Înîsîyatîfê Cinîyan ê “Hewcedarîya Mi Bi Aştî Esta” verê Meclîsî de waştişê xurtkerdişê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî kerd.
Înîsîyatîfê Cinîyan ê “Hewcedarîya Mi Bi Aştî Esta”, bi munasebetê serrgêra veşnayîşê çekan ê Grûba Aştî û Komelê Demokratîkî verê Berê Dîkmenî yê Meclîsî de eşkerayî da. Înîsîyatîfê Cinîyan , Têgêrayîşê Cinîyanê Azadan (TJA), endamê înîsîyatîfî û rêxistinê cinîyan tewrê eşkerayîye bîyî. Cinîyî verê Parka Meclîsî ra heta verê Berê Dîkmenî yê Meclîsî rayîrşî. Verê berê Dîkmenî yê Meclîsî de ameyî têhet û tîya de eşkerayî ameye dayene. Eşkerayîye de pankartê ‘Ma aştîye de israr kenê’ ameye akerdiş û sloganê ‘Cinî, Cuye, Azadî’, ‘Cinî Şer Nêwazenê’ û ‘Cinî aştîye de israr kenê’ ameyî eştene.
Eşkerayîye bi kurmancî yê kurdkî û bi tirkî ameye wendene. Eşkerayîya Kurmancî hetê endama Înîsîyatîfî Nebahat Çalbane ra ameye wendene.
‘Rapor de nameyê cinîyan çin bî’
Nebahat Çalbane ard vîrî ke ê par zî verê berê Meclîsî de bîyî û waştişê awankerdişê komîsyonêke kerdbî û wina vat: “La çi heyf ke yew vateyê ma zî raporê peyên de ca nêgirewt, heta qet behsê aye nêbi ke cinîyî miyanê nê şerî de çi dej û keserî vînenê. Ma badê eşkerakerdişê raporî zî vatbî, raporê Komîsyonê hemgirewtene, Birayî û Demokrasî yê Meclîsê Neteweyî yê Tirkîya (TBMM) de ‘nameyê cinîyan çin bî’.
Nê panc waştişê ke ma a roje tîya de û badê ra zî komîsyon de ardî ziwan nê bî:
* Ganî sîyaset nêro krîmînalîzekerdene û sey sûcî nêro mojnayene – yanî wedaritena Qanûnê Têkoşînê Vera Terorî û qanûnanê sey ey, serbestberdayîşê pêro girewteyanê sîyasîyan û bi taybetî girewteyanê nêweşan
*Apeyantişê pêro qeyûman û betalkerdîşê Qerarnameyê Serekkomarî yo eleqedar
* Seba pêro nasname û temsîlîyetan caardîşê seypêyî yê rastîkêne û hempare – na babete de wedaritena astenganê verê perwerdeyê bi ziwanê dayîke û akerdişê xizmetanê sazgehan
* Muhakemekerdişê camêrdanê unîformayinan (tîmê taybetî, cerdevanî û snb) ê ke hêzê dewlete gênê piştê xo û şîdetê cînsîyetî kenê, têrîameyîşê nê sucanû çareserkerdişê netîceyê koçberîya bi darê zorî
* Akerdişê rayîrê pêvînişê cinîyan, rojnamegeran û komelê sîvîle Abdullah Ocalanî reyde virazê ke o hetêke yê nê prosesî yo, seba ke bi nê qaydeyî cinîyî bieşkê pêro masayanê ke tîya de aştî tede qisey bena de vateyê xo vajê.”
‘Dewlete destê xo mefhumê terorî ra nêancena’
Nebahat Çalpane dîyar kerd ke warê sîyasî bi destê huquqî yeno tengkerdene û nê çîyî ardî ziwan: “Wexto ke ma vanê wa na rayîre ver bi aştîye de Qanûnê Têkoşînê Vera Terorî bêro wedaritene, dewlet vîyarte ra rêxistinan gandar kena, merdiman bi endamîya rêxistinanê ke nameyê înan zî nêşnawitîyo sûcdar kena û qet destê xo mefhumê ‘teror’î ra nêancena. Na yew serre de tena yew şaredarîye zî teslîmê şaredarê aye yo weçiniteyî nêbîya û yew qeyûm zî apey nêancîyayo.
Nê torê ke leşker, polîs, walî, cerdevan, doxtorê nêweşxaneyî û hîna zaf tede estê û vera cinî û kênayan yenê şuxulnayene, netîceyê sîstemê şerî yê. Heta nê rojan de ke qisey beno qanûn sey çarçewaya prosesî bêro meclîs, ma pê hesênê ke 40 rojî ra zêdeyêr o rayîr nêdîyeno ke Heyetê Îmralî şêro.”
Çira?
Destûr nêdîyeno ke komel do çi bizano? Muhtewaya nê qanûnî yo ke yeno vatene heta peynîya aşma temmuze yeno vetene çi yo? Gelo no qanûn do bibo qanûnêko ke rayîrê sîyasetê demokratîkî akero yan do bibo qanûnêko poşmanî ke prosesî ano mîyanê rewşêka ‘endî qewmîya û qedîya’?”
‘Ma aştîyêka ke rayîrê sîyasetê demokratîkî akeno wazenê’
Peynîya qiseykerdişê xo de Nebahat Çalpane da zaneyene ke ewro zî serrgêra merasimê veşnayîşê çekan o û bi nê cumleyan qedêna: “Merasim de qiseykerdoxa Grûba Aştî û Komelê Demokratîke Besê Hozat wina vatbî: ‘Seba ke ma têkoşînê xo yê azadî, demokrasî û sosyalîzmî bi rayîra sîyasetê demokratîk û huqûqî biramê û serê bingeyê vetîşê qanûnanê entegrasyonê demokratîkî de, ma verê çîmanê şima de çekanê xo bi îradeyê xo ya azade çin kenê. Bêguman seba ke no destpêko tarîxî serbikewo, hewceyî bi reformanê huqûqî yê zaf cîdîyan est a.’ Ma israr kenê qanûnêko ke sûcdarê neweyî nêafirneno, la rayîrê sîyasetê demokratîkî akeno; qanûnêko ke tede tu kes seba parastîşê heqanê xo nêro girewtene, ê ke seba sîyasetê xo zindan de yê serbest bêrê veradayene, çîyêko bi nameyê qeyûmî çin o, kurd, cinî, LGBTÎ+ û her kes seypêyî o, ziwanê dayîke heq o, nê merdimê ke unîformaya dewlete kerdê xo ra û çekan gênê destanê xo nêşênê sûcanê cînsîyetî vera cinîyan de bikerê û serê nê nêro girewtene, dewa tu kesî sey herêma asayîşî ya taybete nêna îlankerdene! Yanî ma qanûnêko ke sûcdaranê neweyan nêafirnenê la akerdişê rayîrê sîyasetê demokratîkî de israr kenê.”
