Hemserekê Şûbeya ÎHDya Wanî Mehmet Salîh Coşkûnî Susurluk ra heta Şemzînan têkilîyê qilêrinan ê mîyanê dewletî nirxnayî û vat ke caardişê aştîye tena bêvengkerdişê çekan nîyo, roşnkerdişê demanê tarî û cezakerdişê sûcdaran zî yo.
Qezaya trafîkî ya 3ê teşrîna peyêne ya 1996î, ya ke Susurluk de, qezaya Balikesîrî de qewimîyabî ra nahet 30 serrî vîyartî. Têkilîyê qilêrinan ê mîyanê dewlet, sîyaset û mafyayî bi na qeza ra eşkera bî. Labelê polîtîkaya bêcezayîye, ya ke Çeteya Geverî û faîlê Susurlukî pawit, 9 serrî ra pey 9ê teşrîna peyêne ya 2005î de Şemzînan de bi bombekerdişê Kitabxaneya Umutî reyna vejîya meydan.
Faîlê qewimîyayîşanê tarîyan, o wext zî, girêdayê dewleta teberê qanûnî bî. 30 serrî ra pey, hêzê sîyasetê demokratîkî hemberî hêzanê teberê qanûnî yê dewletî xoverdayîşê xo dewam kenê. Hemserekê Şûbeya Komela Heqanê Merdiman (ÎHD) ya Wanî Mehmet Salîh Coşkûnî têkilîyê ê wextî û rewşa ewroyî ajansa ma rê nirxnayî.
‘Bi na qeza ra têkilîyê qilêrinê dewletî vejîyayî meydan’
Mehmet Salîh Coşkûnî dîyar kerd ke serrê 90î Tirkîya û Kurdîstan rê demê tarî bîyî, nê demê tarî bi qezaya Susurlukî tayê roşn bîyî û vat: “Ma na qeza ra zanenê ke sûcê serra 90î ke Kurdîstan de qewimîyayî, bi têkilîyê dewlete û hêzanê teberê hiqûqî ameyî kerdene. Bi hezaran kesî ameyî vindîkerdene û heqî ameyî binlingkerdene. 9 serrî ra pey bi destê nê hêzan Şemzînan de Kitabxaneyê Umutî ame bombekerdene. No hêriş zî bi destê nê hêzan qewimîya.”
‘Prosesê aştîye tena bêvengkerdişê çekan nîyo’
Mehmet Salîh Coşkûnî qiseykerdişê xo dewam kerd, vat ke aştî tena bi vindertişê şerî nêbeno, bi roşnkerdişê demanê tarî beno û ci ser o vat: “Ganî demê pêkewtişan de heqê ke ameyî binlingkerdene û sûcê ke qewimîyayî, bêrê cipersayene û dîyarkerdene. Berpirsîyarê nê sûcan zî ganî bêrê mehkemekerdene û cezakerdene. Her game de dewlete sûcê giranî şarê kurdan ser o kerdî, labelê sûcdarî her tim ameyî pawitene. Vatişê fermandarê verênê artêşa Tirkîya Yaşar Buyukanitî ma rê mojneno ke têkilîyê dewletî û ê hêzanê dijî-hiqûqî estbîyê. Eve vatişê xo ya ‘ez înan nas kena, domanê rindî’ têkilîya hêzanê tarî û sîstemê dewletî eşkera keno.”
‘Dozgerê dosya, kar ra ame girewtene’
Mehmet Salîh Coşkûnî da zanayene ke dozgerê dosyaya Kitabxaneyê Umutî, seba ke roşnkerdişê têkilîyê mîyanê dewlete û hêzanê tarî eşkera nêbo, dosyaye ra ame girewtene û vat: “Wexto ke Kitabxaneyê Umutî ame bombekerdene, dozgerî îdaname amade kerd û îdanameyê de têkilîyê dewlete û sûcdaran vejîyabî meydan. Labelê naye ra pey dozger dosyaye ra ame girewtene û kar ra ame eştene. Peynîya peyêne de sûcdaran beraat kerd û no hêriş zî bêceza mend.”
‘Seba aştîyêka domdarkerdeye ganî kesê sûcdarî bêrê cezakerdene’
Mehmet Salîh Coşkûnî peyê qiseykerdişê xo de bale ante têkilîyanê dewlete û şarê kurdî ser o û qiseykerdişê xo no terz ra qedênê: “Nê prosesî de hêvîya kurdan a ke berpirsîyarê na sûcan bêrê dîyarkerdene û mehkemekerdene. Seba aştîya domdar û komelêka demokratîk, ganî kesê sûcdarî bêrê cezakerdene. Eke no pêk bêro, mîyanê hemwelatîyan û dewlete de do têkilîyêka xurte peyda bibo. Kurdîstan de bi hezaran kuştişê faîlê nênasîyan estê, bi hezaran heqê binpêkerdeyî estê. Dewleta teberê qanûnî, bi têkilîyê xo yê qilêrinan na sûc caard. Seba serkewtişê prosesê aştîye û komelê demokratîkî ganî na qewimîyayîşê tarî, lêpirsînê bêtarafî de bêrê zelalkerdene û telafî bibê. Na yew aştîya bi birûmetî mîyanê her di hetan de ana.”
