Amed – Têgêrayîşê Cinîyanê Azadan (TJA) Amed de startê çalakîyanê 25ê Teşrîna Peyêne, Roja Mîyanneteweyî ya Têkoşînê Vera Şîdetê Cinîyan Ser o da. TJA’yî heme cinîyan rê veng da ke vera şîdetê ser cinîyan xo rêxistin bikerê û wina vat: “Tenayîye û bêrêxistinî kişena, aktîfbîyayîş û rêxistinbîyayîş ganî verdena.”
Têgêrayîşê Cinîyanê Azadan (TJA) çarçeweya 25ê Teşrîna Peyêne, Roja Mîyanneteweyî ya Têkoşînê Vera Şîdetê Cinîyan Ser o de, startê çalakî û programanê xo bi sloganê “Bi hêz û îradeyê xo yo azad nika wextê cinîyan o” Sûmerparka qezaya Yenîşehîrî ya Amedî de da. Aktîvîstê TJA’yî, temsîlkarê partîyanê sîyasîyan, hemserekê şaredarîyan û temsîlkarê sazgehanê sîvîlan eşkerayîye de ca girewt û pankartê “Bi hêz û îradeyê xo yo azad nika wextê cinîyan o” akerde. Eşkerayîye de sloganê “Jin, jiyan, azadî” û “Biciwîyo xoverdayîşê cinîyan” ameyî eştene. Eşkerayîye hetê aktîvîsta TJA’yî Rengîn Sansarkane ra ameye wendene.
‘Cinîyan heme warê cuye bi xoverdayîşê xo qezenc kerd’
Rengîn Sansarkane destpêkê qiseykerdişê xo de heme cinîyê ke ameyê qetilkerdene ardî vîrî û wina vat: “Ma sey TJA Amed, bi îlankerdişê programê xo yê çalakîyanê 25ê Teşrîna Peyêne heme cinîyanê ke ameyê kiştene anê vîrî. Taybetî zî wayanê Mîrabelî. Tarîxê merdimîye de cinîyê ke bi aqilmendî û zanayîşê xo yê komelkî heme warê cuye de bi pêşengîya xo şeref qezenc kerdo, her roj û her deqa raştê şîdetî yenê, yenê kiştene û înan rê tecawuz yeno kerdene. Şîdetê vera cinîyan tena kiştene, birîndarkerdene û kuyayîş nîyo; o bi hawayêko îdeolojîk zî beno. Zîhnîyetê camêrdserdestî ke nêwazeno cinî bifikirîyê, qiseykerdişê înan qedexe keno û wazeno înan xebate ra bibirno. Cinîyê ke tarîx de bereket keşf kerdbî, ewro wazenê înan muhtacê nanê xo bikerê. Ewro heme sazgehê dewletan bi rayîrê perwerdeyî, merkezanê bawerîye, warê kulturî û medyayî û bi bazarê xercî cehd kenê ke cinîyan bin zext û kelepçe de zewt bikerê. Mezgê dewlete yo ke bi heme sazgehanê xo bingeyê îdeolojîk ê kiştişê cinîyan awan keno û kiştoxanê înan bêceza verdano, hêzê xo tewr zaf keyeyan ra gêno. Mezgê dewlete yo ke teşwîq keno, qedexe keno û ceza dano, mîyanê keyeyî de sey camêrdêk vejîyeno hemberê ma. Wazîyeno ke şîdetê mîyanê keyeyî bi maneyê ke warêko taybet o, warê têkoşînî ra bêro vetene.”
‘Bi pêşengîya cinîyan do komelo demokratîk bêro awankerdene’
Rengîn Sansarkane bale ante şerê taybetî yê ke Kurdîstan de yeno ramitene ser û qiseyê xo wina dewam kerdî: “Ma cinî serranê dergan o Kurdîstan de vera sîyasetê ‘şerê taybetî’ têkoşîn kenê. No şer bi rayîrê hişbir, fuhuş û şîdetê dîjîtalî û taybetî zî domanan û ciwanan ser o yeno ramitene. Ma zanê ke no sîyasetê şerê taybetî taybetî seba ke ziwanê ma yê dayîke vîr ra bêro kerdene û kulturê ma kok û tarîxê xo ra dûr bikewo, yeno ramitene. Hem zî yew amancê qirkerdişanê ekolojîkan ê ke mintiqaya ma de benê, no yo ke cinî warê cuya xo ra bêrê birnayene û tebîetê xo ra dûr bêrê vistene. Ma cinî bi hêzê xo yê rêxistinî û bi îradeya xo vera mekanîzmayanê sîyasetê şerê taybetî yê ke şîdetê vera cinîyan meşru vînenê û dewam kenê, têkoşîn kenê. Amancê ma yo sereke no yo ke ma nê têkoşînî çalakî û hadiseyanê xo de zî gird bikerê. Ma sey TJA, kulturê xoverdayîşê xo têkoşînê xo yê azadîye ra, qerardarîya xo cinîyanê xoverdayoxan ra, taybetî zî cinîyanê Şorişê Rojava ra vînenê. Bawerîya xo zî pêşengîya cinîyan ê awankerdişê komelê demokratîkî de vînenê.”
‘Tenayîye û bêvengî kişena, rêxistinbîyayîş û çalakî ganî verdena’
Rengîn Sansarkane dîyar kerd ke Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalanî seba serkewtişê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî bawerî bi cinîyan ardo û ê zî do bi na bawerî têgêrê. Rengîn Sansarkane qiseyê xo wina dewam kerdî: “Bi nê ferasetî, ma bawerîya Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalanî ya bi pêşengîya cinîyan bi coş pêşwazî kenê. Ma vînenê ke o seba komelê aştîyane û demokratîkbîyayîşê Komare muxatabê prosesê mûzakereyî yo. Ma bawer kenê ke prosesê mûzakereyî tena bi pêşengîya cinîyan, bi rêxistinbîyayîşê cinîyan, bi pêyewbîyayîş û bi berzkerdişê têkoşînî do bêro ca. Seba nê çîyî ma do vera her tewir şîdetê vera cinîyan, tax bi tax, dewe bi dewe, kuçe bi kuçe cinîyan reyde pêvînayîşan bikerê. Bi atolyeyan, kombîyayîşanê cinîyan û xebatanê hişyarkerdişî ma do veng û vatena cinîyan gird bikerê û pêyewbîyayîşî xurtêr bikerê. Ma do seba pawitişê heqê cuye yê cinîyan, rêxistinkerdişê xoverdayîşî vera şîdetî û hîna bihêz berzkerdişê vengê xo, hêzê xo yê rêxistinî bixebitnê. Ma vanê: tenayîye û bêvengî kişena; rêxistinbîyayîş û çalakî ganî verdana.”
Rengîn Sansarkane peynî de seba çalakîyanê 25ê Teşrîna Peyêne heme cinîyan rê veng da û qiseyê xo wina qedêna: “Vera heme tewiranê şîdetî, bi helwestêko rêxistinkerde û qerardar, ma do 25ê Teşrîna Peyêne de çalakîyanê xo bikerê; ma bi sloganê ‘Nika wextê cinîyan o’ heme cinîyan rê veng danê. Bi bawerîya ke ma pîya bê, ma do serkewtişî biyarê ca. Ma 25ê Teşrîna Peyêne silam kenê.”
‘Ma vera şîdetî rêxistinbîyayîş û têkoşînî gird kenê’
Badê Rengîn Sansarkane, aktîvîsta TJA’yî Çaglar Demîrele heqê qiseykerdişî girewt û dîyar kerd ke sebebê polîtîkaya bêcezakerdişî ra cinî her war de şîdetî reyde rî bi rî benê. Çaglar Demîrele wina vat: “Ma cinî vera şîdetî rêxistinbîyayîş û têkoşînê xo gird kenê. Rojava de porê cinîyan ra tersayî, Rojhelat de waştêne cinîyan mabênê 4 dêsan de bigêrê, la Jîna Mahsa Amînî vat ‘jin, jiyan, azadî’ û no slogan seranserê dinya de vila bî. Ma cinîyanê ke ameyê qetilkerdene vîr anê û têkoşînê cinîyan gird kenê.”
‘Xebatê vera şîdetê ser cinîyan’
Hemşaredara Şaredarîya Amedî ya Şaristanê Girdî Serra Bucake zî ard ziwan ke sey îdareyanê mehelîyan vera şîdetê ser cinîyan xebatan ramenê û wina qisey kerd: “Zîhnîyetê camêrdserdestî xo sazgehî keno. Ma nê çîyî zanê û bi piştgirîya cinîyan vera na sazgehîbîyayîşê camêrdî yo ke bi destê dewlete vejîyeno meydan, kampanyayan ramenê û seba tetbîqkerdişê înan taxan de xebitîyenê. Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî de ke hetê birêz Ocalanî ra ameyo destpêkerdene, rolêko pîl keweno milê cinîyan ser. Bê cinîyan tu prosesê aştî nêresayo serkewtiş.”
Badê qiseykerdişan, hetanî cayê ke Sultan Kara 26ê tebaxe de Sûmerpark de ameybî qetilkerdene, bi sloganan rayraşîyayîş ame kerdene. Dima karanfîlî cayê ke Sultan Kara tede ameybî qetilkerdene, ameyî ronayene.
