Rojnamegêr Berhem Letîf xoantişê YNK’yî yê Hukmatê Herêma Kurdîstanî erjna. Letîf dîyar kerd ke YNK bloka Mesûd-Mesrûr Barzanî reyde pê nêna û vat: “PDK wazena her çar hetan de serdest bo, no bî sebeb ke YNK xo hukmat ra bianco. Demêko ke têmîyanekîyê mabênê PDK û YNK’yî de bibê, awankerdişê yewîya neteweyî ya kurdan zî zehmet beno. Nê têmîyanekî şenê statuya Başûrî xirabe bikerê.” Letîf dîyar kerd beno ke no qerar tehlukeya planê wedaritişê statuya Başûrî biaro rojeve û vat: “Bi no hawa Herêma Kurdîstanî bi taybetî seba heqanê xo yê qanûnî û destûrî, ekonomî, emnîyet û enerjî nêşena Bexda reyde bi xurtî mûzakere bikero.”
Serekê Yekîtiya Nîştîmanîya Kurdîstan (YNK) Bafil Talabanî 5ê teşrîna peyêne de da zanayîş ke ê xo Hukmatê Kurdîstanî ra ancenê. Bafil Talabanî ard ziwan ke PDK zext kena, coka hukmat ra netîce nêvejîya û qerarê înan o ke xo hukmat ra biancê. No qerar û no halo tehlukeyin seba statuya Başûrê Kurdîstanî zî tehlukeyêka pîle virazeno. Hem zî yewîya neteweyî ya ke şarê kurd serranê dergan o paweno, keweno tehluke.
Rojnamegêr Berhem Letîf ke serranê dergan o Başûrê Kurdîstanî de rojnamegerîye keno, seba Ajansa Welat verê nê qerarî û netîceyanê ey ê ameyoxî erjnayî.
‘Parlamenteran rê rişwet dîyo’
Berhem Letîf destpêkê qiseykerdişê xo de ard ziwan ke no xoantişê YNK’yî nişkava nêbî. Letîf dîyar kerd ke zafêrî dî serrî yo têmîyanekîya mabênê PDK û YNK’yî ya awankerdişê hukmatê newe yê Başûrê Kurdîstanî ser o dewam kenê. Berhem Letîfî dîyar kerd ke weçînayîşê parlamentoyê Başûrê Kurdîstanî yê teşrîna verêne ya serra 2024î ra nat PDK û YNK mûzakere kenê labelê nêresayê netîceyêk. Berhem Letîfî wina vat: “Peynî de PDK’yî bi serê xo kombîyayîşê parlamentoyê Başûrî rona. Tayê parlamenterê YNK’yî, Têgêrayîşê Neslê Newe û Têgêrayîşê Helwestî bi rişwet û zextan berdî parlamento, zafîya parlamentoyî viraşte û bê YNK’yî kombîyayîşê parlamentoyî ronê. Nê çîyî mîyanê YNK’yî de hêrsêko zaf pîl peyda kerd. YNK’yî zî qerarêko winayên da. Xora YNK’yî serranê 2022 û 2023 de zî nêzdîyê serreyêk hukmat boykot kerdibî.”
‘Nişkava nêame meydan’
Berhem Letîf ard ziwan ke YNK bloka Mesûd Barzanî-Mesrûr Barzanî reyde pê nêna û no xoantiş zî yeno a mana ke êdî pêameyîşê înan zehmet bîyo. Berhem Letîfî dîyar kerd ke têmîyanekîyê awankerdişê hukmatî, kombîyayîşê parlamentoyî û çîyê bînî bîyê sebebê nê qerarî û wina dewam kerd: “No hema destpêk o, mûzakereyî dewam kenê û bi taybetî hêzê teberî zî mudaxele kerdo ke wazenê înan pê bîyarê. Coka no xoantiş nê demî de nişkava nêame meydan.”
‘Tesîrê qerarî yê ser statuya Başûrî’
Berhem Letîf bale ante tehlukeya statuya Başûrê Kurdîstanî ser û da zanayîş ke no qerar bêguman statuya Başûrê Kurdîstanî ser o tesîr keno. Berhem Letîfî ard vîrî ke serra 1996î ra heta 2005î zî Başûrê Kurdîstanî de di hukmatî û di parlamentoyî bîyî û nê çîyî zî ardî ziwan: “Hukmatê Silêmanîye cîya, hukmatê Hewlêrî cîya bî. Na rey do no tecrube reyna dubare bibo; seba Başûrî no esas de tecrubeyêko newe nîyo. Bêguman statuya Başûrî ser o tesîr keno û Başûr bîyo de lete. Pratîk de serra 1996î ra heta nika no dîletîbîyayîş est o. Labelê bi şiklêko resmî wina nêameyo vatiş. Coka bêguman no letebîyayîş zeîfîya statuya Başûrê Kurdîstanî ano, taybetî zî Îraq de. Verê cû Başûrê Kurdîstanî de behsê serbestîye, behsê cîyabîyayîşê Îraqî ra bîyêne kerdiş. Labelê nika Başûrê Kurdîstanî mîyanê xo de bîyo lete, mîyanê xo de bîyo di leteyê cîyayî. Bi no hawa Herêma Kurdîstanî taybetî seba heqanê xo yê qanûnî û destûrî, ekonomî, emnîyet û enerjî nêeşkena merkezê Îraqî yan zî Bexda reyde bi xurtî mûzakere bikero. Planî est ê ke statuya Başûrê Kurdîstanî bêro wedaritiş. Beno no çî seba xirabekerdişê Başûrê Kurdîstanî zemînêko hîna xurt biafirno.”
‘PDK verê yewîye de astengo tewr pîl o’
Berhem Letîf persa “Eke ser û binê di hêzanê sîyasîyan yewbînan ra cîya bê, gelo yewîya neteweyî do senî bêro awankerdiş?” kerde û nê çîyî ardî ziwan: “Kurdî vanê ‘her yew meqamêk ra wano’; gelo senî şenê pîya yewîye virazê? Başûrê Kurdîstanî de awankerdişê yewîya neteweyî çîyo tewr zehmet o. Taybetî zî têmîyanekîya nê di hêzanê esasîyan, PDK û YNK’yî, resaya astêk ke nêeşkenê meseleyanê mîyanênan ser o pê bikerê. Gelo do senî seba heme kurdan yewîya neteweyî ya hîraye virazê? Taybetî ez şena vaja ke PDK verê yewîya neteweyî de astengêko pîl o. PDK’yî PKK reyde problemê xo bîyî, YNK reyde problemê aye est ê, Rojava reyde problemê aye est ê, PJAK reyde problemê aye est ê, zaf hêzanê Başûrê Kurdîstanî reyde zî reyna problemê aye dewam kenê. Gelo bi no hawa yewîya neteweyî do senî bêro viraştiş? PDK’yî reyde yewîya neteweyî zaf zehmet a. Çunke no hêz raştî zî ne goreyê waştiş û hîsanê kurdîtîye têgêreno, ne goreyê menfeetanê şarê kurdî têgêreno, ne zî goreyê menfeetanê Kurdîstanî têgêreno. No hêz tam goreyê menfeetanê xo û keyeyê xo têgêreno.”
‘Çira vengdayîşê Ocalanî bica nêanê?’
Berhem Letîf vengdayîşê Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalanî yê seba yewîya neteweyî ya demokratîke ard vîrî û qiseykerdişê xo wina qedêna: “Seba yewîya neteweyî verê cû birêz Ocalanî pêşnîyaz kerd û hetanî nika zî pêşnîyaz keno ke wa Mesûd Barzanî bibo serekê Kongreyê Neteweyî. Gelo çira nê çîyî bica nêanê? Çunke goreyê menfeetê înan nîyo. Ê wazenê goreyê xo yewîya neteweyî virazê, labelê çîyêko winayên çin o. Rojava de wazena serdest bo, Başûr de wazena serdest bo, Bakur de serdest bo, Rojhelat de serdest bo. Coka meseleya xoantişê hukmat ra bibo zî nêbo zî PDK’yî reyde viraştişê yewîya neteweyî zehmet o.”
