• Kurmancî
  • Kirmanckî
  • |
  • Derheqê Ma De
  • |
[email protected]
Ajansa Welat
16 MIJDAR 2026
No Result
View All Result
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • Heme Xeberî
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • Heme Xeberî
No Result
View All Result
Ajansa Welat
No Result
View All Result

Şarê Amedî: ‘Çareserîya meseleyanê ekonomî qedîyayîşê şerî û awankerdişê aştî ya’

Heval Onkol – Daristan Pala / AW

15 MIJDAR 2026 - 09:44
Kategorî: KIRMANCKÎ - EKONOMÎ, KIRMANCKÎ - KOMEL, KIRMANCKÎ - MANŞET
A A
Amed – Merdimanê ke kuçeyanê Amedî de derheqê rewşa ekonomî de qisey kerd, bale ante giranîya şert û mercanê cuye ser û dîyar kerd ke çareserîya bingeyêne ya meseleyanê ekonomî qedîyayîşê şerî û awankerdişê aştî ya.

Ekonomî esasê xo de terazîya mabênê hewcedarîyanê bêsînoran ê merdimîye û çimeyanê sînordaran ê dinya ya. Nê çimeyî tarîxê merdimîye de arêdayîşê werdî û nêçîrî ra dest pêkerdo û ewro resayê merheleyêka newe; bin teknolojîya dîjîtale de aver şîyê, bîyê rengin û têmîyan. Ramitişê herdî, atolye, bazirganî û xizmetê cîya-cîyayî warê sereke yê ke tede merdimî ked danê û erjê madî û manewî virazenê. La berhemanayîş tena bi xo bes nêkeno; kedo ke yeno dayîş û dekewteyo ke na kede ra vejîyeno senî yeno parekerdiş, peymaneyo tewr raşt ê aramîya komelkîye yo. Wexto ke mabênê çîn û tebeqeyanê komelî de terazîyêka adile nêbo, neheqîya kûre bena sebebê krîzanê kûran ê ekonomî, koçberîye û gerginîyanê komelkîyan.

Hetê bînî ra, ekonomî raste-rast serbestî, kultur, perwerde û weşîya komelan ser o tesîr kena. Komelêko ke ekonomîya xo berhemanayîşê xo yê mehelî, keda serbeste û zanistî ser o awan nêkero, hetê sîyasî û kulturî ra zî nêeşkeno ameyoxêko azad awan bikero. Roja ma ya ewroyêne de tena pîlbîyayîşê fînansî û zêdebîyayîşê hûmaran bes nîyo; ekonomîya moderne mecbur a ke rîyê xo bido ekolojî zî. Îstîsmarê çimeyanê tebîetî, vurîyayîşê îklîmî û vîndîbîyayîşê çimeyanê awe mojnenê ke ekonomîya ke tena seba qezencê bêsînorî ameya awankerdiş, nêeşkena dewam bikero. Komelan rê sîstemêko winayên lazim o ke keda merdimî bipawo, qedrê tebîetî bizano û çimeyan seba heme şarî bi hawayêko adil bixebitno. Bi no hawa ekonomî bena wasitayêka ganî ya ke şerefê merdimîye, pawitişê komelî û ameyoxê neslanê neweyan pawena.

Sebebê meseleyê ekonomî butçeya eskerî ya

Îstatîstîkê resmî yê Tirkîya û daneyê cuye yê peyênî zî na tabloya girane bi hawayêko eşkera mojnenê. Goreyê daneyanê peyênan ê TUÎK’î, enflasyono serrane bin tesîrê vayebîyayîşê domdarî yê bazaran de seviyeya %29,77 de vinderto. La enflasyono pêroyî tena bi xo bes nêkeno ke raştîya kuçeyan biyaro ziwan; temmuza vîyarte û aşmanê peyênan de taybetî vayebîyayîşê xercanê bingeyênan ê cuye zaf kûr bîyo.

Hetê bînî ra, krîzê feqîrîye resayo astêko winayên ke merdiman erzeno mîyanê munaqeşeyanê kûran. Goreyê raporê peyênî yê TÜRK-İŞ’î, sînorê veyşanîye yo ke seba keyeyêkê 4 kesan xercê werdî mojneno, vejîyayo 38.024 TL’yî. Sînorê feqîrîye yo ke heme xercanê mecbûrîyan ê cuye (kirê, fatura, weşî û ê bînî) gêno zerreyê xo zî 123.856 TL’yî ra vîyarto. Xercê cuye yê karkerêkê bekarî zî 49.124 TL yo. Merdimê ke nê hûmaran reyde rî bi rî yê, dîyar kenê ke meaşê nikayênî binê sînorê veyşanîye de mendê û debara keyeyî her ke şona zehmetêr bena.

La no krîz qederêko tebîî nîyo. Welatêko ke çimeyanê xo seba polîtîkayanê şer û emnîyetî xerc keno, komelî zî mehkûmê veyşanîye keno. Şer tena merdiman nêkişeno, eynî wext de nanê ser sifre zî dizdeno.

Coka bê aştî qalê ekonomîyêka hewle kerdiş nêbeno. Hetanî ke nê welatî de vengê çekan nêbirîyo û aştîyêka daîmî awan nêbo, no barê feqîrîye do her tim milanê şarî ser o bimano. Ekonomîya raştêne tena herdêk de ke aştî tede est a, eşkena aver şoro.

Welatijan dîyar kerd ke meseleyê ekonomî raste-rast polîtîkayanê şerî ra girêdaye yê û rewşe bi nê çekuyan arde ziwan: “Ewro ti şonê lokanta ke werd biwazê, ti nêeşkenê biwazê. Ekonomî rinde nîya, merdim nêeşkeno debara xo bikero. Sebebo tewr pîl ê meseleyê ekonomî şerê ke 50 serrî yo dewam keno, o yo. Coka ganî verê cû aştî bibo, dima ra ekonomî zî do hewl bibo.”

Tags: AmedaştîButçeya EskerîEkonomîenflasyonfeqîrîSînorê Veyşanîye
ShareTweetSendShareShare

Nûçeyên Din

Cinîyan ra vengdayîş: Wa bêcezatî biqedîyo, şîdetê camêrd-dewlete reyde têrîameyîş bibo

Cinîyan ra vengdayîş: Wa bêcezatî biqedîyo, şîdetê camêrd-dewlete reyde têrîameyîş bibo

15 MIJDAR 2026
Panelê aştî, edalet, azadî û komelê demokratîkî dest pêkerd

Panelê aştî, edalet, azadî û komelê demokratîkî dest pêkerd

15 MIJDAR 2026
Baro tewr giran milê dayîkan ser o yo: Amancê têkoşînî aştî ya

Baro tewr giran milê dayîkan ser o yo: Amancê têkoşînî aştî ya

15 MIJDAR 2026
Merdimê vîndîbîyayan muhakemekerdişê kiştoxan waşt

Merdimê vîndîbîyayan muhakemekerdişê kiştoxan waşt

14 MIJDAR 2026
Amed de ‘NASA Space Apps Challenge’ dest pêkerd

Amed de ‘NASA Space Apps Challenge’ dest pêkerd

14 MIJDAR 2026
‘Ma do cehd bikerê ke her taxe de mektebêko seba ziwanê kurdkî awan bikerê’

‘Ma do cehd bikerê ke her taxe de mektebêko seba ziwanê kurdkî awan bikerê’

14 MIJDAR 2026

↗️ XEBERÊ KE ZAF AMEYÊ WENDIŞ

Seyîd Riza û embazanê ey yad bîy: Gereke cayê mezelanê înan eşkera bibo

Seyîd Riza û embazanê ey yad bîy: Gereke cayê mezelanê înan eşkera bibo

15 MIJDAR 2026
Seyîd Riza û embazê ey ebi kilaman ameyî vîrardene

Seyîd Riza û embazê ey ebi kilaman ameyî vîrardene

15 MIJDAR 2026
YCK-KURD: Amanc azadîya fîzîkî ya Rayber Apo û komelo demokratîk o

YCK-KURD: Amanc azadîya fîzîkî ya Rayber Apo û komelo demokratîk o

15 MIJDAR 2026
Cinîyan ra vengdayîş: Wa bêcezatî biqedîyo, şîdetê camêrd-dewlete reyde têrîameyîş bibo

Cinîyan ra vengdayîş: Wa bêcezatî biqedîyo, şîdetê camêrd-dewlete reyde têrîameyîş bibo

15 MIJDAR 2026
Seyîd Riza û embazê ey Dêrsim de ameyî vîrardene: Tekoşînê înan ma rê roşnayî ya

Seyîd Riza û embazê ey Dêrsim de ameyî vîrardene: Tekoşînê înan ma rê roşnayî ya

15 MIJDAR 2026

ARŞÎV

  • MIJDAR 2026 (212)
  • COTMEH 2026 (357)
  • ÎLON 2026 (274)
  • TEBAX 2026 (308)
  • TÎRMEH 2026 (406)
  • HEZÎRAN 2026 (336)
  • GULAN 2026 (327)
  • NÎSAN 2026 (349)
  • ADAR 2026 (422)
  • SIBAT 2026 (387)
  • ÇILE 2026 (540)
  • KANÛN 2025 (254)
  • MIJDAR 2025 (226)
  • COTMEH 2025 (209)
  • ÎLON 2025 (232)
  • TEBAX 2025 (210)
  • TÎRMEH 2025 (299)
  • HEZÎRAN 2025 (257)
  • GULAN 2025 (334)
  • NÎSAN 2025 (265)
  • ADAR 2025 (317)
  • SIBAT 2025 (317)
  • ÇILE 2025 (298)
  • KANÛN 2024 (293)

Ajansa Welat, bi xeberanê xusûsîyan, dosya, cigêrayîş, dîmen û vengan komelî agahdar û roşnî kena.

Bi şîarê agahîyanê raşt û objektîfan weşanî esas gêna, serê şopa heqîqetî de agahîyan vila kena.

Ajansa Welat bi xeber û tedeyanê xo bena veng û rengê welatî.

Xwediyê Îmtîyazê: Fahrettin Kılıç

Berpirsiyarê Karên Nivîsan: Mahmut Altıntaş

Navnîşan: Fırat Mahallesi, 553. Sokak, Tanlar Şehri Teras Evleri, B Blok,
Kat: 5 - No: 40, Kayapınar, Diyarbakır

Telefon: +90 (532) 519 37 73

E-mail: [email protected]
Malper: www.ajansawelat1.com
Twitter Youtube Instagram Whatsapp
  • Serrûpel
  • Têkilî
  • Derbarê Me De

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne

No Result
View All Result
  • HEME XEBERÎ
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • KURMANCÎ

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne