Riha – Hemserekê Rêxistina Heqanê Merdiman ê Efrînî Îbrahîm Şêxoyî dîyar kerd ke koçberê ke badê 6 serran bi şayî verê xo dayo Efrîn, uca de fidyewaştiş, asîmîlasyon û talan reyde rî bi rî manenê û wina vat: “Wayîrê malan çadiran de manenê, çete û erebê ke şaristanê Sûrîye ra yê, ê zî keye înan de yê.”
Mabenê Rayberîya Xoser û Hukmatê Demkî ê Şamî de badê hêrişanê 29ê çileyî, peymanêke ame îmzakerdene. Xalanê muhîm ê peymane ra yew zî rewşa koçberanê Efrîn û Serêkanîye bî. Goreyê peymane, ganî Tirkîya Efrîn û Serêkanîye ra peyser bêra û koçberê Efrîn û Serêkanîye agêre ca û waranê xo. Heta nika 8 grûbê koçberan agêrayê Efrînî la hema zî agêrayîşêk seba Serêkanîye nêvirazîyo. Kurdê ke agêrenê ca û waranê xo zî bi astengî, fîdyewaştiş û polîtîkayanê giran ê asîmîlasyon ra rî bi rî manênê.
Hemserekê Rêxistina Heqê Merdiman ê Efrînî Îbrahîm Şêxo derheqê astengîyanê ke verê koçberan ajansê ma (AW) rê qisey kerd.
Badê 6 serran agêrayîş ver bi Efrînî
Îbrahîm Şêxo îfade kerd ke aşma adare ra nat, agêrayîşê koçberan seba Efrînî dest pêkerdbi û vat: “Aşma adare ra heta nika 8 grûbê koçberan agêrayê Efrîn. Hetanî nika nêzdî 50 hezar welatijê Efrînî, badê 6 serran agêrayê ca û waranê xo. Welatijî bi kêfweşî şîyî dewanê xo, mîyanê mal û daranê xo yê zeytunan. La uca de bi astengîyêka girane ra rî bi rî mend.”
‘Seba malanê koçberan pere yeno waştiş’
Îbrahîm Şêxo bale ante talan û îşxalkerdene mal û milkê kurdanê ke hetê grûbanê çete û erebê ke dorûver ra nê serranê peyênan de ameyê Efrîn ser o zî wina dewam kerd: “Grûbê çekdar û kesê erebî heta nika keyeyanê şarê ma ra nêvejîyê. Nê semedî ra, şarê ma yê ke agêrenê bêçare manenê. Ya şinê hetê nasanê xo, çadiran de yan zî kampan de manenê. Mal û milkê şarî teslîmî şarî nêkenê. Wayîrê keyeyan çadiran de yê, çete û erebê ke şaristananê Sûrîye ra yê zî keye înan de yê. Ser de zî wexta kurdî malê xo wazenê, çete û erebê dorûverî seba vejîyayîşî pereyêko zêde şarî ra wazenê. Seba ke keyeyan ra vejîyê, şarî ra 3 hezarî ra heta 15 hezar dolar fîdye wazenê. Na polîtîkayêka ke bi zanebîyayîş yena kerdiş de amanc şarî acizkerdiş û reya koçberkerdiş o.“
Polîtîkaya pere û talankirdişî
Îbrahîm Şêxo bale ante rolê Hukmatê Demkî ê Şamî ser û dîyar kerd ke hukmat û rayberîya Efrînî ê Şamî tu gamê pratîkî nêeştê û tena seba agahîyan eşkerayîye danê û vat: “Seba mal û milkê koçberê ke agêrenê çîyeko pratk nêkerdo. Rayberîye eşkereyayîye dana ke înan malê şarî teslîm kenê, la se ra yew zî teslîm nêkerdo û nêkenê. Hêzê erebanê dorûver û grûbê çekdaran Tirkîye ra yeno, coka rayberîya Efrînî tedbîran nêgêna û mal û milkê koçberan teslîm nêkena. Wayîrê keyeyan ra ewraqo resmî wazenê, la vera talankerdişê çeteyan tu qanûn çin o. Ma vînenê ke wayîrê keyeyêko dewa Bafilorî de yo semedê ke nêeşkeno hezar û 700 dolar bido, çeteyan keyeyê ey rijnayo.”
‘Efrîne de îmkanê cuye û karî çin o’
Îbrahîm Şêxo rewşa kurdan ê herême de mendê û ê ke newe agêrayê ser o wina vat: “Hêvîya şarê ma no bi ke agêrê ca û waranê û mîyanê aramîye de biciwîyê. La ewro tîya de îmkanê karî çin o, merdim nêeşkeno debarê xo bikero. Rayberîya şaristanî, destê kurdan de nîya, destê erebê ke Dêrezor û Hesekê ra ardê de ya. Tena derûdorê merkezê Efrînî de 5 hezar keyeyê erebî ameyê cakerdiş. Ziman, kultur û kincê înan serdest ê û kurdê ma tîya de mîyanê tecrîd û zehmetîyêka girde de ciwîyenê.”
‘Dewleta Tirkîya talan û wêrankerdişê Efrînî de rolêko sereke kaykerd’
Îbrahîm Şêxo dîyar kerd ke talan û wêrankerdişê Efrînî de, dewleta Tirkîya rolêko sereke kaykerd û wina vat: “Grûbê çekdaran ê ke bi destê Tirkîya tîya de ameyê bicakerdene, tewr peyên roja yewşeme, ameyê antiş. La wexta ancîyê zî ca û warê ke tede mendêne talan û wêran kerdê. Xeylî ca, dewe û cayê karî ameyê talankerdiş û vêşnayîş. Dewleta Tirkîya û grûbê çekdaran pîya na polîtîka ca anê ke kurd feqîr û bêçare bimano.
‘Sazgehê mîyanneteweyî seba menfeetê xo bêveng ê’
Îbrahîm Şêxo îfade kerd ke na babete de nêzdîbîyayîşê Neteweyanê Yewbîyaye goreyê mefeetanê înan ê ekonomîk û sîyasî yê, heqê merdiman bala înan de nîyo û wina dewam kerd: “Seke ke serekê Amerîka Donald Trump vatibi, ê Sûrîye sey welatêko dewlemend binê îqtîdarê xo de vînenê. Verê çend aşman, komîteyêka mîyanneteweyî Efrîn zîyaret kerd û raporêk hedre kerd. Raporî de problemê serekê nêamayê çareserkerdene û tena sey waştişêk rayberîya ra vatê ke malê şarî teslîm bikerê. La tena rayberîya Efrînî goşdarî kerd û şarê Efrînî ke mal û milkê înan talan bîyê û kesê ke heqê merdiman pawenê nêameyê goşdarîkerdene. Ma waşt ke rapor bi goşdarîkerdişê Efrînijan zî biameyni hedrekerdene, tena bi goşdarîkerdişê rayberîya xoser nê. La ma vînenê ke ameyîş û rapor girewtiş tena seba eşkerayîye yê, pratîk de tu netîce çin o.”
Vengdayîş seba şarî û rêxistinanê mîyanneteweyî
Îbrahîm Şêxo peynîya qiseyê xo de vengdayîşe yewbînîgirewtişî kerd û wina qiseyê xo qedêna: “Ez vengdayîşê şarê ma yê Efrînî kena ke ma bibê yew veng û dest. Eke ma bêveng bimani, do îşxalker û asîmîlasyon mayînde bibo. Ganî na rayberîye bêro vurîyayîş û Efrîn binê kontrolê kurdan de bo. Ma vengdayîşê hêzanê mîyanneteweyî kenê ke zorî bidê Tirkîya ke leşker û çeteyanê xo bianco û rayîr bido ke şarî ma bi aramîye agêrê herra xo ser.”
