Qers – Keyeyê Artuerî ke qezaya Bazarcixî de dewaran weyî kenê, dîyar kerd ke ê seba ke bieşkê heywandarîye bikerê, înşaatan de xebitîyenê. Înan vat ke rixmê ke na cuye zehmet a zî ê nê cuye ra hes kenê.
Qers de hewa seba ramitişî munasib nîyo coka heywandarî aver şîya. Deşt û mêrgê tîya seba weyîkerdişê heywanan firsendêko pîl ê. Hamnan dewarî nê zozan û mêrgan de çerenê. Wexto ke serdî û qirawe benê, dewarî axuran de yenê weyîkerdiş. Mintiqaya Qers û Erziromî de zafêrî dewarê girdî yê sey manga, ga, gamêş û conega yenê weyîkerdiş. Heywanê qijkekî yê sey pes, bize û mêşne zî yenê weyîkerdiş, la sey dewaranê girdan zaf nîyê. Ramitişê nê cayî zî weyîkerdişê heywanan ser o yo. Wexto ke payîz yeno, Qers de heywanî kewenê axuran û zere de yenê weyîkerdiş. Zaf welatijî bi no hawa dewaranê xo weyî kenê.
Keyeyê Artuerî ke qezaya Bazarcixî ya Qersî de dewaran weyî kenê, ajansê ma (AW) rê qalê teferruatanê weyîkerdişê dewaran kerd.
‘Seba weyîkerdişê dewaran kedêka pîle danê’
Keye ra Emrah Artuerî destpêkê qiseykerdişê xo de bale ante zehmetîyanê weyîkerdişê dewaran ser û wina vat: “Welatê ma de tewr zaf heywandarî yena kerdiş. Zaf çîyî bîyî vaye, nêweşîya şapî kewte mîyanê dewaran. Dewarê ma mirenê, dewlete hetkarîya ma nêkena. Ma sîgorta zî kerdibî la înan tayê bahaneyî vetî û no zeraro ke resa ma, qebul nêkerd. Tîya dewarî teşrîna verêne de kewenê zere û hetanî wisarî zere de yê. Dima şonê zozanan, zozanê ma zî hende zaf nîyê. Gawanî sibayî şonê verê dewaran û şanan agêrenê dewe. Dewarî hamnan koyan de nêmanenê. Ez û cinîya xo saete 5 û nêm de hewn ra werzenê û şonê mîyanê dewaran. Hetanî saete 9 alef danê, pakî kenê. Dima saete 2 de reyna hetanî saete 5 dewaran reyde eleqedar benê.”
‘Heywandarî tena bi xo debara ma rê bes nêkena’
Emrah Artuerî îfade kerd ke eke ê teber de nêxebitîyê, heywandarî tena bi xo ekonomîyêk awan nêkena û wina dewam kerd: “Kaye û vaşo ke ma danê dewaran û yê zozanan xas o, coka goştê dewaranê ma bi name û veng o. Dewarê nê cayî têmîyan bîyê. Sîmental û dewarê mehelî est ê. Nê zî têmîyan bîyê. Ma seba zimistanî vaş ramenê. No zî karêko zehmet û vay o. Ramitiş, wedaritiş û arêdayîşê ey zî zehmet o û kedêka pîle wazeno. Ma tena bi weyîkerdişê dewaran nêeşkenê debara xo bikerê. Ma şonê teber de zî xebitîyenê. Merdimê nê cayî pêro şonê înşaatan de kar kenê. Bi qezencê înşaatî ma şenê heywandarîye bikerê. Xercî zaf ê, coka heywandarî ekonomîyêk awan nêkena. Nêweşîya şapî zî vejîyaya, dewarî nêyenê rotiş. Deynê wayîranê heywanan zaf ê. Ganî çareyêk bêro dîyiş.”
‘Xebata heywandarîye zaf a’
Keye ra Aynur Artuere zî derheqê weyîkerdişê dewaran de qisey kerd û dîyar kerd ke teferruatê weyîkerdişê dewaran zaf ê. Aynur Artuere da zanayîş ke ê sibayî rew saete 5 de hewn ra werzenê û wina vat: “Ma seba weyîkerdişê dewaran erd û zemînanê xo ramenê. Eke bes nêkero, ma kaye û vaş herînenê. Şitê mangan kenê makîne û penîr û rûn virazenê. Seba zimistanî çîçal, qeşar, toraq û rûn arê danê. Eke ma goreyê xo arê da yê ke mendê zî roşenê. Verê şit danê makîne, kaseyêke şitê ke makîne ra vejîyeno verdanê ke tirş bibo. No şito tirş di kaseyanê şitê şîrinî reyde têmîyan beno û beno çîçal. Bi no hawa ma hasilê xo gênê. Verê cû hîzeyî bîyî, ma hasilê xo hîzeyan de virazêne, labelê nika zafêrî şot est o. Hîze postê mêşnan ra virazîyena. Postê mêşnan huşk beno, dima yeno şitiş û binê aye yeno deştiş. Dima penîr kenê zerreyê ci û uca maneno.”
‘Merdim kotî ra hes bikero, uca de bextîyar beno’
Aynur Artuere peynîya qiseykerdişê xo de ard ziwan ke rixmê cuya înan zor û zehmet a zî ê nê cuye ra hes kenê û qiseyê xo wina qedêna: “Nêweşîya şapî ra dewarê ma zî merdî, çendinan zî pîze raşîyî. Mangayêka ma zî menenjît vîyarna, ma mecbur mendî ke serê bibirnê. Nika mangayê ma avis ê û do aşmanê çele û sibate de bizayê. Aşma hezîrane de zî seba çerayîşî vejîyenê deştan. Ma dewaranê xo kenê mîyanê naxirî (garanî), hetanî saete 5-6 çerênê û yenê zere. Her şan û sibayî ma dewaranê xo ditenê. Zimistan de zî xora dewarî zere de yê. Sewbîna zî ez keye û domanan reyde eleqedar bena. Merdim kotî ra hes bikero, uca de bextîyar beno. Ma welatê xo ra hes kenê.”
