Nuştox û tarîxnas Îhsan Colemêrgî bale ante serê tehlukeyê asîmîlasyonî û dîyar kerd ke wasitaya tewr bihêz ê pawitişê kulturî, îttîfaqê neteweyî û statuyê sîyasî ya.
Ziwanê dayîke, seba heme netewan erjo tewr sereke û bêmabên yê estbîyayîşî yo. Bi taybetî eke neteweyêk bindest bo û estbîyayîşê ey bêro înkarkerdene, ziwanê dayîke beno xeta sûre û têkoşînî. Eke kurdî ke bi serran o seba ziwanê xo têkoşîn kenê, seba pawitişê ziwanê xo gamanê verê çiman de asenê nêerzenê, wextêko kilm de do asîmîle bibê û nasnameyê înan vîndî bo. Nuştox û tarîxnas Îhsan Colemêrgî bale ante serê muhîmîya ziwanî û seba kurdkî vengdayîşê statu kerd.
‘Ziwan erjê neteweyî yê sereke yo’
Nuştox Îhsan Colemêrgî, bale ante serê îttîfaqê Kurdan û tehlukeyê asîmîlasyonî û dîyar kerd ke gama tewr sereke û verên yê verê siyasetmedar û roşnvîran awankerdîşê yewîya neteweyî ya û wina qisey kerd: “Gama tewr sereke yê verê siyasetmedar û roşnvîranê Kurdan, tifaq û yewîya kurdan a. Wexto ke îttfaqê xo awan bikerê, do wayîrê erjanê xo yê neteweyî zî bivejîyê. Xora ziwan zî erjo neteweyî yo û tewr sereke yo. Kurdan tarîx de çîyê ke vîndî kerdo zî, seba nêçinbîyayîşê ne îttîfaqî vîndî kerdê; heta yewîya ziwanî awan nêbo, yewîya neteweyî zî awan nêbena.”
‘Çi heyf ke trajedîya ke nika qewmîyena na ya’
Îhsan Colemêrgî ard ziwan ke nika asîmîlasyon resayo sewîyeya tewr berze, ziwan û kulturê şarê bindestî zaf ameyo helnayene û wina dewam kerd: “Sîstemê kolonyal de asîmîlasyon û helnayîşê ziwan û kulturê şarê bindestî aver şono, ziwanê bindestan erjê xo yê dinyayî vîndî keno, êdî ma nêeşkenê vajê ke wasitayêka dinyayî yo. Merdimî ziwanê xo ra dûrî kewenê û wayîr nêvejîyenê. Çi heyf ke trajedîya ke nika qewmîyena na ya.”
‘Ganî ziwan bibo wayîrê statuyêko sîyasî’
Dewamê qiseykerdişê xo de Îhsan Colemêrgî bale ante serê kêmîya eleqeyê komelî seba çalakîyanê ziwanî û nê çîyî ardî ziwan: “Mîsal eke çalakîyê ke Kurdkî eleqedar kenê yew şaristanê sey Wanî de hezar kesî bibîyênê, ma nika behsê nê çîyan nêkerdêne.
Seba ke ziwanê Kurdkî aver şoro, ganî ma bibê wayîrê statuyêko sîyasî. Heta ke statuyêk sîyasî awan nêbo, reyna zî ziwanê Kurdkî aver nêşono.”
‘Roj roja yewîye ya’
Îhsan Colemêrgî tewr peynî de veng da heme Kurdan ke yewbîyayîşê xo awan bikerê û bi nê cumleyan peynî da qiseykerdişê xo: “Ez vana wa heme Kurdî yewîya xo virazê. Roj roja yewîya neteweyî ya, roja birayîye ya, roja îttîfaqî ya.”
