Komeleya Lêkolînên Zimanê Kurdî (ZIMANGER) a Rihayê bi boneya destpêkirina serdema nû ya perwerdehiyê daxuyanî da û destnîşan kir ku zimanê Kurdî nabe mijara dersên hilbijartî û hat gotin: “Pêwîste ku Kurdî ji pêşdibistanê hetanî zanîngehê di makezagonê de cih bigire.”
Komeleya Lêkolînên Zimanê Kurdî (ZIMANGER) a Rihayê, bi boneya destpêkirina serdema nû ya perwerdehiyê ya 2026-2027an, ji Parka Elî Şellî heta daxuyanî da çapemeniyê. Di meşê de dowîzên “Zimanê me hebûna me ye”, “Kurdî dayika me ye”, “Bê ziman jiyan nabe”, “Ziwanê min qedexe meke”, “Ma statuyê bi Kurdî wazenê” û pankartên “Ziman jiyan e, jiyan ziman e”, “Statuya Kurdî, Perwerdehiya bi Kurdî” hatin vekirin. Daxuyanî ji aliyê Hevseroka ZIMANGER a Rihayê Parêzer Esma Şengul ve hat xwendin.
Destpêkê Hevserokê DEM Partiyê yê Rihayê Nîhat Demîrbîleklî axivî û diyar kir ku ew Kurd in û welatê wan Kurdistan e û got: “Îro behsa statuta zimanê Kurdî tê kirin. Lê em dibînîn ku hêj jî li hember zimanê gelê Kurd nerazîbûn heye. Heke behsa pêvajoya aştî tê kirin divê zîman Kurdî bibe xwedî statu. Divê dayikên me zarokên xwe re Kurdî buaxivin. Em nahêlin zimanê me di bin zimanekî din de bibîne û bê winda kirin. Bijî zimanê Kurdî, bijî Kurd û Kurdistan.”
‘Em ê her qada jiyanê de xwedî zimanê xwe derbikevin’
Piştre Parlementerê DEM Partiyê Omer Ocalan destnîşan kir ku xwedîderketina zimanê dayikê gelek girîng e û wiha axivî: “Bi sed hezaran zarokên Kurdan dest pê dibistanê kirin lê hemu zimanê xwe bêpar hatin hiştîn. Sed sal in li ser milletê me siyaseta tunebûnê tê meşandin. Lê em neheqiyê li ser zîmanê xwe qebûl nakin û em ê bimeşîn. Li parlamentoya Tirkiyeyê gelek hevdîtîn hatin pêşxistin lê hêj jî zimanê Kurdî wek zimanê nezan tê pênasekirin. Em ê her qada jiyanê de xwedî zimanê xwe derbikevin. Çawa dibistana zimanê tirkî tê bikaranîn, ji bo Kurdan jî zimanê Kurdî dê were qebûlkirin.”
‘Ziman peyivîna heqîqetê ye’
Esma Şengul di destpêka daxuyaniyê de bala kişand ser girîngiya zimanê dayikê û wiha got: “Mirovahî bi civakîbûnê ye, civakîbûn jî bi zimên e. Lewma jî ti mirov bêyî civakê û ti civak jî bêyî ziman nikare bijî. Nexwe civak heqîqet e, ziman jî peyivîna heqîqetê ye. Qedexekirin û pêkûtiyên li dijî zimên, êrîşa li hemberî heqîqetê ye. Tu hêz nikare heqîqetê nehesibîne; çimkî heqîqet berxwedêr e û navê wê ziman e.”
‘Kurdî nabe mijara dersên hilbijartî’
Esma Şengul bi bîr xist ku Kurdî bi dîrok û dewlemendiya xwe zimanekî kûr e û axaftina xwe wiha domand: “Gelê Kurd gelê axê yê herî qedîm e. Kurdî bi Elî Teremexî, Ehmedê Xanî, Melayê Cizîrî, Feqiyê Teyran û Apê Mûsa xwe bi dinyayê daye nasîn. Tevî hemû qedexe, pêkutî û dijwariyên dîroka Mezopotamyayê jî Kurdî xwe bi dinyayê daye pejirandin û statu heq kiriye. Ji ber ku Kurdî xwe bi her awayî îspat kiriye, qet ne mijara ‘dersên hilbijartî’ ye. Yên ku bi zimanekî derveyî Kurdî dipeyivin dikarin bi riya dersên hilbijartî fêrî Kurdî jî bibin. Lê ji bo Kurdî bi xwe, şert e ku ji pêşdibistanê hetanî zanîngehê gav bi gav di makezagonê de cih bigire û di kiryarê de jiyanî bibe.”
Esma Şengul di dawiya daxuyaniyê de bal kişand ser têkoşîna ji bo zimanê Kurdî û ev bang kir: “Em statuya Kurdî û perwerdehiya bi zimanê Kurdî bi têkoşîna xwe ferz dikin û bi awayekî defakto pêk tînin; em ê her tim pêk bînin jî. Bijî perwerdehiya bi zimanê dayikê, bijî wekhevî û aştiya civaka demokratîk!”
Daxuyanî bi dirûşm û çepikan bi dawî bû.
