Amed – Hemsereka Komeleya Wejekaranê Kurdî Herdem Merwanî derheqê prosesî de ard ziwan ke ê sey nuştoxanê Kurdan wazenê nê prosesî de çareserî bivînê û wina vat: “Seba ke komelêk azad bibo û roşnayî de biciwîyo, ganî verê her çî edebiyatê ey azad bo.”
Prosesê Aştî û Komelê Demokratîk o ke bi vengdayîşê Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalanî 27ê sibate 2025 de dest pê kerd, di serrî peyê xo de verda. Nê prosesî de, sîyaset ra bigîre heta komelî, dezgehan ra bigire heta roşnvîran, heme beşan zereyê xo de hewêneno û nê prosesî de rol û mîsyonê her kesî esto û goreyê nê zî waştişê înan estê. Nuştoxê Kurdî zî yew ê nê beşan ê, êy zî wazenê nê prosesî de ca bigîrê û hetê edebîyat, ziwan û nuştişê kurdkî ra bibê wayîrê îradeyî û bêrê naskerdene.
Seba sebebanê sîyasîyan ra bi seyan nuştoxê kurdî teberê welatî de karê xo rayra benê, la wexto ke qalê proses û komelê demokratîk beno, ê zî wazenê agêrê welatê xo û hetê edebîyat û nuştişê kurdkî ra mîyanê komelê xo de ca bigîrê. 130 nuştoxê kurdî yê ke Amed, şaristananê dorûverî û teberê welatî de yê, derheqê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîk de 19ê temmuze de awanîya Komeleya Nuştoxanê Kurdan de eşkerayî da çapemenî. Hemsereka Komeleya Nuştoxanê Kurdan Herdem Merwanî, serê rol û mîsyonê nuştoxanê Kurdan yê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî de Ajansê Welatî (AW) rê qise kerd.
Herdem Merwanî ard ziwan ke wexto ke qalê aştîye beno, verê her çî aştî yena vîrê şarî û wina vat: “Çira ma vanê aştî, seba ke ma zaf aramî ra dûrî mendê. Aramî vindarnayîşê kiştişan û gonî ye. Vindarnayîşê a têmîyan kewtene ya ke heta ewro serê ma de amebî ferzkerdene. Yani cuyêka ke wexto ke merdim doman bo bi weşîye ewnêno tira, sey baxçeyêko ke têna gulî û vilikî tede estê, wexto ke qalê aştîye bena zî no yeno vîrê mi. Sey nuştoxêka Kurde xeyala mi ya tewr girde na ya ke, rojêk bêro ma bi nê çiman bivînî ke aştî ameya û verê her çî zî ma xeyalanê nê merdimanê ke ma şer de vîndî kerdê, bîyarê ca.”
‘Ganî rayîrê nuştoxanê Kurdan bêro akerdene’
Herdem Merwanî eşkerayîya 130 nuştoxanê kurdan o ke çend rojî verê cû seba bihêzkerdişê prosesî dabî ard vîr û wina dewam kerd: “Komeleya ma de serê prosesê aştîye eşkerayîyêke amê dayîş. Zaf nuştoxê ke paştî dayê eşkerayî tîya de çin bî la zerrîya înan tîya de bî. Prosesê aştîye de yew zî no yo ke ganî rayîrê nuştoxanê kurdan bêro akerdene. Seba ke zaf nuştoxê kurdî bi kurdkî nuşto, yan zî heqê xo yê xozayî yan zî heqê xo yê kurdkî pawito surgun de yê, welatanê cîyayan de ciwîyenê. Hêvîya mi zî na ya ke nê merdimî wexto ke siba roj bieşkê agêrê welatê xo, yan zî nuştoxê ke zîndan de yê bêrê veradayene. No sey pawayêk, sey hêvîyeka û ma wazenê ke na hêvîye êdî şênber biba. Tena bi hêvî û paweye nêmano. Wexto ke embazê ma uca de bê, ma tîya de bî, no seba merdimî giran yeno. Verê her çî ganî gamê şênberî bêrê eştiş. Wexto ke nuştoxêko ke teberê welatî de yo, yan zî zîndan de yo, bêro mîyanê komelî, no do bibo mizgînîyêk û weşîyêka zaf girse ma de virazo.”
‘Neteweyêk bi edebîyat û ziwanê xo est a’
Herdem Merwanî ard ziwan ke ê tena seba edebîyatî nêkewenê rayîr, wexto ke kewenê rayîr bi heme problem û waştişanê komelî ra rî bi rî manenê û wina qise kerd: “Wexto ke ma vejîyenê mîyanê komelî nê probleman vînenê, ma nêzanê proses do xirab şêro yan zî baş şêro. Mîsal wexto ke ma şinê şaristananê bînan, roja ke rayan de zaf cigêrayîş esto, o wext ma vanê no proses do zulmî xo reyde bîyaro, çîyêko ke ma ey ra bawer bikerê çin o. Seba ke nê vejenê vernîya ma, bawerîya ma û komelî çin bena. Wexto ma komelî reyde dîyalog virazenê, seba ke ma tim pîya yê. Şarê kurdî zî zaf polîtîk o, seba aye çi beno wa bibo bi rastî zî ey hîs keno. Zereyê xo de munaqeşe kenê û nê munaqeşeyî înan zî serê ma de tesîr kenê. Ma zî sey nuştoxanê kurdan wazenê ke bi rastî no şer bêro vindarnayene. Helbet ma vajê şerêko ke 40 serran ra zafêr o beno, seba aye aştîya nê şerî zî do asan nêbo. La na nêzdîyê 2 serrî yo prosesêk esto û no proses zî o wext çi paweno? Yanî ganî ma sey komel û nuştoxê kurdî nê prosesi de çareserî bivînî. Ewro ma wazenê kar û barê xo yê edebîyatî zafêr rayra berê. Seba ke ziwanê ma, edebîyatê ma layîqê azadîye yo. Bi serran o berdêlê giranî zî seba înan ameyê dayene. La heta çi waxt? Seba ke neteweyêk bi edebîyat û ziwanê xo esto.”
‘Ganî bi hişmendîya neteweyî ma têbigêrî’
Sewbîna Herdem Merwanî diyar kerd ke her çend sey verê bişîdet û bi zor û tedayan ra rî bi rî nêmanê zî, reyna zaf reyî ê na yewe zereyê cuye û kar û xebatanê xo de hîs kenê û qisekerdişê xo wina qedêna: “Seba ke komelêk azad bibo û roşnayî de biciwîyo, verê her çî ganî edebîyatê ey azad bo. Bi xo zî merdim ke nuştoxêka kurd bo, na yewe bi sereyê xo zehmetîyêka. La prosesanê winasîyan de bi nê qeydeyî hema zafêr zehmetî vejenê vernîya ma. Bi serran o xora ma bi zehmetîyan ameyî heta ewro. La êdî ma wazenê her hetî ra hem hetê ziwanî ra, hem zî hetê edebîyatî ra no proseso ke ameyo destpêkerdene ganî bi aştîye bêro temamkerdene û komel zî layîqê aştîyêka domdare yo. Ma zaf êş ant, seba aye zî ganî verê her çî ma bibê yew, yewbîyayîşê ma bibo û bihêz bo. Bi a hişmendîya neteweyî ma têbigêrî û verê her çî ganî babeta aştîye de ma pîya raye ra şêrê. Seba ke no Problemê nuştoxêke yan zî tena yê çend kesan nîyo.”
