Merkezê Kulturî yê Mezopotamya derheqê qanûnê çarçewa de û vateyanê nîjadperestan ê ke Grûba Dumani vera prosesî de ardê ziwan eşkerayî da û wina vat: “Ê kesê ke şarê Kurdî rê vanê terorîst, ê bi xo vera şaran nîjadperestîye kenê û aştîwaz nîyê. Terorîst ê kes ê ke şarê kurdî rê vanê terorîst.”
Badê vengdayîşê Rayberê Şarê Kurdi Abdullah Ocalani ê 27ê sibate, nê welatî de şer û pêkewtiş qedîya û dewrêko newe yê têkoşîn û xoverdayîşî dest pê kerd.5ê tebaxa 2026 de ‘Qanûna çarçewa’ girêdayê prosesê ‘Aştî û Komelê Demokratîkî’ de pêşkêşê Meclîsî ame kerdene. Erjnayîş û munaqeşeyê serê qanûnî dewam kenê. La tayê hetê ke nêwazenê proses aver şêro û demokrasîya raşteqîne bêro ca û heta nika serê gonîye de qisey kerdêne, medyaya dîjîtal de vateyanê provokatîfan nusnenê.
Serê qanûnê ke ameyê Meclîs û gamî ke do bêrê eştene û sewbîna vera hêriş û ziwanê nîjadperestî de, Merkezê Kulturî yê Mezopotamya (MKM) eşkerayî daye. Eşkerayî de grûba ke vera prosesî vejîyena ameye rexnekerdene û wina ame vatene: “Ma ra vanê ‘terorîst’ û nê karî qoya bi raya hunerî kenê.”
MKMî eşkerayî de dîyar kerd ke bi rayîr û metodanê demokratîkan, bi rayê hunerê azadî, bi rayberîya têgêrayîşê cinîyanê azadan, kurdî hewl danê ke demo verên ra zafêr têbikoşê û nê welatî de aştîyêka birûmete û domdare ronê û wina vat: “Badê çend qonaxanê prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî, êdî wext ameyo ke bikewo zemînê qanûnî. Roja ewroyîne, bi nameyê ‘Qanûnê çarçewa’ do qanûnêko newe vejîyo seba nê şerê ke 50 serrî yo dewam keno, bi temamî vindero û têkoşînê demokratîk game bi game aver şêro.”
‘Bi rayîrê hunerî provokasyon kenê’
MKMî dîyar kerd ke kêmanîyê qanûnî estê û nê çîyî ardî ziwan: “Hetê ma ra zî, hetê zafînan ra zî yeno rexnekerdene. Heta tîya zaf normal o. La çîyo ke normal nîyo çi yo? Ê ke derdê înan aştî nîya, ê ke derdê înan demokrasî nîya, ê ke derdê înan çareserkerdîşê mesela kurdî nîya, heta ke Kurdî qet xemê înan de nîyê, weriştê serê nê ‘Qanûnê çarçewa’ ra hêrişê şarê kurdî kenê, hêrişê qîmetanê ma kenê, ziwan derg kenê, nê 50 serrî yo mîyanê şerî de ma ra vatenê ‘terorîst’, yew roje qalê aştî nêkerdê. Aseno ke zerrîya înan rehet nêbîya, ewro ma serê maseya muzakereyî de yê, reyna ma ra vanê ‘terorîst’ û nê karî qoya bi rayê hunerî kenê. Bi rayê muzîkî kenê. Ma veng danê Koma Dumanî zî ka şima key seba aştî yew vate vato? Şima key seba heqanê şaran deyîre viraşte? Ew kesê ke şarê kurdi rê vanê ‘terorîst’ nîjadperestîye kenê û aştîwaz nîyê. Terorîst ê kes ê ke şarê kurdi ra vanê terorîst. Kurdî game bi game nêzdîyê heqê xo benê. Kurdî game bi game nê welatî ver bi aştî û demokrasî wazenê berê. Derdê nê hêrişkaran nê qanûn nê zî huqûq o. Na rasterast nîjadperestî ya. Seba kurdî bi ziwanê xo, bi hunerê xo, serê erdê xo de bi hawayêko azad û demokratîk şarane cîranan reyde mîyanê aştî de nêciwîyê, eşkenê heme tewir provokasyonî bikerê.”
‘Ganî lêborîn bêro waştene’
MKMî eşkerayîya xo de vengdayîşê Grûba Dumanî kerd ke wa şarê kurdî ra lêborîn biwazo û wina vat: “Çîyo ke solîstê Grûba Dumanî zî kerdo, yew tira nê provokasyonan ra yo. Vateyê verênan ê Tirkan o: Hewayê bi dumanî ra verg hes keno. Wina aseno ke Grûba Dumanî zî xo kerdo verg û hêrişê aştî kena. Ma veng danê grûba muzîkî ya Dumanî ke wa şarê kurdî ra lêborîn biwazo û hunerê xo seba nîjadperestîye ney la seba aştîya komelî bikero.”
‘Ma do seba aştî deyîran vajê’
Sewbîna MKMî eşkerayîya xo bi cumleyan qedêna: “Ma kurdan seba aştîya birûmete, seba azadîya xo bedêlê giranî dayê. Ma do seba xatirê nê bedêlan destûr nêdê ke şima erjê ma bi nê hawayî bîyarê ziwan. Ma do her wextî ra zafêrî seba aştî têkoşîn bidê, ma do seba aştî deyîran vajê, ma do seba aştî gîtare xo û tembûrê xo bigîrê, sehneyî ser, kuçe û meydanan de bê.
