Ajokarên texsiyan ên li Wanê ji ber bihabûna mazotê, bacên giran, xirabiya rêyan û texsiyên korsan di rewşeke dijwar de ne. Ajokarên texsiyan bal kişandin ser lêçûnan ku ji qezenca wan zêdetir bûye û wiha gotin: “Ev rewş wiha bidome, em ê kontaxên xwe bigirin. Divê dewlet alîkariya me bike.”
Li Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê krîz aboriyê her roj ber bi xirabûnê ve diçe. Ev bandorê li ser gel, dikandar û beşên cuda dike. Bihabûna mazotê ya piştî zemên dawî bi taybetî li ser ajokaran bandoreke neyînî kiriye. Hêza kirînê ya welatiyan û enflasyon li hev nagire û ev yek dibe sedema perîşantiya welatiyan. Ajokarên texsiya ên li Wanê karê xwe dikin, ji bihabûna mazot û benzînê gelek bi gazinc in û nikarin êdî karê xwe bimeşînin. Ajokarên texsiyan ji ber bihabûna mazotê û bacên giran nikarin derbara xwe ya jiyanê bikin.
Ajokarên texsiyan bi rêya ajansa me (AW) bang li dewletê kirin ku heke ev aborî wisa berdewam bike dê dest ji kar berdin.
‘Ji ber bihabûna heqê rê rêwî bi me re dikevin nîqaşan’
Ajokarê bi navê Aydin Erden ku ew 20 sal in vî karî dike, behsa rewşa xwe ya aborî kir û da zanîn ku ji roja dest bi vî karî kiri heta niha ew di zerarê de ye. Aydin Erden diyar kir ku ew debara malê bi zorê dike û bal kişand ser bihabûna mazot, perçeyên wesayîtan, baca wesayîtan û wiha got: “Zêdebûna bihayê mazotê me perîşan kiriye, êdî em nikarin derkevin ser kar û rêwiyan bigirin. Wekî din jî, ji ber bihabûna heqê rê, rêwî bi me re dikevin nîqaşan. Qezenca me mehê 20-30 hezar lîre ye, 40-50 hezar lîre jî mesrefê me heye, beranberê hev nîne. Wiha bidome em ê kontaxa xwe bigirin û naxebitin, bila dewlet bê ji xwe re bixebite. 100 lîre gelek zêde ye ji bo bihayê mazotê. Jixwe em 100 lîreyan qezenc dikin û 200 lîreyan jî didin mazotê. Trafîka Wanê gelek giran e, lewma em carinan dernakevin kar, rawestgeha xwe radikevin heya evarê. Me zam xwest lê ev yek destê şaredariyê de ye. Şaredarî jî vê gavê zam nade û bide jî têr nake.”
‘Perê em qezenc dikin jî didin sanayiyê’
Ajokar Şerîf Unlu diyar kir ku 2 sal berê bac ji bo texsiyan tune bûye lê edî ew bac jî didin û da zanîn ku di ser de mazot û muhasebeci jî biha bûne û ev tişt anî ziman: “Ji ber xirabbûna rêyan, erebeyên me xirab dibin û perê em qezenc dikin jî didine sanayiyê. Nêzî 2 meh in karê me ne baş e, destpêka me 225 lîre ye, ji ber vê bihabûnê jî rêwî siwar nabin. Daxwaza me ji dewletê bila mazotê erzan bide bazirgan û esnafan. Hinek hevalên me bê sîfteh diçin malên xwe. Me hê jî zam nexwestiye, ew erka serokê odeya me ye. Em jî dixwazin zam nebe û gelê me erzanî siwarî texsiyan bibe.”
‘Divê dewlet ji aliyê mazotê ve alîkariya me bike’
Ajokar Elîm Dursun anî ziman ku ew 12 sal in karê texsiyê dike û ji ber bihabûna mazotê ajokar nikarin kar bikin. Elîm Dursun bal kişand ser mesrefê ajokaran ku gelek zêde bûye û wiha domand: “Texsiyên korsan hatine, dolmîş li deriyê Kapikoy ê sînorê Wanê rêwiyan digirin û tînin ber derê otêlan û digerinin, ev yek jî hewcedariya texsiyan kêm dike. Ji ber van sedeman em jî niha disekinin û li rewşê dinêrin. Mesrefê me ji berê zêdetir bûye, em jî debara mala xwe dikin, lê debar pir zehmet bûye. Wexta me zam standî mazot 53 lîre bû, niha mazot bûye 103 lîre. Em dixwazin dewlet ji aliyê mazotê ve alîkariya me bike, erzaniyê bike û KDVyê rake ku em jî gelê xwe erzan bibin û bînin.”
‘Ajokarên texsiyan gelekî mexdûr in’
Ajokar Mesût Demîr jî bi bîr xist ku cihekî wekî Wanê karê texsiyê ji ber sedemên aborî û xirabiya rêyan gelekî dijwar e û wiha pê de çû: “Di vê demê de bihabûna sotemeniyê gelek zêde bûye. Ji ber van sedeman ajokarên texsiyan gelekî mexdûr in. Ajokarên minibusan jî di heman rewşê de ne. Divê dewlet û odeyên esnafan li ser vê pirsgirêkê bisekinin û çareser bikin. Hêviya me ji rayedaran çareserkirina van pirsgirêkan e, em bawer in wê çareser bibe. Rêvebirina jiyanê û debarê ya me êdî pir zehmet e, lewma divê pirsgirêkên me werin çareserkirin.”
