewabê nê persan a. Nika bi betalkerdişê nafaqaya bêdemî, bêemnîyetîyêka neweye vejîyaye meydan. Eke cinî nêşêna cewabê na perse bido, qerarê cîyabîyayîşî zî derg kena û keyeyo ke tede şîdet est o, tede ciwîyena. Her roje ke cinî uca ciwîyena, rîskê ganî zêdeyêr beno. Şîdet tena fîzîkî nîyo, ekonomîk zî yo.”
‘Ma taqîbkarê nê qerarî nîyê, ganî ma qerardayox bibê’
Derya Aslane vat ke tesîrê tewr girdî yê qerarî do zewacanê dergan ser o bibo: “Sîstemê pederşahî keda cinîyan a keyeyan de sey ‘wezîfeyêkê xozayî’ dîye, a sey kede nêdîye. AYM’î meclîsî rê 9 aşmî dayî. Wezaretê Edaletî vano ke xebatê ma est ê, la nê xebatan de cinîyan ra çîyêk nêame persayene. Ma taqîbkarê nê qerarî nîyê, ganî ma qerardayox bê.”
Derya Aslane ard vîrî ke 2018 de sînordarkerdişê nafaqa bi têkoşînê hemparî yê cinîyan ame peyserkerdene û qiseyê xo wina qedêna: “Ganî ma nê piştîdayîşî tena sey refleksî nêkerê, vera qeraranê pederşahî têkoşînêko domdar bidomnê. Wexto ke qanûno newe bêro nuştene, ganî waştişê cinîyan bêrê esasgirewtene. Ma do prosesê nafaqa de wayîrê vatiş û qeraran bibê.”
