Gundê Xana Kelê bi ser navçeya Licê ve ye û cihekî dîrokî ye. Li vir hem xan heye û hem jî keleh heye. Ji ber ku keleh û xan nehatiye parastin, ber bi windabûnê ve diçe û li benda restorasyonê ne.
Gundê Xana Kelê bi ser navçeya Licê ya Amedê ve ye. Ev gund 12 kîlometre dûrî navenda Licê ye. Gund bi dîroka xwe tê zanîn lê tu xebatek parastina wê ya dîrokî nehatiye kirin. Li gund hem xan heye hem jî keleh heye. Stûnên xanê û keleha dîrokî, ji ber ku tên tehrîxkirin û nayê parastin ber bi hilweşandinê ve diçe. Her du avahî jî wekî xalên stratejîk ên girîng li herêmê tên qebûlkirin û ji aliyê arkeolojîk ve balê dikişînin ser xwe. Her roja ku diçe ev xan û keleh tên ji bîra kirin.
Tê gotin ku Beriya Zayînê di sedsala 6emîn de ji aliyê Persan ve ku li herêmê serdest bûn ve hatiye avakirin. Lê belê çavkaniyên pêbawer her wiha îdia dikin ku di dema serdema Siltanê Osmaniyan Muradê Çaremîn de hatiye avakirin.
Gelek dîwarên qesrê hilweşiyane
Beşekî mezin ji dîwarên qesrê ango xana dîrokî hilweşiyaye, tenê hin aliyê wê saxlem man e. Li gorî lêkolînên dîrokî; tê gotin ku avakirina qesrê di 315 rojan de qediyaye. Qesr û bircên wê ji kevirên mezin hatine çêkirin û bi şiklê pêncgoşeyî ne. Ev qesr û qonax li nav gund e lê bêxwedî maye. Di dema xwe de wek cihê karwanan jî hatiye zanîn û li raserî girsekî hatiye çêkirin. Tê gotin ku Îskenderê Mezin jî li vî xanê rojekî maye.
Xana Kelê ber bi tinebûnê ve diçe
Xelkê gund ji Wezareta Çand û Tûrîzmê dixwazin ku qesra dîrokî û keleh werin restorekirin û parastin. Gundî diyar dikin ku heke gundê Xanê Kelê yê dîrokî neyê parastin dê roj bi roj ber bi tinebûnê ve biçe.
