Wan – Şarê Taxa Esenlerî ard ziwan ke ê seba herîn û rotişî ameyê bazar, qalê vayîya çîyanê bazarî kerd û vat ke ê qey vayîya çîyan bi deyn gênê. Qey berzbîyîşê enflasyonê Tirkîya vayîye her çî zêde bena. Enflasyonê serra 2026î zî berz bî û çar hetê Vakurê Kurdîstanî û Tirkîya de vayîya her çî zêde bîye. Qey zêdebîyîşê masrefanê cuye, kira û zamê serê werdê bingeyênî, şarê Wanî adetê xo yê dayîş û girewtişî zî bedilnayî.
Şaristan de xeynî hewcedarîyanê mecbûrîyan hemû xercî ameyê vindarnayene. Qey vayîye ra bazar û kuçeyan ra bêvengîyêk ser kewta. Şarê Taxa Esenlerî ya Wanî yo ke seba herîn û rotişî şono bazar, qalê rewşa xo ya ekonomî kerd. Hayriye Demîre arde ziwan ke seba vayîye ra ê herînayîşê çîyan de zehmetîye ancenê û vat: “Ma nêşênê amadekarîya xo ya zimistanî bikerê. Par emser ra rindêr bî, emser vayîye zêdeyêr est a. Her çî rê zam yeno ser, her hewte û aşme vayî benê. Naye ra ma seba zimistanî amadekarîye nêkerda.”
‘Ma nêşênê kîloyêk sebze domananê xo rê berê’
Habîbe Sezenere zî serê bazarî û ekonomî de qala vayîya benzîn, sebze û zerzewatî kerd û dîyar kerd ke ê nêşênê kîloyêk sebze berê domananê xo rê. Habîbe Sezenere ard ziwan ke debare nêbena, xaz, ceyran û awe zaf vaya bîyê û weykerdişê wendekaran bi meaşê kalîye/pîrîye zaf zehmet o.
‘Welatêk de berardiş çin bo, vayî û krîzî estê’
Haşim Ozgulî vat ke hetê ekonomî ra şaristan de problemê girdî estê û ard ziwan ke tena bazarî vay nêbîyê, her çî bîyo vay. Haşim Ozgulî vist vîrî ke kîloya kartolan bîya 60-70 Lîra û wina dewam kerd: “Mazot Îran de hende şer esto zî lîtreya ci Lîrayêk a, la Tirkîya de 100 Lîra ya. Koleberî û berardiş çin a, naye ra her çî hetê Antalya ra yeno tîya. Sewbîna semedê vayîya mazotî her çî tîya vay beno.Welatêk de berardiş tede çin bo, vayî û krîz esto. Mi payîz kîsêk arwan herînanê 1000 Lîra rê, nika bîyo 1500 Lîra.”
‘Ez çîyan deyn herînena’
Haşim Ozgulî dewama qiseykerdişê xo de dîyar kerd ke welat de kar çin o, mîyanê şaristanî de bi hezaran ciwanî û kalî semedê bêkarîye ra qehwexaneyan de ronişenê. Haşim Ozgulî dîyar kerd ke temînatê qanûnî çin o, o bêkar o û wina vat: “Çîyan herînena û hewteyê bîne pereyê ci dana. Rewşa şarê ma zaf girana, şar yeno bazar çîyan bi deyn gêno û verdeno hewteyê bîne. Na zî feqîrîya şarê ma nîşan dana. Gelo na qedera ma şarê Kurdî ya?”
Destveng agêra keyeyê xo
Mevlude Agale serê amadekarîyanê zimistanî de da zanayene ke ê seba zimistanî şûşeyê melemenî û tirşîye virazenê û erzenê dolabe cemidîyenê seba zimistanî. Mevlude Agale dîyar kerd ke sebze zaf vay bîyo û nê çîyî vatî: “Ez wazena fasulye biherînî la rotişkar seba kîloya înan vano 70-80 Lîra, seba naye ra nêşêna biherînî.” Qumrî Karamane dîyar kerd ke a seba zimistanî kartol, dolme û kelemi biherîno ameya bazar û da zanayene ke vayîya înan zêde yo zî la a mecbûr a biherîno.
‘Ma mecbûr ê amadekarîya zimistanî bikerê’
Rihavza Akdage serê rewşa bazarî de da zanayene ke ê seba zimistanî ameyê xiyar, fasulye, balîcan û çîyê ke tirşîye pê virazîyêna biherînê û vat: “Çîyê bîn ma do şûşeyan biherînê. Ma do pers bikerê ke vayîya înan çik o, la ez zanena ke vaya. Ma se bikerê, ma mecbûr ê seba zimistanî amadekarîya xo bikerê.”
Feyrûz Akdale zî serê amadekarîyanê xo û vayîya çîyan fikrê xo wina ard ziwan: “Bi raştî ma amadekarîya zimistanî nêkerda çunke her çî giran o, kar çin o û domanê ma pêro bêkar ê. Ma do senî debara xo bikerê, ma nêzanê do senî debare bikerê. Mesela mi kîloyêk balîcanî herîna 100 Lîre pere yo, kîloyêk xiyar 100 Lîre yo û bi raştî sebze zaf vay bîyo.”
‘Par goreyê emserî ra başêr bî’
Sabriye Hazire zî seba ke şûşeyan virazo ameybî dayîş û girewtiş. Sabriye Hazire derheqê vaybîyayîşî de da zanayene ke emser rewşe zaf xiraba û nê çîyî ardî ziwan: “Ma ameyê ke seba konservan çîyan biherînê la sebze vay o, her çî vay o. Par rewşe goreyê na serre rindêr bî. Goreyê zerrîya xo çîyan vay kenê, ardan bîyo 1500 Lîra û ma nêşênê 2 rey ci ra nan bipewjê.”
