Goreyê cigêrayîşê Merkezê SAMER’î, se ra 79ê welatijan babetê girewtişê qeraranê sîyasîyan de nêrazî yê. Şar wazeno tena rojanê weçînayîşan de nê, her wext de qeraran de ca bigêro û bi raşt meclîsê şarî de qerarî bêrê girewtene. Labelê seba zext, ters û bawernêkerdişî, şar vilabîyayîşê nê sîstemî ra bêhêvî yo.
Merkezê Cigêrayîşê Warî yê SAMER’î raporê xo yê bi nameyê “Îdrakê Sîyasetî yê Welatijan, Gêrayîşê Sîyasetê Alternatîfî û Îmkanê Tewrbîyayîşê Demokratîkî” eşkera kerd. No cigêrayîş 14 bajaran de bi tewrbîyayîşê 428 kesan bi rayîrê onlîne ame viraştene. Netîceyê raporî mojnenê ra ke hemwelatijî sîyasetê nika ra hîç memnûn nîyê û seba çareserîya probleman rayîrê tewrbîyayîşê dîrektî wazenê.
Nêrazîbîyayîşo gird: Se ra 79 kêfweş nîyê, goreyê raporî, tewrbîyoxan ra se ra 45,1 vanê ke ê formê girewtişê qeraranê sîyasîyan ra kêfweş nîyê. Se ra 33,9 zî vanê ke ê qet kêfweş nîyê. Yanî pêro pîya se ra 79ê şarî sîyasetê nikayî ra nêrazî yo. Rêzeyê kesanê ke kêfweş ê, tena se ra 6 o. No zî mojneno ra ke averşîyayîşê sîyasetî nika ra şar zaf aciz o û sîstem de yew krîz esto. Teberê reydayîşî de zî tewrbîyayîşê çalakîyan (se ra 36,2), tewrbîyayîşê dezgehanê sîvîlan (se ra 26,2) û îmzadayîş (se ra 21) sey rayîrê sîyasetî yenê dîyene.
Şar wazeno Meclîsê Şarî de qerar bido, yewna netîceya muhîme ya anketî zî serê tewrbîyayîşê dîrektî ya. Kesanê ke beşdarê anketî bîyê, se ra 77,3ê înan vanê qerarê ke derheqê mehele yan zî bajarî de yê, ganî bi raşt bi fikrê şarî bigêrîyê. Şar wazeno weçînayîşan mabên de zî sîyaset de wayîrê qerarî bibo (se ra 74,1). Se ra 84,1ê tewrbîyoxan viraştişê ‘meclîsê şarî’ hewce vînenê. Reyna se ra 73,9ê tewrbîyoxan zî vanê “eke yew meclîs yan zî kombîyayîşê şarî bêro viraştene, ez do qetî yan zî muhtemelen tewrê ci bibî.”
Astengî: Zext, ters û bêhêvîbîyayîş, rixmê waştişê tewrbîyayîşî, şar bawer nêkeno ke sîyasetêko ke bi tewrbîyayîşê dîrektî awan bîyo, Tirkîya de bireso serkewtiş. Se ra 61ê tewrbîyoxan vilabîyayîşê sîyasetêko wina nêmumkun yan zî zehmet vînenê. Verê sîyasetî de zî nêwaştiş (se ra 26,2), bêkêrbîyayîşê sîyasetî (se ra 15,4), zext û ters (se ra 15,2), bêwextîye (se ra 14) û kêmanîya zanayîşî (se ra 10,3) sey astengîyê pîlî yenê dîyene.
Cinîyî û ciwanî sîyaset ra dûrî manenê, cigêrayîş de dîyayo ke cinîyî û ciwanî derheqê heqanê xo yê sîyasîyan de hîna kêm wayîrê zanayîşî yê. Rêjeyê cinîyanê ke vanê: “zanayîşê mi çin o” se ra 33 yo, la nêrîyan de no rêje tena se ra 11,8 o. Reyna cinîyan ra se ra 39,3 nêwazenê aktîf sîyaset de ca bigêrê, la nêrîyan de no rêje se ra 18,1 o. Ciwanê 18-24 serreyî zî (se ra 47,6) aktîf sîyaset ra dûrî manenê. La kesê ke emrê înan 65 ra pîl o, se ra 100 vanê ke ê do tewrê meclîsê şarî bibê.
Seba xurtkerdişê sîyasetê demokratîkî, şar wazeno ke tewr verî mekanîzmayê tewrbîyayîşî bêrê zêdekerdene (se ra 22,9), hemwelatîyî derheqê heqanê xo de bêrê zanayene (se ra 21,3) û partîyê sîyasîyî ravêrê girewtişê qeraran şarî rê hîna akerde bikerê (se ra 17,8).
